Những điểm nóng nhất trong đợt nắng nóng diện rộng
Bà Lê Thị Hồng Vân, Dự báo viên, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, đợt nắng nóng đang có xu hướng gia tăng mạnh tại Bắc Bộ và Trung Bộ trong những ngày tới, với nhiệt độ cao nhất nhiều nơi từ 39-40 độ C, cá biệt có nơi trên 40 độ C.
Tại Bắc Bộ, từ ngày 22-24/6, nắng nóng tiếp tục mở rộng ra hầu khắp khu vực Bắc Bộ, ngoại trừ hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên. Nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến từ 36-39 độ C, có nơi trên 39 độ C. Các điểm nóng nhất tập trung tại khu vực đồng bằng Bắc Bộ như Hưng Yên, Ninh Bình và Hà Nội.
Đối với Trung Bộ, nắng nóng được dự báo duy trì liên tục trong những ngày tới tại khu vực từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng, cùng với phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk. Từ nay đến khoảng ngày 25/6, cường độ nắng nóng tại khu vực này tiếp tục gia tăng, với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Đặc biệt, trong giai đoạn từ 22-25/6, nhiệt độ nhiều nơi có thể đạt 37-39 độ C, cá biệt vượt ngưỡng 40 độ C.
Từ ngày 26/6, nắng nóng tại Trung Bộ vẫn duy trì nhưng cường độ có xu hướng giảm dần.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia khuyến cáo người dân chủ động sử dụng điện tiết kiệm và hợp lý trong thời gian nắng nóng kéo dài. Các hộ gia đình, cơ quan và cơ sở sản xuất cần tắt các thiết bị điện không cần thiết để giảm nguy cơ quá tải hệ thống điện.
Bên cạnh đó, cần thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống điện, các thiết bị làm mát và dây dẫn điện nhằm hạn chế nguy cơ chập điện, cháy nổ trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài.
Đảo nhiệt đô thị khiến nền nhiệt cao hơn đến 7 độ
TS. Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, vừa đưa ra những nhận định về đợt nắng nóng sắp tới, đồng thời lý giải thêm về sự bất ổn định của hệ thống khí hậu. Số liệu dự báo nền nhiệt của tuần sắp tới (21 - 26/6) để so sánh với số liệu nhiệt độ từng ghi nhận trong cùng thời kỳ giai đoạn 1981-2010, nhằm xem xét mức độ biến động hiện nay cho thấy, kết quả trung bình của 12 lần chạy mô hình CFSv2, cho ra 48 kết quả dự báo về nền nhiệt trung bình giai đoạn 19-26/6/2026, so sánh với mức trung bình cùng thời kỳ (giai đoạn 19-26/6) của thời đoạn tham chiếu 1981-2010.
Dữ liệu cho thấy nhiệt độ không khí ở độ cao 2m so với mặt đất (nhiệt độ khí tượng) nóng hơn bất thường so với mức trung bình của cùng thời kỳ. Cụ thể, khu vực Bắc Bộ có nhiệt độ trung bình cao hơn từ 5-7 độ C so với cùng kỳ các năm trước. Tại Bắc Trung Bộ, mức chênh lệch phổ biến từ 3,5-6 độ, trong khi khu vực Trung Bộ ghi nhận nền nhiệt cao hơn khoảng 1,5-2 độ so với trung bình nhiều năm.
Điều này cho thấy đợt nắng nóng trong tuần tới sẽ rất gay gắt so với cùng giai đoạn Hạ chí của thời kỳ 1981-2010, đặc biệt là tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Ngay sau đợt nắng nóng từ ngày 21-26/6 sẽ là một giai đoạn mát hơn. Các mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ trung bình trong giai đoạn 27-29/6 tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 1,5-2 độ.
Sự bất ổn định của hệ thống khí hậu tạo ra những ngày nắng nóng cực đoan, đồng thời làm cho sự chênh lệch nhiệt độ trở nên rõ rệt và đột ngột trong một khoảng thời gian ngắn. Điều này khiến con người và hệ sinh thái rất khó thích nghi kịp thời.
Nhiệt độ đóng vai trò trung tâm trong việc chi phối khí quyển. Khi học vật lý phổ thông, chúng ta biết rằng nhiệt độ càng cao thì chuyển động của các hạt vật chất trong không khí càng mạnh, dẫn đến sự giãn nở của không khí.
Sự giãn nở này làm thay đổi khí áp. Trong khi đó, khí áp luôn có xu hướng được "lấp đầy" khi không khí từ vùng khí áp cao (không khí lạnh) dịch chuyển vào vùng khí áp thấp (không khí nóng). Quá trình này trong hệ thống khí quyển tạo ra gió. Sự chênh lệch khí áp càng lớn thì gió càng mạnh.
Như vậy, các đới gió mùa hay còn gọi là gió tín phong (gió mậu dịch), vốn được thiết lập từ hàng triệu năm nay cùng với quá trình hình thành của Trái Đất, đã không còn thực sự "tín phong" như trước. Thay vào đó, sự hỗn loạn về nhiệt độ cục bộ tạo ra những đợt gió mạnh đi ngược lại quy luật thông thường của gió tín phong. Đó cũng là lý do vì sao chúng ta ngày càng chứng kiến nhiều hiện tượng dông lốc hơn.
Ở các đô thị có mật độ xây dựng cao, bề mặt đô thị chủ yếu là bê tông nên hấp thụ nhiệt mạnh và tạo ra các đảo nhiệt đô thị. Các đảo nhiệt này thường có khí áp thấp hơn khu vực xung quanh do sự giãn nở của không khí. Khi có không khí lạnh tràn về, chúng sẽ hình thành hai loại gió: một loại là gió đối lưu phát triển theo phương thẳng đứng, mang hơi nóng lên các tầng khí quyển cao hơn; loại còn lại là gió ngang từ khu vực xung quanh thổi vào. Cả hai loại gió này khi gặp không khí lạnh ở tầng cao sẽ hình thành mây dông mạnh và gây ra những trận mưa cực đoan tại chỗ với cường suất lớn.
