Từ ngày 21/3 đến ngày 11/4, 10 chuyên gia thám hiểm nước ngoài và nhiều chuyên gia Việt Nam khảo sát vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị.
Sau 20 ngày, đoàn phát hiện 26 hang động mới và khảo sát 3 hang, tổng chiều dài đo vẽ 13.643 m. Đặc biệt nhất là hang Chả Nghéo dạng hố sụt thẳng đứng, cửa nằm trên đỉnh núi có thác nước chảy vào.
Một người thám hiểm đu dây xuống phía dưới hang. "Hang giống hình chữ L, rất hiếm gặp. Đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến hang kiểu này tại vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng", ông Howard Limbert, chuyên gia thám hiểm Anh với 36 năm khám phá hang động nói.
Mặc dù mùa nắng, ít mưa nhưng dưới hang có suối nước chảy mạnh. Đoàn chưa khám phá hết, vì phía dưới lạnh, cần mặc áo người nhái. Hang không phù hợp phát triển du lịch, vì dòng nước tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, theo ông Howard Limbert.
Ngoài Chả Nghéo có nước, trong lần khám phá này, đoàn phát hiện hang Mò Roọ dài khoảng 500 m, cũng có hệ thống suối ngầm. Cửa hang nằm trên cao, phía dưới là con suối.
Phía dưới hang có dòng suối chảy trên đá thạch nhũ. 66% chiều dài hang phải bơi. Đoàn thám hiểm đánh giá hang này thuận lợi cho tiếp cận và tổ chức khai thác du lịch.
Một chuyên gia khom người đi vào phía trong hang Mò Roọ, để vào sâu phải luồn dưới nước. Đoàn mất hơn 1,5 ngày mới khám phá hết hang.
Đến nay, các chuyên gia hang động hoàng gia Anh và vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã xác định được 7 khu vực hang động chính, trong đó có 3 hệ thống lớn gồm hệ thống Phong Nha, Vòm và Nước Moọc. Tổng số hang động được ghi nhận là 472, với tổng chiều dài khảo sát hơn 254 km.
Một đoạn hang Má Dơm có mặt trời chiếu xuống. Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đánh giá kết quả khảo sát năm 2026 đã bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của vườn quốc gia. Việc phát hiện tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực.
"Những hang này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của di sản thiên nhiên thế giới vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng trong thời gian tới", ông nói.
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng sở hữu các khối núi đá vôi liền mạch, ít bị đứt gãy, được mệnh danh là "Vương quốc hang động". Các hang động tập trung ở Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn.
Khoảng 40 hang đã được đưa vào khai thác du lịch, trong đó có Sơn Đoòng, Én và Pigmy, lần lượt là các hang lớn thứ nhất, thứ hai và thứ tư thế giới.