Là một đầu bếp nổi tiếng từng giành nhiều giải thưởng cấp khu vực và toàn quốc, tham gia nhiều lễ hội ẩm thực trong nước và quốc tế, anh Nguyễn Đức Thành - giảng viên Trường Cao đẳng Nguyễn Du lưu giữ nhiều kỷ niệm khi mang các món ăn quê hương giới thiệu với du khách muôn phương.
Trong đó, chuyến tháp tùng đoàn lãnh đạo cấp cao Việt Nam sang công tác tại Liên bang Nga năm 2019 vẫn luôn được anh kể lại với niềm tự hào. Với anh, đó không chỉ là một nhiệm vụ, mà còn là một hành trình mang theo văn hóa quê hương đến với bạn bè quốc tế.
Anh Thành kể: “Tôi là một trong 6 đầu bếp của cả nước được chọn phục vụ đoàn và tham gia Ngày hội Văn hóa Việt - Nga tại Mát-xcơ-va. Trước khi đi, ngoài kiểm tra tay nghề chung, Ban Tổ chức yêu cầu tôi phải chọn một số món ăn tiêu biểu của Hà Tĩnh để phục vụ chuyến công tác. Tôi quyết định chọn món bún bò Đò Trai và ram bánh mướt để giới thiệu”.
Để chuẩn bị cho sự kiện quan trọng đó, anh Thành đã dành nhiều ngày liền lựa chọn nguyên liệu chế biến. Tất cả từ thịt, xương hầm, bánh ram, bún gạo cho đến gia vị, rau thơm… đều được anh lựa chọn kỹ từ quê nhà, đóng gói hút chân không bảo quản, vượt qua hàng nghìn cây số, mang sang nước bạn. Kết quả, không chỉ phục vụ tại một số bữa tiệc cho đoàn lãnh đạo 2 nước, các món ăn Hà Tĩnh được du khách đón nhận nồng nhiệt tại gian hàng Ngày hội Văn hóa Việt - Nga. “Nhiều vị khách ăn xong, thông qua người phiên dịch hỏi tôi: món này đến từ đâu ở Việt Nam, làm thế nào chế biến được hương vị như vậy?” - anh Thành cho hay.
Câu chuyện của đầu bếp Nguyễn Đức Thành cho thấy sức hấp dẫn của ẩm thực Hà Tĩnh không chỉ đơn thuần nằm ở cách chế biến mà ở hương vị của nguyên liệu. Và cái làm nên sự thơm ngon đặc trưng đó chính là sản vật của quê hương núi Hồng, sông La. Rất nhiều đầu bếp và du khách đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước đều thừa nhận, sản vật Hà Tĩnh từ rừng đến biển đều có “chất riêng” khó trộn lẫn. Trong đó, thể hiện rõ nhất là các món hải sản như: mực, tôm, cua, ghẹ, cá… Cả nước có rất nhiều vùng biển với nguồn hải sản dồi dào nhưng nhiều người vẫn “nghiện” hải sản Hà Tĩnh.
Theo nhiều chuyên gia, điều làm nên hương vị đặc trưng của sản vật Hà Tĩnh có vai trò của vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của vùng đất. Hà Tĩnh nằm giữa khu vực Bắc Trung Bộ, có điều kiện thời tiết khắc nghiệt, phân hóa 4 mùa khá rõ nét. Mùa hè nắng nóng, mùa đông lạnh giá, mùa thu và mùa xuân tương đối mát mẻ. Sự phân hóa thời tiết thay đổi liên tục, các loại cây cối, vật nuôi phải sản sinh cơ chế sinh tồn đặc biệt, tạo nên đặc tính riêng. Đặc biệt, với chiều dài bờ biển 137 km, biển Hà Tĩnh có sự giao thoa giữa các dòng hải lưu nóng, lạnh thay đổi theo mùa, nhiều cửa sông, lạch… tạo ra nguồn thủy sinh dồi dào, là thức ăn cho cá, tôm, mực, ghẹ thêm đậm vị. Chính những điều kiện tự nhiên ấy góp phần làm nên nét riêng cho ẩm thực Hà Tĩnh.
