Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và đại học?

(Baohatinh.vn) - Phương án tách thành hai kỳ thi riêng biệt: tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, đang được dư luận đặc biệt quan tâm, nhất là sau vụ việc gian lận thi cử tại tỉnh Tuyên Quang.

Trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, mức điểm trung bình môn Toán của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang là 9,58 điểm - đứng vị trí cao nhất cả nước. Tại đây, có tới 147/328 thí sinh đạt điểm 10 tuyệt đối, số còn lại chủ yếu đạt từ điểm 9 trở lên. Tuy nhiên, điểm số tuyệt đối tập trung bất thường ở các số báo danh liền kề lập tức làm dấy lên nghi vấn về dấu hiệu gian lận.

Liên quan đến vụ việc, Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 27 bị can để điều tra hành vi vi phạm quy định về thi cử. Vụ án một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ phát sinh tiêu cực khi kết quả của một kỳ thi được sử dụng đồng thời cho nhiều mục tiêu.

doi-thuong10.jpg
Đến nay, Cơ quan điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 27 bị can trong vụ án để phục vụ công tác điều tra. Ảnh: Công an tỉnh Tuyên Quang

Chị Trần Thị Hải (TDP 11, phường Thành Sen) cho biết: “Bản thân tôi rất bức xúc với vụ việc gian lận trong thi cử. Với đề xuất tách bạch hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, tôi hoàn toàn đồng ý".

Vụ gian lận tại tỉnh Tuyên Quang và kỳ án “chạy điểm” trong Kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 tại các tỉnh Hà Giang (cũ), Sơn La hay Hòa Bình (cũ) đã lộ rõ không ít bất cập từ một kỳ thi “hai trong một”.

doi-thuong5.jpg
Trường THPT Chuyên Tuyên Quang - nơi bị phát hiện có dấu hiệu bất thường trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. (Ảnh VnExpress)

Sau 11 năm thực hiện, dù không thể phủ nhận vai trò tiết kiệm công sức cho người dân và chi phí cho xã hội, song kỳ thi tích hợp này đang cho thấy sự quá tải về mặt mục tiêu. Khi mục đích xét tốt nghiệp phổ thông bị gộp chung với cuộc đua vào đại học, áp lực điểm số vô hình trung làm gia tăng nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Nhận diện rõ nút thắt này, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa qua, ông Nguyễn Đắc Vinh - Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã đề xuất nghiên cứu phương án tách riêng kỳ thi tốt nghiệp và kỳ thi xét tuyển đại học.

Với phương án tách riêng hai kỳ thi, nhiều ý kiến băn khoăn cho rằng học sinh có thể phải tham gia nhiều đợt tuyển sinh khác nhau, phát sinh thêm chi phí, áp lực ôn luyện và đi lại. Đặc biệt, với học sinh ở vùng sâu, vùng xa hay những gia đình có điều kiện kinh tế còn khó khăn, nguy cơ gia tăng khoảng cách trong tiếp cận giáo dục đại học cũng là điều cần được tính đến.

Chính vì vậy, vấn đề đặt ra không đơn thuần là có nên tách hay không, mà là nếu tách thì cần tổ chức như thế nào để vừa bảo đảm quyền tự chủ tuyển sinh của các trường đại học, vừa không tạo thêm gánh nặng cho người học.

doi-thuong2.jpg
Nhà báo Bùi Tiến Dũng - Trưởng ban Giáo dục và Giới trẻ, Báo điện tử Tuổi trẻ. Ảnh NVCC

Dẫu còn những băn khoăn, đề xuất tách bạch hai kỳ thi vẫn có nhiều cơ sở cả về lý luận và thực tiễn.

Nhà báo Bùi Tiến Dũng - Trưởng ban Giáo dục và Giới trẻ, Báo Tuổi trẻ đưa ra quan điểm: “Có cần thiết phải tổ chức một kỳ thi quốc gia tốn kém chỉ để tìm ra một tỷ lệ % ít ỏi không đỗ tốt nghiệp THPT? Vì vậy, đưa kỳ thi tốt nghiệp về đúng nghĩa là một đợt đánh giá hoàn thành cấp học, đồng thời mở rộng hơn nữa quyền tự chủ tuyển sinh của các trường đại học là hướng đi đáng để nghiên cứu. Nếu được thiết kế với một lộ trình phù hợp, giải pháp này không chỉ góp phần giảm áp lực cho học sinh, sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực xã hội mà còn trả lại giá trị riêng cho từng cột mốc quan trọng của hệ thống giáo dục”.

