Giữ hồn quê Hà Tĩnh bằng ngôn ngữ của thời đại

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống nghệ thuật, em Trần Hoàng Khánh Tuấn (SN 2014, xã Đức Quang) đã lớn lên cùng lời ca, tiếng hát của ông bà, cha mẹ và sớm được nuôi dưỡng tâm hồn bằng những làn điệu mộc mạc của quê hương. Đặc biệt, dưới sự chỉ dạy tận tình của ông nội là Nghệ nhân Ưu tú Trần Văn Hoàng, Khánh từng bước cảm nhận vẻ đẹp đằm sâu, nghĩa tình trong mỗi câu Ví, điệu Giặm; tình yêu với dân ca Ví, Giặm cũng âm thầm lớn lên theo năm tháng.

Những ngày hè này, giữa cái nắng oi ả, rát bỏng của miền Trung, Khánh vẫn đều đặn cùng các bạn trong CLB Dân ca Ví, Giặm Yên Hồ (xã Đức Quang) say sưa tập luyện. Với em, những câu hát dân ca không chỉ là niềm yêu thích mà còn mở ra thêm hiểu biết về quê hương, con người Hà Tĩnh.

Em Trần Hoàng Khánh Tuấn chia sẻ: “Qua những câu Ví, điệu Giặm, em hiểu thêm rất nhiều về quê hương Hà Tĩnh, về những nét đẹp văn hóa và tình nghĩa của con người. Em và các bạn trong câu lạc bộ của xã, của trường sẽ cố gắng luyện tập để hát hay hơn, thể hiện tốt hơn các làn điệu dân ca, đồng thời thực hiện thêm nhiều MV, nhiều sản phẩm ý nghĩa để giới thiệu dân ca Ví, Giặm và hình ảnh quê hương đến với mọi người”.

Dù nhiều làn điệu vẫn còn chưa thật tròn trịa, đôi chỗ cách luyến láy, nhả chữ vẫn còn mang nét vụng về, nhưng trong từng câu hát của Khánh và các bạn lại ánh lên một tình yêu chân thành với dân ca quê hương.

Giữa nhịp sống hiện đại, những người trẻ như Khánh vẫn đang lặng lẽ gìn giữ và tiếp nối một phần hồn cốt văn hóa xứ Nghệ bằng tất cả niềm tự hào và sự say mê của mình. Điều đáng quý hơn cả là sự tiếp nối ấy không chỉ dừng lại ở việc học và hát lại những làn điệu cũ.

Thế hệ trẻ hôm nay đang tìm cách để dân ca bước ra khỏi không gian quen thuộc của sân đình, mái nhà, để chạm đến đời sống đương đại bằng chính ngôn ngữ của thời đại số. Sau những buổi tập kéo dài trong cái nắng gắt miền Trung, dưới nếp nhà thôn quê mộc mạc, là những buổi ghi hình, dựng MV được đầu tư chỉn chu. Những câu Ví, điệu Giặm theo đó, không chỉ vang lên giữa không gian làng quê, mà còn lan tỏa trên mạng xã hội, qua sóng truyền hình, đến với khán giả ở nhiều miền đất nước.



Nếu như Khánh Tuấn là thế hệ thứ ba trong một gia đình cùng chung niềm đam mê Ví, Giặm, được nuôi lớn bằng những câu hát mộc mạc, bình dị từ thuở ấu thơ thì với Nguyễn Thị Quỳnh Như (SN 2015) - cô bé nhỏ nhắn sinh ra nơi vùng quê Đồng Tiến, tình yêu ấy lại được chuyển hóa thành một không gian âm nhạc mang dòng máu mới.

Vừa trở về từ cuộc thi "Giọng ca vàng Tình ca quê hương Việt Nam" năm 2026 được tổ chức tại Đà Nẵng, tuy dừng chân ở top 35, nhưng với Quỳnh Như, niềm vui lớn nhất không nằm ở thành tích, mà là niềm tự hào khi được mang hình ảnh quê hương Hà Tĩnh đến với bạn bè khắp mọi miền Tổ quốc qua từng câu hát quê nhà.

Là thành viên của CLB Dân ca Ví, Giặm trẻ Hà Tĩnh, Quỳnh Như không chỉ say mê những điệu Ví, câu Giặm mộc mạc mà còn đặc biệt yêu thích các ca khúc mang âm hưởng dân ca Nghệ Tĩnh. Với chất giọng ngọt ngào cùng năng khiếu bẩm sinh, em đã tham gia nhiều hội thi, hội diễn văn nghệ lớn nhỏ, mang tiếng hát của mình đến với nhiều sân khấu trong và ngoài tỉnh. Mỗi lần cất giọng, Quỳnh Như không chỉ hát bằng kỹ thuật hay cảm xúc, mà còn gửi gắm trong đó tình yêu tha thiết với văn hóa quê hương.

“Em rất thích những ca khúc mang âm hưởng dân ca Nghệ Tĩnh như: “Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh”, “Hà Tĩnh mình thương”, “Về Hà Tĩnh người ơi”, "Hà Tĩnh miền hẹn ước"... Mỗi lần được đứng trên sân khấu biểu diễn, em luôn cảm thấy tự hào vì có cơ hội giới thiệu hình ảnh Hà Tĩnh đến với nhiều người hơn. Em mong rằng qua tiếng hát của mình, mọi người sẽ hiểu hơn, yêu hơn những giá trị văn hóa và con người quê hương em” – Quỳnh Như chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở việc học hát hay biểu diễn, mang hình ảnh quê hương Hà Tĩnh đi xa hơn qua từng làn điệu, câu ca, nhiều người trẻ hôm nay còn đang tìm cách làm mới cách kể về quê hương bằng hơi thở của thời đại, để những giá trị truyền thống trở nên gần gũi và đồng điệu hơn với công chúng trẻ.