Ẩm thực đã trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình trải nghiệm của du khách khi về với Hà Tĩnh. Nữ diễn viên Thanh Hương, người nổi tiếng với nhiều bộ phim trên sóng “giờ vàng” VTV, trong một lần đến Hà Tĩnh thưởng thức mực nhảy Vũng Áng, đã đăng video lên trang cá nhân với cảm nhận: “Mực nhảy Vũng Áng ngon nhất nước”. Bài đăng của nữ diễn viên nhanh chóng thu hút hàng trăm nghìn lượt like và bình luận bày tỏ đồng tình, thêm một lần nữa khẳng định hương vị của ẩm thực Hà Tĩnh trong lòng du khách gần xa.
Những ngày này, khi các khu, điểm du lịch biển như: Thiên Cầm, Xuân Thành, Kỳ Xuân… nhộn nhịp bước chân du khách, ẩm thực càng trở thành điểm nhấn nổi bật trong hành trình trải nghiệm. Từ sáng sớm, tại các làng chài, những mẻ cá, mực, ghẹ vừa được đưa từ thuyền lên, thêm cuốn hút du khách. Mực nhảy có thể ăn gỏi ngay tại thuyền, mực nháy chỉ cần hấp cùng vài lát gừng đã dậy mùi thơm ngọt. Ghẹ, cua hấp bia nóng hổi, thịt chắc, đậm vị. Những con cá tươi rói đặt lên bếp than hồng, xèo xèo trong làn khói, chấm cùng muối ớt hay nước mắm… cái vị mặn mòi của biển như lan ra, đánh thức mọi giác quan.
Ẩm thực biển Hà Tĩnh không cầu kỳ, cái ngon nằm ở độ tươi, ở cách giữ nguyên bản hương vị đặc trưng. Thực khách có thể không nhớ hết tên món, nhưng sẽ nhớ cảm giác ngồi bên bãi biển, nghe sóng vỗ, thưởng thức những món ăn vừa được chế biến… là những trải nghiệm rất “thật”, sẽ nhớ mãi trong hành trình đến với Hà Tĩnh.
Ngoài những bữa tiệc, ẩm thực Hà Tĩnh còn gây thương nhớ cho du khách bởi những “món quà quê” đậm vị trong mỗi chuyến đi. Đó là những đặc sản theo mùa như: bưởi Phúc Trạch, cam Khe Mây, cam bù Hương Sơn; các sản phẩm chế biến như: kẹo cu đơ, mực một nắng, bánh ram, nước mắm truyền thống…
Và hơn hết, trong hương vị đặc sản còn có “hương vị tình người”, sự ấm áp của lòng hiếu khách trong giọng nói, sự nồng nhiệt chào đón du khách muôn phương của người Hà Tĩnh. Anh Saleem Hammad (du khách Palestine) từng chia sẻ: “Hương vị ẩm thực Hà Tĩnh rất đặc biệt, nhưng điều tôi nhớ nhất là sự thân thiện. Văn hóa ứng xử của người Hà Tĩnh thể hiện một cách hào phóng và chân tình, nhất là trong cách mời nhau ăn uống, rất tự nhiên, khiến tôi cảm thấy ấn tượng, gần gũi”.
Trong dòng chảy phát triển du lịch, ẩm thực Hà Tĩnh đang từng bước chuyển mình, góp phần kết nối, quảng bá du lịch Hà Tĩnh đến du khách muôn phương. Cùng với những món ăn trên bàn tiệc, nhiều sản phẩm địa phương được xây dựng thương hiệu, tham gia các chương trình OCOP, hội chợ xúc tiến thương mại hay bán hàng trên mạng xã hội tạo được nhiều dấu ấn. Để từ đó, mỗi sản phẩm là một câu chuyện về ẩm thực, văn hóa, con người Hà Tĩnh, không ngừng lan tỏa, gieo vào lòng du khách gần xa niềm thương nhớ.
