Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Với gần 200 bức ảnh, sách “An Tĩnh xưa” cho biết diện mạo của xứ Nghệ (Nghệ An - Hà Tĩnh) khoảng 100 năm trước.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

An Tĩnh xưa được giáo sư sử học Hippolyte Le Breton soạn thảo trong thời gian giảng dạy và làm hiệu trưởng ở trường Quốc học Vinh (Collège de Vinh, 1924-1928). Tác phẩm là thành quả xứng đáng từ những lớp tham quan dã ngoại được tổ chức thường xuyên, kết hợp với sự giúp đỡ của nhiều đồng nghiệp, học trò, đặc biệt là nỗ lực nghiên cứu, tìm hiểu, tổng hợp, phân tích tư liệu của ông.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Cuốn sách là một công trình có giá trị về An Tĩnh (Nghệ An - Hà Tĩnh), với độ dày 372 trang, kèm theo gần 200 bức ảnh, trong đó có một số chụp bằng máy bay. Tác giả được đào tạo ở Pháp, có phương pháp làm việc tốt, lại có phương tiện hiện đại như máy chụp ảnh, có máy bay giúp sức, có địa đồ chính xác, có các ngành khoa học khác hỗ trợ như: địa chất, địa động học, địa lý khảo cổ... nên cuốn sách này của ông có tính khoa học cao.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Thành Bến Thủy được chụp từ trên không. Theo Le Breton, trên đồi ở cảng Bến Thủy vẫn còn lại vết tích một cái thành. Người ta đã xác định được nơi có những công sự, sở chỉ huy và cả vết tích các đồn lũy. Đồn Bến Thủy có niên đại thế kỷ I. Đồn này chống lại quân Chăm vượt sông Lam. Thành Bến Thủy được củng cố mạnh mẽ dưới triều Trần trước sự xâm lấn của người Chăm vào thế kỷ XIV.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Thành Vinh đầu thế kỷ 20. Trong sách, Le Breton viết: “Thành mới đầu xây bằng đất, đời Minh Mạng mới xây bằng gạch, hoàn tất vào năm 1832. Thành Vinh hình lục giác, vì thế dân ở đây gọi là Rùa. Chu vi 620 trượng (1 trượng = 10 thước = 4,2 m), cao 1 trượng. Trên thành có xây bức tường lùi vào trong cao 2,50 thước. Lúc đầu thành hào sâu 8 thước, nhưng đã bị lấp cạn và người ta trồng lúa ở đó".

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đền Thiên Vương Hồng Lĩnh Sơn. Khối quần sơn kỳ vĩ nằm trên hữu ngạn sông Lam. Phần sườn phía Bắc thuộc huyện Nghi Xuân, sườn phía Nam thuộc Can Lộc. Trên Hồng Lĩnh Sơn có đền Thiên Vương có niên đại từ đời Minh. Đền này bị cháy một phần vào năm Ất Dậu (1885), tổng đốc An Tĩnh là Đào Tấn đã cho trùng tu vào năm Thành Thái thứ 13 (1901).

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Cửa Lò. Trong cuốn sách, Le Breton cho biết đầu thế kỷ XV, chưa có Cửa Lò. Ngọn núi nằm giữa quan lộ và Cửa Lò xưa kia là một hòn đảo. Hai nhánh sông Cấm bao quanh hòn đảo, bắt đầu từ cái làng gọi là Đò Cấm, gần nhà ga cùng tên. Nhánh phía bắc vẫn giữ nguyên, nhánh phía nam tạo thành cửa Xá - một cửa sông - nhưng ngày nay đã hoàn toàn bị lấp. Nguyễn Xí được phong đất dọc bờ biển từ Cửa Lò đến Cửa Hội… Trong các bãi bồi ấy có Bàu Ó mà dư địa chí gọi là “Hồ nước biển”. Dọc bờ Bàu Ó, Nguyễn Xí đã cho xây dựng một làng cùng tên. Trên các bãi bồi khác ông cũng cho lập thêm nhiều làng.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đền thờ người sáng lập ra họ Nguyễn - Tiên Điền. Trong sách Le Breton viết: “Gia phả họ Nguyễn - Tiên Điền cho chúng ta biết người sáng lập ra thế tộc này là Nguyễn Thuyến, Thư quận công, sống vào thế kỷ XVI. Vì có công phục vụ các triều Lê mà được ban cho thái ấp Tiên Điền".