Từ năm 2015, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT được sử dụng đồng thời để xét công nhận tốt nghiệp và làm một trong những căn cứ tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, nhiều trường đại học đã chủ động xây dựng các phương thức tuyển sinh riêng, từ xét học bạ, sử dụng điểm thi đánh giá năng lực đến tổ chức kỳ thi độc lập. Điều đó cho thấy điểm thi tốt nghiệp hiện chỉ còn là một trong nhiều căn cứ tuyển sinh. Trong bối cảnh ấy, việc tiếp tục sử dụng một kỳ thi cho hai mục tiêu cũng là vấn đề cần được nhìn nhận lại.

doi-thuong1.jpg
Tiến sĩ Lê Ngọc Sơn - Chủ tịch Hãng Quản trị Berlin Crisis Solutions (CHLB Đức). Ảnh NVCC

Đồng quan điểm không nên sử dụng một kỳ thi cho hai mục đích, Tiến sĩ Lê Ngọc Sơn - Chủ tịch Hãng Quản trị Berlin Crisis Solutions (CHLB Đức), cho rằng cần nhìn nhận việc tuyển sinh đại học theo hướng trao nhiều quyền chủ động hơn cho các cơ sở đào tạo. Theo ông, nhiều quốc gia đã áp dụng đa dạng phương thức tuyển sinh thay vì phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất.

“Giải pháp trước mắt là có kỳ thi song song với kỳ thi THPT để tuyển sinh đúng theo nhu cầu của mỗi cơ sở đào tạo và năng lực của các học sinh. Ngoài ra cần siết chặt đầu ra ở đại học để đáp ứng các tiêu chuẩn đào tạo. Giải pháp dài hơi hơn là cần định hướng nghề nghiệp từ sớm, phân loại từ sớm ngay từ cấp tiểu học. Đây là một phương pháp giáo dục rất văn minh mà các hệ thống giáo dục ở châu Âu đã làm từ lâu" - Tiến sĩ Lê Ngọc Sơn cho hay.

bqbht_br_doi-thuong3.jpg
Sau những vụ việc gian lận trong thi cử, kỳ thi "2 trong 1" bắt đầu lộ dần những bất cập. Ảnh: Thí sinh Hà Tĩnh tham gia kỳ thi THPT năm 2026

Tách bạch hai kỳ thi không đồng nghĩa với việc kéo lùi giáo dục về lối mòn của những kỳ thi đại học đầy áp lực trước đây. Ngược lại, đây là bước chuyển hướng tới một phương thức tuyển sinh phù hợp hơn với bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Điều quan trọng là cần xác định rõ mục tiêu công nhận tốt nghiệp THPT và mục tiêu tuyển sinh đại học để mỗi kỳ thi thực hiện đúng chức năng của mình. Đồng thời, cần đầu tư nghiêm túc vào quy trình tổ chức, đội ngũ ra đề và ứng dụng công nghệ nhằm bảo đảm tính công bằng, khách quan và khả năng đánh giá toàn diện năng lực thí sinh.

Bất kỳ chính sách nào cũng có giá trị trong một giai đoạn nhất định. Nhưng khi thực tiễn đã thay đổi và những bất cập ngày càng bộc lộ rõ, việc nghiên cứu, điều chỉnh mô hình kỳ thi cho phù hợp cũng là điều cần được đặt ra. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vì thế trở thành dịp để nhìn lại mô hình “hai trong một”, hướng tới một hệ thống đánh giá thực chất hơn, công bằng hơn và phù hợp hơn với yêu cầu phát triển giáo dục.

Vụ việc gian lận điểm thi tại Tuyên Quang là một trong những sự cố đáng tiếc của ngành giáo dục. Các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật để không có những vụ việc tương tự xảy ra. Đối với đề xuất tách làm hai kỳ thi riêng biệt, tôi cho rằng cần có một lộ trình nghiên cứu thấu đáo. Việc thu thập ý kiến rộng rãi từ phụ huynh, học sinh và các cơ sở giáo dục là đặc biệt quan trọng để tìm ra phương án tối ưu nhất.

