Nhà văn hóa cộng đồng, nơi lưu giữ bản sắc văn hóa quê hương

Khi đời sống vật chất ngày càng được nâng cao, nhu cầu hưởng thụ đời sống tinh thần của người dân cũng được quan tâm nhiều hơn. Trong bối cảnh đó, nhà văn hóa cộng đồng trở thành điểm hẹn sinh hoạt quen thuộc, đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí và gắn kết cộng đồng.

Tại Hà Tĩnh, nhiều năm qua, các nhà văn hóa cộng đồng đã phát huy hiệu quả, trở thành nơi diễn ra thường xuyên các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và sinh hoạt truyền thống, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, củng cố phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” ngay từ cơ sở.​

Xuất phát từ mong muốn gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống và lưu lại ký ức quê hương cho thế hệ mai sau, người dân thôn Thượng Phú, xã Thạch Lạc đã cùng chung tay xây dựng một khu trưng bày ngay trong nhà văn hóa cộng đồng của thôn. Nơi đây lưu giữ nhiều nông cụ, vật dụng gắn bó với đời sống sinh hoạt và lao động của người dân qua nhiều thế hệ; từ mâm, bát, xoong nồi đến những dụng cụ quen thuộc như nơm, cày, bừa… tất cả đều được sắp đặt cẩn thận, thể hiện sự trân trọng đối với những giá trị xưa cũ.





Không gian ấy như một lát cắt ký ức, tái hiện chân thực nhịp sống làng quê mộc mạc, bình dị một thời. Không chỉ trở thành nơi lưu giữ những dấu ấn văn hóa của làng quê, khu trưng bày còn là điểm đến ý nghĩa, thu hút đông đảo người dân trong và ngoài địa phương đến tham quan, tìm hiểu.

Bà Nguyễn Thị Trinh - người dân thôn Thượng Phú, xã Thạch Lạc chia sẻ: “Khi xây dựng không gian trưng bày này, người dân rất đồng tình, hưởng ứng. Mỗi gia đình đều tự nguyện đóng góp đồ dùng, sưu tầm thêm những vật dụng xưa để đưa về trưng bày tại đây”.

Không chỉ lưu giữ ký ức làng quê, nhiều nhà văn hóa cộng đồng còn trở thành nơi nuôi dưỡng và tiếp nối những nghề truyền thống. Ở nhà văn hóa cộng đồng thôn Đình Hàn, xã Thạch Hà – vùng quê từng nổi tiếng với nghề đan lát, hình ảnh bà con quây quần bên những nan tre, cùng đan nên các vật dụng quen thuộc vẫn được gìn giữ như một cách tiếp nối nghề xưa cho lớp trẻ hôm nay.

Từ những nan tre mộc mạc, qua đôi bàn tay khéo léo, tinh tế và giàu kinh nghiệm của người dân, nhiều sản phẩm thủ công truyền thống được tạo nên, lưu giữ ký ức về một nghề đã gắn bó với đời sống làng quê qua bao thế hệ. Không chỉ được gìn giữ trong lao động thường nhật, những sản phẩm đan lát còn được trưng bày tại nhà văn hóa cộng đồng, trở thành cách để người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu hơn về lịch sử quê hương, trân trọng giá trị lao động và nét đẹp văn hóa của nghề truyền thống địa phương.

Bà Nguyễn Thị Đôi, người dân thôn Đình Hàn, xã Thạch Hà chia sẻ: “Thỉnh thoảng, chúng tôi vẫn mang đồ ra nhà văn hóa cộng đồng của thôn để đan lát. Nhiều người đến xem lắm, nhất là các cháu trẻ. Thấy các cháu quan tâm, muốn tìm hiểu về nghề, chúng tôi rất vui, vì như thế nghề truyền thống của quê hương mới có thể được gìn giữ".

Bên cạnh vai trò là không gian sinh hoạt chung rộng rãi của người dân, nhà văn hóa cộng đồng còn là nơi gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn nghệ truyền thống đậm đà bản sắc quê hương. Đối với CLB Dân ca ví, giặm Cẩm Thành (xã Cẩm Bình), nhà văn hóa cộng đồng thôn Nam Bắc Thành đã trở thành mái nhà chung, nơi các thành viên gặp gỡ, tập luyện những tiết mục văn nghệ để phục vụ hội làng, các lễ hội truyền thống và nhiều chương trình nghệ thuật của địa phương.

Trong không gian yên bình ấy, những làn điệu dân ca mượt mà ngân vang, hòa cùng các điệu múa truyền thống, góp phần lan tỏa tình yêu và niềm tự hào với văn hóa quê hương. Từ những buổi sinh hoạt như thế, nhiều hạt nhân văn nghệ quần chúng đã được phát hiện, bồi dưỡng và tỏa sáng, làm phong phú thêm đời sống tinh thần, đồng thời góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Bà Ngô Thị Phượng, Phó Chủ nhiệm CLB Dân ca ví, giặm Cẩm Thành chia sẻ: “Mỗi lần câu lạc bộ tập văn nghệ tại nhà văn hóa cộng đồng của thôn đều có đông người dân đến xem, cổ vũ, tạo không khí rất vui vẻ, gần gũi. Chúng tôi chủ yếu tập luyện và biểu diễn dân ca ví, giặm nên được bà con yêu mến, động viên, nhờ đó càng có thêm động lực để tiếp tục gìn giữ và lan tỏa những làn điệu quê hương”.

Từ việc gìn giữ ký ức làng quê, trao truyền nghề truyền thống đến lan tỏa những làn điệu dân ca ví, giặm mộc mạc, nhà văn hóa cộng đồng đã thực sự trở thành không gian gắn kết cộng đồng và lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng của quê hương. Không chỉ là nơi sinh hoạt chung, đây còn là “điểm tựa tinh thần”, nơi vun đắp tình làng nghĩa xóm, lan tỏa tinh thần sẻ chia và những giá trị nhân văn sâu sắc trong đời sống thường ngày.

Giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, nhiều nhà văn hóa cộng đồng ở Hà Tĩnh đang được “thổi hồn” bằng những hoạt động gần gũi, thiết thực, trở thành không gian kết nối cộng đồng và gìn giữ mạch nguồn văn hóa quê hương. Từ những làn điệu dân ca mộc mạc, những nghề truyền thống, trò chơi dân gian đến nếp sống nghĩa tình của làng quê, tất cả vẫn được tiếp nối và lan tỏa trong không gian bình dị ấy, góp phần vun đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Việc lưu giữ các giá trị văn hóa tại nhà văn hóa cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn bản sắc quê hương và gắn kết cộng đồng. Đây không chỉ là nơi gìn giữ những nét đẹp truyền thống mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn, lịch sử và đời sống của cha ông; từ đó tạo sự kết nối giữa các thế hệ, khơi dậy tình yêu quê hương và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống hiện đại.

Thạc sĩ Nguyễn Trí Sơn - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hà Tĩnh

​