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đền thờ Nguyễn Du. Trong cuốn sách, Le Breton viết: “Đền thờ Nguyễn Du, nhà thơ bất tử, là đền thờ khiêm tốn nhất của đại tộc này. Đền được xây vào năm 1823 vào dịp cất táng hài cốt của nhà thơ”. Tác giả sách cũng cho biết bức ảnh này được thực hiện vào ngày 23/3/1928, với sự tham dự của học sinh trường Quốc học Vinh. Le Breton đứng ở chính giữa, đứng cạnh ông bên phải là chi trưởng chi của Nguyễn Du, bên trái là chi trưởng chi của Xuân Quận Công.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Võ Miếu. Trong sách Le Breton cho biết “Võ Miếu thờ Quan Công - thần chiến tranh có niên đại năm Minh Mệnh thứ 18 (1839)”.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Ảnh chụp từ Hồng Lĩnh Sơn: Sông Lam và tầng đất ở Sa Nam; đằng sau về phía đông, làng Xuân Hồ và dãy núi Hữu Biệt.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Đèo Ngang. Le Breton cho biết do yếu tố địa động mà ngọn núi cao nhất đã án ngữ hoàn toàn phía nam Kỳ Anh. Dãy núi ngang ấy liên tục chạy tận ra biển, chỉ chừa lại một con đường độc đạo: đèo Ngang. Trên đỉnh đèo có bức tường chắn, chỉ có một cửa đi lại. Vì công trình này mà người ta thường gọi dãy Hoành Sơn là Cổng An Nam.

Cảnh vật, con người Nghệ An - Hà Tĩnh 100 năm trước qua ảnh

Chơi cờ người ở Hoành Sơn. Le Breton cho biết một bên 16 cậu con trai, một bên 16 cô con gái làm những quân cờ. Mỗi bên đối thủ có 1 tướng, 2 sĩ 2 tượng 2 xe, 2 pháo, 2 mã và 5 tốt. Các cậu con trai chít khăn lụa đỏ, các cô gái chít khăn màu xanh lục.

Theo Zing

Đọc thêm

Podcast tản văn: Kí ức và chị tôi!

Podcast tản văn: Kí ức và chị tôi!

“Kí ức và chị tôi!” gợi lại những kỷ niệm tuổi thơ trong trẻo, xúc động về tình chị em, sự nhường nhịn, chở che và yêu thương ấm áp.
Chiêm ngưỡng mưa sao băng "đẹp nhất năm"

Chiêm ngưỡng mưa sao băng "đẹp nhất năm"

Hàng trăm người đã tìm về ngoại thành Hà Nội, trải bạt giữa bãi cỏ và thức xuyên đêm để chiêm ngưỡng những vệt sao băng Perseids rực sáng trên bầu trời.
Phát động Giải Báo chí toàn quốc "Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam" năm 2026

Phát động Giải Báo chí toàn quốc "Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam" năm 2026

Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ tư, năm 2026 được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh. Ban tổ chức bổ sung giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.
Sắp có mưa sao băng đẹp nhất năm

Sắp có mưa sao băng đẹp nhất năm

Đêm 12, rạng sáng ngày 13/8, người yêu thiên văn Việt Nam sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng mưa sao băng Perseids - một trong những trận mưa sao băng đẹp và được mong chờ nhất trong năm.
Podcast truyện ngắn: Khoảng trống

