Dù tranh cử với cam kết "Nước Mỹ trên hết", năm đầu nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump mang dấu ấn chính sách đối ngoại đậm nét không kém gì đối nội. Với những quyết sách bất ngờ và quyết liệt, ông đã khiến thế giới xoay chuyển theo những điều kiện mà ông đặt ra.
Ông chủ Nhà Trắng đã biến Phòng Bầu dục thành sân khấu thể hiện quyền lực. Trong năm qua, hơn 40 lãnh đạo quốc tế đã thăm Washington để hội kiến ông Trump và hầu hết cuộc gặp diễn ra công khai dưới sự chứng kiến của truyền thông.
"Tổng thống Trump hội tụ đầy đủ đặc điểm của một lãnh đạo dân túy đam mê chính trị mang tính trình diễn. Ông ấy vừa là người đàm phán, vừa là nhà sản xuất truyền hình. Tư duy về thế giới, chính trị và quyền lực của ông luôn gắn liền với ống kính máy quay", Lisel Hintz, giáo sư tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins, nhận định.
Ông Trump sẵn sàng chào đón những lãnh đạo cứng rắn mà các chính quyền tiền nhiệm thường giữ khoảng cách. Cuộc gặp với Thái tử Mohammed bin Salman hồi tháng 11/2025 là một minh chứng rõ nét, khi cựu tổng thống Joe Biden từng cam kết khiến Arab Saudi bị cô lập sau vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi năm 2018.
Ông Trump đã dành cho lãnh đạo Arab Saudi sự đón tiếp trọng thể, gồm màn chào đón từ Ban nhạc Thủy quân Lục chiến, đội kỵ binh, màn trình diễn của máy bay quân sự và lễ bắn 21 loạt đại bác.
Tại Phòng Bầu dục ngày 18/11/2025, ông Trump còn lên tiếng bảo vệ vị khách của mình. Khi một phóng viên hỏi về Khashoggi, ông Trump lập tức cắt ngang. "Ông ấy đã làm được những điều phi thường, bạn không cần phải làm khách mời của chúng ta mất mặt bằng những câu hỏi như vậy", ông nói.
Tối hôm đó, một bữa tiệc sang trọng với nhiều khách mời nổi tiếng đã được tổ chức để chiêu đãi Thái tử Arab Saudi.
Theo số liệu từ Nhà Trắng, ông Trump đã chủ trì 45 cuộc gặp với 46 lãnh đạo nước ngoài trong năm đầu nhiệm kỳ 2, trong đó có 5 chuyến của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, 4 chuyến của Tổng thư ký NATO Mark Rutte và 4 chuyến của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
"Ông Trump là tổng thống minh bạch nhất trong lịch sử. Ông trực tiếp điều hành mọi chính sách đối ngoại cấp cao nhất", người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói.
Khác với các tiền nhiệm, ông Trump sẵn sàng đảo ngược lập trường của Mỹ về các cuộc xung đột lớn, khiến cả đồng minh lẫn đối thủ đều gặp khó khăn để có thể dự đoán bước đi tiếp theo.
Trong các cuộc gặp với ông Netanyahu, ông Trump đã nỗ lực làm thay đổi cục diện giữa Israel và Palestine. Trong một lần, ông tuyên bố Mỹ sẽ kiểm soát Gaza và biến dải đất thành "Riviera của Trung Đông", gây ra làn sóng phản đối dữ dội. Lần khác, ông công bố thỏa thuận giải cứu con tin sau khi yêu cầu Thủ tướng Netanyahu xin lỗi Qatar vì vụ không kích vào Doha.
Tuy nhiên, cú sốc ngoại giao lớn nhất có lẽ là những lời chỉ trích gay gắt từ ông Trump và Phó tổng thống JD Vance nhắm vào ông Zelensky trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục hồi cuối tháng 2/2025. Lãnh đạo Mỹ đã cáo buộc Tổng thống Ukraine thiếu lòng ơn biết ơn đối với những hỗ trợ của Washington.
Ông Trump sau đó liên tục dao động giữa việc ủng hộ Ukraine và bày tỏ thiện cảm đối với Tổng thống Vladimir Putin.
"Cách tiếp cận này khiến Ukraine phải nỗ lực tìm cách lấy lòng Mỹ. Ông Trump từng viết về điều này trong cuốn sách Nghệ thuật Đàm phán xuất bản nhiều thập kỷ trước. Cách tốt nhất để đàm phán là khiến đối phương mất thế cân bằng và buộc phải xuống nước để quay lại thương lượng", Matthew Kroenig, phó chủ tịch kiêm giám đốc cấp cao Trung tâm Scowcroft thuộc tổ chức Hội đồng Đại Tây Dương, nói.
Ông Zelensky không phải người duy nhất cảm thấy bị "phục kích" tại Phòng Bầu dục. Hồi tháng 5/2025, ông Trump đã làm Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa bối rối khi đưa ra những cáo buộc chưa được xác minh về việc "diệt chủng nông dân da trắng" tại nước này. Ông thậm chí yêu cầu nhân viên tắt đèn để trình chiếu các video mà ông gọi là "bằng chứng về sự ngược đãi" của chính phủ Nam Phi.
Ông Ramaphosa đã phải chật vật bảo vệ hình ảnh quốc gia và nói đùa rằng có lẽ mình đã không mang theo món quà đủ giá trị như chiếc chuyên cơ mà chính phủ Qatar vừa tặng ông Trump.
"Tôi rất tiếc vì không có máy bay để tặng ngài", Tổng thống Nam Phi nói.
Ông Trump đáp lại rằng "tôi ước là ông có. Nếu đất nước ông tặng Không quân Mỹ một chiếc máy bay, tôi sẽ nhận ngay".
Nhiều lãnh đạo thế giới đã rút kinh nghiệm từ những cuộc gặp "thảm họa" của Tổng thống Zelensky và Ramaphosa. Họ mang theo những món quà và lời tán dương tới Nhà Trắng gặp ông Trump.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tặng ông Trump bản sao giấy khai sinh của người ông nội gốc Đức của Tổng thống Mỹ. Thủ tướng Netanyahu tặng máy nhắn tin bằng vàng, bản mô phỏng loại được dùng trong chiến dịch hạ loạt thành viên Hezbollah. Tuần trước, bà Maria Corina Machado, lãnh đạo đối lập Venezuela, tặng ông tấm huy chương Giải Nobel Hòa bình của chính mình.
Khi không có quà, những lời khen ngợi nồng nhiệt trở thành chiến thuật mà nhiều người sử dụng. Tổng thư ký NATO dành cho ông Trump nhiều lời tán dương tới mức bị giới quan sát nhận xét là thái quá.
Đôi khi, các cuộc gặp mang lại kết quả cụ thể như thỏa thuận thương mại hoặc giảm thuế. Nhưng đôi khi, thành công mà các lãnh đạo quốc tế nhận về chỉ đơn giản là tránh được cơn thịnh nộ của một siêu cường quân sự và kinh tế hàng đầu thế giới.
"Tổng thống đã thể hiện rõ xu hướng ngoại giao cá nhân, phô bày điều đó ngay tại Phòng Bầu dục trước giới truyền thông. Điều này đã khiến căn phòng trở thành sân khấu đầy biến động và kịch tính chẳng khác nào chương trình truyền hình thực tế", Michael Froman, chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nói.
Theo CNN, NY Times, AFP