Ông Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH Hà Tĩnh

Đọc thêm

Lời tri ân từ trái tim

Lời tri ân từ trái tim

Tôn sư trọng đạo là truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, ngày nay, nhiều trường học ở Hà Tĩnh đã có những cách làm sáng tạo để lan tỏa và tiếp nối giá trị tốt đẹp ấy.
Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Gần 2 thập kỷ gắn bó với bục giảng, thầy giáo Nguyễn Như Đức (SN 1983, quê xã Đông Kinh) - Tổ trưởng Tổ Toán, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã cùng đồng nghiệp bồi dưỡng và đồng hành với nhiều thế hệ học sinh chinh phục những đỉnh cao tri thức. Phía sau những tấm huy chương, những giải thưởng là câu chuyện đẹp về tình yêu nghề, sự tận tâm với học trò và những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp bồi dưỡng nhân tài cho quê hương.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Sau 20 năm đảm nhiệm cương vị Phó Hiệu trưởng, thầy giáo Đặng Đình Huấn ở Trường Tiểu học Phan Đình Phùng (xã Kim Hoa) đã chủ động xin chuyển sang làm giáo viên khi trường lớp được sắp xếp lại. Hòa mình vào nhịp đổi thay của ngành giáo dục, thầy đón nhận công việc mới bằng tinh thần học hỏi, sự say mê trong từng giờ dạy và niềm vui giản dị khi được gần gũi, sẻ chia cùng học trò.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Gần 20 năm gắn bó với giáo dục mầm non, phần lớn thời gian công tác ở những địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, cô giáo Vũ Thị Oanh (Trường Mầm non Hương Đô) không chỉ tận tụy chăm sóc, nâng niu những năm tháng đầu đời của trẻ mà còn kiên trì đổi mới phương pháp dạy học. Từ tình thương dành cho những đứa trẻ còn nhiều thiệt thòi, cô đã biến khó khăn thành động lực sáng tạo, góp phần mang đến cho học trò vùng miền núi cơ hội phát triển tốt hơn.
Gặp mặt kỷ niệm 35 năm thành lập Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh

Gặp mặt kỷ niệm 35 năm thành lập Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh

Phát huy truyền thống 35 năm thành lập và phát triển, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh hướng tới mục tiêu trở thành trường chuyên chất lượng cao của khu vực Bắc Trung Bộ, từng bước tiếp cận chuẩn các trường trung học tiên tiến trong khu vực.
Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh: Một mạch nguồn, muôn dòng sáng

Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh: Một mạch nguồn, muôn dòng sáng

Từ những ngày đầu còn nhiều gian khó, khi thầy và trò phải dạy, học trong những phòng mượn tạm, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã từng bước trưởng thành, khẳng định vị thế là địa chỉ giáo dục mũi nhọn của tỉnh. Hành trình 35 năm ấy được viết nên bằng tâm huyết của các thế hệ nhà giáo, khát vọng chinh phục tri thức của học trò và truyền thống hiếu học của quê hương.
Trường Cao đẳng Nguyễn Du góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống

Trường Cao đẳng Nguyễn Du góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống

Từ những lớp học còn nhiều thiếu thốn đến cơ sở đào tạo đa ngành hôm nay, Trường Cao đẳng Nguyễn Du đã trải qua 30 năm xây dựng và trưởng thành. Không chỉ đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật, du lịch, ngôi trường còn góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương Hà Tĩnh.
Một thập kỷ vun đắp niềm tin, chắp cánh khát vọng

Một thập kỷ vun đắp niềm tin, chắp cánh khát vọng

Từ 40 học sinh trong ngày đầu thành lập đến hơn 1.000 học sinh hôm nay, Trường TH, THCS và THPT – Đại học Hà Tĩnh đã đi qua hành trình 10 năm xây dựng và trưởng thành. Mỗi bước tiến đều in dấu tâm huyết, trách nhiệm của những người gieo chữ, khát vọng vươn lên của các thế hệ học trò và niềm tin bền bỉ của các bậc phụ huynh.
Trường liên cấp vùng biên ở Hà Tĩnh vận hành như thế nào?

Trường liên cấp vùng biên ở Hà Tĩnh vận hành như thế nào?

Sau hơn 2 tháng đi vào hoạt động, hai trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã Hương Khê và Sơn Kim 1 (Hà Tĩnh) đang từng bước ổn định nền nếp dạy học, sinh hoạt, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để vận hành hiệu quả.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!