Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Với gần 200 bức ảnh, sách “An Tĩnh xưa” cho biết diện mạo của xứ Nghệ (Nghệ An - Hà Tĩnh) khoảng 100 năm trước.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

An Tĩnh xưa được giáo sư sử học Hippolyte Le Breton soạn thảo trong thời gian giảng dạy và làm hiệu trưởng ở trường Quốc học Vinh (Collège de Vinh, 1924-1928). Tác phẩm là thành quả xứng đáng từ những lớp tham quan dã ngoại được tổ chức thường xuyên, kết hợp với sự giúp đỡ của nhiều đồng nghiệp, học trò, đặc biệt là nỗ lực nghiên cứu, tìm hiểu, tổng hợp, phân tích tư liệu của ông.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Cuốn sách là một công trình có giá trị về An Tĩnh (Nghệ An - Hà Tĩnh), với độ dày 372 trang, kèm theo gần 200 bức ảnh, trong đó có một số chụp bằng máy bay. Tác giả được đào tạo ở Pháp, có phương pháp làm việc tốt, lại có phương tiện hiện đại như máy chụp ảnh, có máy bay giúp sức, có địa đồ chính xác, có các ngành khoa học khác hỗ trợ như: địa chất, địa động học, địa lý khảo cổ... nên cuốn sách này của ông có tính khoa học cao.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Thành Bến Thủy được chụp từ trên không. Theo Le Breton, trên đồi ở cảng Bến Thủy vẫn còn lại vết tích một cái thành. Người ta đã xác định được nơi có những công sự, sở chỉ huy và cả vết tích các đồn lũy. Đồn Bến Thủy có niên đại thế kỷ I. Đồn này chống lại quân Chăm vượt sông Lam. Thành Bến Thủy được củng cố mạnh mẽ dưới triều Trần trước sự xâm lấn của người Chăm vào thế kỷ XIV.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Thành Vinh đầu thế kỷ 20. Trong sách, Le Breton viết: “Thành mới đầu xây bằng đất, đời Minh Mạng mới xây bằng gạch, hoàn tất vào năm 1832. Thành Vinh hình lục giác, vì thế dân ở đây gọi là Rùa. Chu vi 620 trượng (1 trượng = 10 thước = 4,2 m), cao 1 trượng. Trên thành có xây bức tường lùi vào trong cao 2,50 thước. Lúc đầu thành hào sâu 8 thước, nhưng đã bị lấp cạn và người ta trồng lúa ở đó".

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đền Thiên Vương Hồng Lĩnh Sơn. Khối quần sơn kỳ vĩ nằm trên hữu ngạn sông Lam. Phần sườn phía Bắc thuộc huyện Nghi Xuân, sườn phía Nam thuộc Can Lộc. Trên Hồng Lĩnh Sơn có đền Thiên Vương có niên đại từ đời Minh. Đền này bị cháy một phần vào năm Ất Dậu (1885), tổng đốc An Tĩnh là Đào Tấn đã cho trùng tu vào năm Thành Thái thứ 13 (1901).

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Cửa Lò. Trong cuốn sách, Le Breton cho biết đầu thế kỷ XV, chưa có Cửa Lò. Ngọn núi nằm giữa quan lộ và Cửa Lò xưa kia là một hòn đảo. Hai nhánh sông Cấm bao quanh hòn đảo, bắt đầu từ cái làng gọi là Đò Cấm, gần nhà ga cùng tên. Nhánh phía bắc vẫn giữ nguyên, nhánh phía nam tạo thành cửa Xá - một cửa sông - nhưng ngày nay đã hoàn toàn bị lấp. Nguyễn Xí được phong đất dọc bờ biển từ Cửa Lò đến Cửa Hội… Trong các bãi bồi ấy có Bàu Ó mà dư địa chí gọi là “Hồ nước biển”. Dọc bờ Bàu Ó, Nguyễn Xí đã cho xây dựng một làng cùng tên. Trên các bãi bồi khác ông cũng cho lập thêm nhiều làng.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đền thờ người sáng lập ra họ Nguyễn - Tiên Điền. Trong sách Le Breton viết: “Gia phả họ Nguyễn - Tiên Điền cho chúng ta biết người sáng lập ra thế tộc này là Nguyễn Thuyến, Thư quận công, sống vào thế kỷ XVI. Vì có công phục vụ các triều Lê mà được ban cho thái ấp Tiên Điền".