Podcast truyện ngắn: Khoảng trống

Truyện ngắn “Khoảng trống" là câu chuyện về một chuyến tàu đêm, nơi mỗi sân ga đi qua lại gợi mở những miền ký ức, những cuộc chia ly và cả những cuộc gặp gỡ đầy bất ngờ. ..
Podcast tản văn: Chạm vào mùa thu

Podcast tản văn: Chạm vào mùa thu

Tháng Tám về, đất trời tinh tế chuyển mình bằng những đổi thay thật khẽ lúc giao mùa. Mùa thu đến không ồn ào mà nhẹ nhàng gõ cửa bằng những thanh âm, hương sắc rất riêng
Podcast tản văn: Những mùa trăng tròn đầy

Podcast tản văn: Những mùa trăng tròn đầy

Mùa thu trở về trong hương cốm mới, ánh trăng rằm và những ký ức tuổi thơ dịu ngọt. Mỗi khoảnh khắc đều như một lời nhắc về những điều bình yên, thân thương.
Podcast truyện ngắn: Cún con nghịch ngợm

Podcast truyện ngắn: Cún con nghịch ngợm

Tinh nghịch nhưng giàu tình cảm, cún Bông đã có một chuyến phiêu lưu khiến cả gia đình lo lắng, đồng thời giúp chính mình hiểu thêm giá trị của yêu thương và sẻ chia.
Podcast truyện ngắn: Sóng vỗ

Podcast truyện ngắn: Sóng vỗ

Trong cuộc sống, hạnh phúc là cách ta sống trọn vẹn, trân quý và vun đắp cho hiện tại. Đó là động lực để mỗi người vượt qua những thử thách của cuộc sống.
Nhịp cầu kết nối tình yêu ví, giặm

Nhịp cầu kết nối tình yêu ví, giặm

Trong hành trình bảo tồn và lan tỏa dân ca ví, giặm, sự ra đời và hoạt động của CLB Dân ca Ví, Giặm Thành Sen (Hà Tĩnh) đã góp phần đưa câu hát ngân vang trong đời sống đương đại.
Podcast tản văn: Những ngày hạ cuối

Podcast tản văn: Những ngày hạ cuối

Trong khoảnh khắc giao mùa để lại khoảng lặng trong tâm hồn, giúp ta biết trân trọng từng khoảnh khắc của hiện tại và gìn giữ những ký ức đẹp khi mùa đi qua.
Vùng đất "tận cùng của thế giới"

Vùng đất "tận cùng của thế giới"

Patagonia, vùng đất trải dài giữa Argentina và Chile, sở hữu những cánh đồng băng hàng nghìn năm tuổi và thiên nhiên gần như nguyên sơ, được mệnh danh "nơi tận cùng thế giới".
Podcast tản văn: Xôn xao tháng Bảy

Podcast tản văn: Xôn xao tháng Bảy

Mùa hè không chỉ có niềm vui mà còn lưu giữ những kỷ niệm đẹp bên gia đình. Tản văn tái hiện hành trình một đứa trẻ dần thấu hiểu tình thân và trân trọng những ký ức thân thương.
Podcast truyện ngắn: Người gác giấc ngàn thu

Podcast truyện ngắn: Người gác giấc ngàn thu

Tình đồng đội không chỉ qua ký ức chiến trường, mà còn hiện hữu qua những cống hiến thầm lặng. Truyện ngắn "Người gác giấc ngàn thu" sẽ giúp bạn cảm nhận trọn vẹn nghĩa tình ấy.
Hương sắc mùa hạ

Podcast tản văn: Hương sắc mùa hạ

Lắng nghe tản văn "Hương sắc mùa hạ" để thấy mùa hạ đâu chỉ có sắc màu rực rỡ, mà còn đong đầy hương vị mộc mạc của quả chín cùng khoảng trời bình yên bên hiên nhà.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!