Trống hội từ lâu đã trở thành một biểu tượng quen thuộc trong các lễ hội truyền thống của người Việt. Mỗi hồi trống vang lên không chỉ mở ra không gian lễ hội rộn ràng, mà còn đánh dấu những thời khắc thiêng liêng của cộng đồng. Âm thanh trầm hùng ấy, qua bao thế hệ, vẫn được xem như linh hồn của lễ hội, nơi gửi gắm ước vọng về mùa màng no đủ, cuộc sống bình yên.
Tại Hà Tĩnh, thanh âm trống hội đang được các thế hệ hôm nay trân trọng, gìn giữ và tiếp nối, trở thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa dòng họ. Ra đời hơn 4 năm trước từ tâm nguyện của các bậc tiền bối, Câu lạc bộ (CLB) Trống họ Phạm Bá (xã Mai Phụ) là nơi quy tụ gần 40 thành viên cùng chung niềm đam mê.
Đều đặn mỗi tháng một lần, vào những ngày cuối tuần, các thành viên lại tập trung để duy trì nhịp trống tế, trống hội truyền thống. Từ sự chung tay, đóng góp của con cháu trong dòng họ, CLB đã từng bước hoàn thiện điều kiện hoạt động: mua sắm trống, trang phục biểu diễn, mời người hướng dẫn bài bản để nâng cao kỹ năng.
Tiếng trống của CLB không chỉ vang lên trong các dịp tế lễ của quê hương, dòng họ, mà còn góp mặt tại nhiều sự kiện văn hóa ở các địa phương khác. Những nhịp trống dồn dập, mạnh mẽ của con em dòng họ Phạm Bá làm sống động không khí lễ hội, là sợi dây gắn kết các thế hệ, nhắc nhớ về cội nguồn và những giá trị truyền thống. Đó cũng là cách để tinh thần đoàn kết, gắn bó trong dòng họ được bồi đắp và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Chị Lê Thị Kim Soa - thành viên CLB Trống họ Phạm Bá chia sẻ: “Tôi rất tự hào khi về làm dâu trong một dòng họ có truyền thống lâu đời. Với tôi, tham gia CLB trống cũng là cách để góp phần giữ gìn và tiếp nối truyền thống ấy”.
Không chỉ hiện diện trong không gian lễ hội hay các nghi thức truyền thống, trống hội còn góp mặt ngày càng rõ nét trong đời sống văn hóa ở Hà Tĩnh. Tại CLB Dân ca ví, giặm Thành Sen, một đội trống gồm gần 20 thành viên luôn sẵn sàng phục vụ các buổi biểu diễn lớn nhỏ. Những nhịp trống hội rộn ràng được lồng ghép tinh tế vào các tiết mục dân ca ví, giặm, tạo điểm nhấn và góp phần làm nổi bật sắc thái truyền thống trong mỗi phần biểu diễn.
Tiếng trống hội mở màn như một lời chào nồng nhiệt, vừa giữ nhịp, vừa dẫn dắt cảm xúc cho từng làn điệu. Nếu dân ca ví, giặm là tiếng lòng sâu lắng, mềm mại, thì tiếng trống tạo nên nền âm thanh hào sảng, mạnh mẽ, giúp các tiết mục thêm cuốn hút.
Nghệ nhân dân gian Võ Thị Kiều Thanh - Chủ nhiệm CLB Dân ca ví, giặm Thành Sen cho biết: “Sự hòa quyện giữa màn trống hội hào hùng và những làn điệu dân ca ngọt ngào đã tạo nên một tiết mục vừa tươi mới vừa sâu lắng, không chỉ mang đến sự phấn khích cho người xem mà còn để lại những khoảng lặng lắng đọng đầy cảm xúc”.
Để có được những nhịp trống vang lên trong mỗi lễ hội hay trên các sân khấu lớn nhỏ, những người thợ vẫn lặng lẽ giữ nghề làm trống qua năm tháng. Hơn nửa thế kỷ gắn bó, ông Bùi Văn Tráng ở thôn Bắc Thai, xã Đồng Tiến đã đạt đến độ tinh xảo trong từng công đoạn, từ chọn gỗ, xử lý da đến hoàn thiện sản phẩm. Mỗi chiếc trống làm ra không chỉ tròn tiếng, vang xa, mà còn gửi gắm tâm huyết của người thợ.
Dẫu công việc nhiều vất vả, ông vẫn bền bỉ tiếp nối truyền thống 5 đời của gia đình. Với ông, đó không chỉ là một nghề, mà còn là cách giữ lại mạch nguồn và những giá trị cha ông để lại.
Ông Bùi Văn Tráng bày tỏ: “Hơn 50 năm làm nghề, tôi luôn nghĩ mỗi chiếc trống đều có hồn riêng. Từ chọn gỗ, xử lý da đến hoàn thiện, tất cả đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ. Làm trống vất vả nhưng tôi vẫn gắn bó, để giữ lại những giá trị mà cha ông đã truyền lại. Tôi rất vui khi tiếng trống của mình được nhiều nơi biết đến và chỉ mong lớp trẻ sau này tiếp tục nối nghề, để làng nghề không bị mai một”.
Ông Bùi Văn Tráng là 1 trong 17 hộ dân ở thôn Bắc Thai còn giữ lửa nghề truyền thống. Làng trống Bắc Thai đã có tuổi đời hơn trăm năm, đây cũng là làng trống duy nhất ở Hà Tĩnh chuyên sản xuất số lượng lớn cung cấp cho thị trường trong và ngoài tỉnh. Trống Bắc Thai có độ bền cao, tiếng vang nên được khách hàng ưa chuộng. Đó cũng chính là động lực để người dân nơi đây gắn bó với nghề, để tiếng trống Bắc Thai mãi vang xa trong mỗi mùa lễ hội.
Trống hội đã trở thành một biểu tượng quen thuộc trong đời sống văn hóa cộng đồng, gắn với tín ngưỡng và sinh hoạt của người dân. Mỗi nhịp trống vang lên không chỉ tạo nên không khí lễ hội, mà còn gửi gắm những ước vọng giản dị về cuộc sống bình an, no ấm. Âm thanh ấy, qua thời gian, vẫn bền bỉ kết nối con người với cội nguồn, với những giá trị văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Và cũng từ những nhịp trống ấy, niềm tự hào, sự gắn bó với quê hương được khơi dậy, trở thành động lực để mỗi người cùng góp sức xây dựng cuộc sống hôm nay.
Tiếng trống hội không chỉ mở ra không khí ngày vui, mà còn kết nối con người với cội nguồn. Từ những hồi trống hiệu triệu trong thời chiến, đến thanh âm rộn rã trong đời sống hôm nay, đó vẫn là lời nhắc nhở về truyền thống, về sự gắn kết và niềm tin được trao truyền qua các thế hệ.