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đền thờ Nguyễn Du. Trong cuốn sách, Le Breton viết: “Đền thờ Nguyễn Du, nhà thơ bất tử, là đền thờ khiêm tốn nhất của đại tộc này. Đền được xây vào năm 1823 vào dịp cất táng hài cốt của nhà thơ”. Tác giả sách cũng cho biết bức ảnh này được thực hiện vào ngày 23/3/1928, với sự tham dự của học sinh trường Quốc học Vinh. Le Breton đứng ở chính giữa, đứng cạnh ông bên phải là chi trưởng chi của Nguyễn Du, bên trái là chi trưởng chi của Xuân Quận Công.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Võ Miếu. Trong sách Le Breton cho biết “Võ Miếu thờ Quan Công - thần chiến tranh có niên đại năm Minh Mệnh thứ 18 (1839)”.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Ảnh chụp từ Hồng Lĩnh Sơn: Sông Lam và tầng đất ở Sa Nam; đằng sau về phía đông, làng Xuân Hồ và dãy núi Hữu Biệt.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đèo Ngang. Le Breton cho biết do yếu tố địa động mà ngọn núi cao nhất đã án ngữ hoàn toàn phía nam Kỳ Anh. Dãy núi ngang ấy liên tục chạy tận ra biển, chỉ chừa lại một con đường độc đạo: đèo Ngang. Trên đỉnh đèo có bức tường chắn, chỉ có một cửa đi lại. Vì công trình này mà người ta thường gọi dãy Hoành Sơn là Cổng An Nam.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Chơi cờ người ở Hoành Sơn. Le Breton cho biết một bên 16 cậu con trai, một bên 16 cô con gái làm những quân cờ. Mỗi bên đối thủ có 1 tướng, 2 sĩ 2 tượng 2 xe, 2 pháo, 2 mã và 5 tốt. Các cậu con trai chít khăn lụa đỏ, các cô gái chít khăn màu xanh lục.

Theo Zing

Đọc thêm

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào top 6 Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào top 6 Sao Mai 2026

Mang dân ca Nghệ Tĩnh và âm hưởng núi rừng Tây Bắc đến sân khấu Sao Mai, hai thí sinh Hà Tĩnh đã tạo nên những dấu ấn riêng tại Liveshow 5 với chủ đề “Giao thoa”. Cả hai cùng vượt qua đêm thi loại trực tiếp, ghi tên mình vào top 6 Sao Mai 2026.
Podcast tản văn: Mùa hoa dã quỳ

Podcast tản văn: Mùa hoa dã quỳ

Những ngày cuối thu, sắc vàng hoa dã quỳ bung nở không chỉ làm bừng sáng các triền đồi mà còn đánh thức ký ức về những chuyến đi, tình bạn và một thời tuổi trẻ đầy sôi nổi.
6 thư viện đẹp bậc nhất thế giới

6 thư viện đẹp bậc nhất thế giới

Từ những thư viện cổ kính ở châu Âu đến công trình kiến trúc hiện đại ở châu Á, 6 địa điểm này không chỉ lưu giữ kho tàng tri thức quý giá mà còn gây ấn tượng bởi vẻ đẹp độc đáo.
Hà Tĩnh ban hành thể lệ Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII

Hà Tĩnh ban hành thể lệ Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII

Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Nguyễn Du lần thứ VIII nhằm tôn vinh các tác giả, đồng tác giả, nhóm tác giả có tác phẩm, công trình văn học nghệ thuật, văn hóa - lịch sử có giá trị; khuyến khích sáng tạo, góp phần xây dựng và phát triển văn hóa, con người Hà Tĩnh.
"Đòn bẩy" khuyến đọc của Trung Quốc

"Đòn bẩy" khuyến đọc của Trung Quốc

Văn học mạng và nền tảng số đóng vai trò như một "đòn bẩy" phát triển văn hóa đọc tại Trung Quốc. Bên cạnh đó là luật hóa việc đọc, bình dân hóa hoạt động sáng tác.
Podcast truyện ngắn: Chuyện của mưa nhỏ