Là một giáo viên mang tình yêu tha thiết với quê hương, cô giáo Võ Thúy Hiền (Trường Tiểu học 1 thị trấn Thạch Hà, xã Thạch Hà) không chỉ dành tâm huyết truyền dạy dân ca cho học sinh mà còn cùng các em sáng tạo hàng trăm video clip trên các nền tảng số.

Trong những thước phim ấy, dân ca Ví, Giặm và các ca khúc mang âm hưởng xứ Nghệ được lồng ghép một cách tự nhiên như một phần cảm xúc của miền quê. Với cách thể hiện gần gũi, trẻ trung, các sản phẩm đã thu hút hàng chục nghìn lượt theo dõi và chia sẻ trên mạng xã hội, góp phần lan tỏa vẻ đẹp văn hóa quê hương đến đông đảo công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Điều đáng quý là qua mỗi video, các em học sinh không chỉ được rèn luyện kỹ năng biểu diễn hay làm quen với công nghệ số, mà còn được nuôi dưỡng tình yêu với văn hóa truyền thống ngay từ khi còn nhỏ.

Cô giáo Võ Thúy Hiền cho biết: “Tôi luôn tâm niệm, để các em yêu văn hóa truyền thống thì trước hết phải giúp các em hiểu và tự hào về quê hương mình. Thế hệ học sinh hôm nay lớn lên cùng điện thoại thông minh, mạng xã hội và công nghệ số, vì vậy, tôi muốn cùng các em kể những câu chuyện về quê hương bằng chính ngôn ngữ mà các em yêu thích. Khi các em tự hát, giới thiệu về văn hóa và cảnh đẹp Hà Tĩnh, đó cũng là lúc tình yêu quê hương được nuôi dưỡng một cách tự nhiên nhất”.

Trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok hay YouTube, ngày càng xuất hiện nhiều bạn trẻ sáng tạo những video clip ghi lại vẻ đẹp đời sống, văn hóa và cảnh sắc quê hương Hà Tĩnh. Từ hình ảnh cánh đồng mùa gặt, bến sông yên ả, nhịp sống bình dị nơi làng quê cho đến những khu phố đang chuyển mình từng ngày, tất cả được kể lại bằng góc nhìn trẻ trung, hiện đại nhưng vẫn đậm chất quê hương. Chính sự kết hợp giữa công nghệ, văn hóa số và tình yêu với mảnh đất mình sinh ra đang giúp những giá trị truyền thống không còn đứng ngoài đời sống hiện đại, mà tiếp tục được lan tỏa theo cách gần gũi và đầy sức sống hơn.

Không khó để bắt gặp những gương mặt trẻ Hà Tĩnh đang trở thành những “đại sứ văn hóa” trên không gian số. Từ Nguyễn Thị Diệu Hằng, Nguyễn Thị Minh Anh với những video giới thiệu ẩm thực, đặc sản quê hương, địa điểm camping thu hút hàng chục nghìn lượt theo dõi, đến Nguyễn Trọng Quý Đức hay Ngô Thị Hiếu miệt mài ghi lại vẻ đẹp của biển Thiên Cầm, làng quê, di tích, các điểm đến và đời sống văn hóa địa phương qua từng thước phim ngắn.

Mỗi câu chuyện được đăng tải đều mang theo niềm tự hào về mảnh đất Hà Tĩnh, góp phần kể những câu chuyện rất riêng về Hà Tĩnh, bằng góc nhìn trẻ trung, hiện đại nhưng đầy tình yêu và niềm tự hào. Chính từ những kết nối tưởng chừng nhỏ bé ấy, đã góp phần lan tỏa để hình ảnh một vùng đất giàu bản sắc đến gần hơn với cộng đồng trên khắp mọi miền, định vị bản sắc văn hóa Hà Tĩnh trong dòng chảy hội nhập và phát triển.

“Hà Tĩnh có rất nhiều cảnh đẹp, đặc biệt như vùng biển Thiên Cầm. Tôi muốn xây dựng Kênh TikTok “Quý Đức – Thiên Cầm” để du khách biển đến biển Hà Tĩnh nhiều hơn nữa. Nội dung các video không chỉ đơn thuần là phong cảnh mà còn chú trọng vào nhịp sống của ngư dân vùng biển để du khách đến tìm hiểu và trải nghiệm”. Mặc dù mới xây dựng kênh hơn một năm nhưng rất nhiều du khách ngoài tỉnh đã tìm về Thiên Cầm sau khi theo dõi kênh. Đó cũng là động lực để tôi sản xuất nhiều video hơn nữa” - anh Nguyễn Trọng Quý Đức (xã Thiên Cầm) chia sẻ.

Từ những câu Ví, điệu Giặm được cất lên trong các câu lạc bộ dân ca, trên sân khấu nghệ thuật, đến những thước phim về quê hương được lan tỏa trên không gian số, người trẻ Hà Tĩnh đang viết tiếp câu chuyện văn hóa của quê hương theo cách riêng của mình. Trong mỗi khúc hát, trong mỗi thước phim, trong những câu chuyện được sẻ chia mỗi ngày, hình ảnh của vùng đất núi Hồng, sông La giàu bản sắc, nặng ân tình vẫn hiện diện trong đời sống đương đại, gần gũi mà sâu lắng, bình dị mà bền bỉ, như chính mạch nguồn văn hóa đã nuôi dưỡng bao thế hệ người Hà Tĩnh.