Podcast truyện ngắn: Chuyện của mưa nhỏ

Truyện ngắn "Chuyện của mưa nhỏ" gửi gắm thông điệp: Mỗi người sinh ra đều sở hữu một giá trị riêng biệt, chỉ cần ta tự tin nhận ra phép màu diệu kỳ ẩn giấu bên trong chính mình.
6 chuyến tàu khác thường trên thế giới

6 chuyến tàu khác thường trên thế giới

Từ xe buýt biến hình thành tàu hỏa ở Nhật Bản đến đoàn tàu đi xuyên qua chung cư tại Trung Quốc, nhiều phương tiện đường sắt trên thế giới gây chú ý nhờ thiết kế độc đáo và hành trình khác thường.
Khám phá 30 di sản vô giá của Việt Nam

Khám phá 30 di sản vô giá của Việt Nam

Triển lãm ảnh “Các di sản thế giới của Việt Nam” khai mạc tại Nhà Triển lãm 29 Hàng Bài, phường Cửa Nam, Hà Nội, do Bộ VH-TT&DL chỉ đạo, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm chủ trì tổ chức, hướng tới Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).
Thu Hà, Mộc An hát về quê hương, vào top 8 Sao Mai 2026

Thu Hà, Mộc An hát về quê hương, vào top 8 Sao Mai 2026

Hoàng Thu Hà và Nguyễn Mộc An mang đến Liveshow 4 Sao Mai 2026 những ca khúc mang âm hưởng dân ca, gắn với quê hương Hà Tĩnh. Với phần thể hiện tốt, cả hai cùng giành quyền đi tiếp, góp mặt trong top 8 chung cuộc.
Podcast tản văn: Nhớ thương tháng Mười

Podcast tản văn: Nhớ thương tháng Mười

Tháng Mười có chút nắng hanh hao, gió heo may se lạnh và cúc họa mi trắng tinh khôi. Là mùa của những nỗi nhớ dịu dàng, những cuộc gặp gỡ thoáng qua nhưng đủ để trái tim xao xuyến.
Podcast tản văn: Chăn trâu – một miền nhớ

Podcast tản văn: Chăn trâu – một miền nhớ

Tuổi thơ của những người đi qua hơn nửa đời người thường gắn với mái nhà, con đường làng, bạn cũ và những buổi chăn trâu...Dẫu thiếu thốn, ký ức ấy vẫn ấm áp, thân thương.
Sức hút khó cưỡng của concert

Sức hút khó cưỡng của concert

Lady Gaga hát trước khoảng 2,1 triệu người trên một bãi biển ở Brazil. Taylor Swift thu hút gần 300.000 lượt khán giả tại Australia, còn Adele khiến hơn 700.000 tới Munich.
Podcast truyện ngắn: Lời nói dối ngọt ngào

Podcast truyện ngắn: Lời nói dối ngọt ngào

Ở vùng cao Xín Mần, từ món quà nhỏ của mẹ Hiền, Dua nghĩ ra cách mang niềm vui đến cho em trai. Qua ánh nhìn hồn nhiên của đứa trẻ, tình thân và tình mẹ hiện lên thật cảm động.
Podcast truyện ngắn: Món quà gửi muộn

Podcast truyện ngắn: Món quà gửi muộn

Truyện ngắn "Món quà gửi muộn" kể về câu chuyện của Mai, bà và mẹ. Về việc mẹ Mai đã âm thầm viết thư thay người cha hy sinh, để xoa dịu nỗi chờ đợi mỏi mòn của bà ngoại.
Phim ngắn AI và nguy cơ về nội dung lệch chuẩn

Phim ngắn AI và nguy cơ về nội dung lệch chuẩn

Phim ngắn tạo bằng AI đang thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ lan truyền nội dung lệch chuẩn, ảnh hưởng đến nhận thức và tâm lý người xem.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh mà tôi từng biết

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh mà tôi từng biết

Hè năm 1993, khi về phép tìm tư liệu người cha quá cố, tôi lần đầu diện kiến nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh. Duyên hạnh ấy đã mở đầu cho mối tâm giao về sau khi tôi có nhiều năm gắn bó với cụ qua Tạp chí Văn hoá Hà Tĩnh. Nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cụ (24/10/1926-24/10/2026), tôi viết vài lời để tỏ tấm tình trân quý với cây đại thụ của văn hoá xứ Nghệ.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!