Hiện nay, người trẻ có xu hướng thay đổi cách tiếp cận trong tiêu dùng, từ mua sắm theo cảm xúc sang lựa chọn có tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí và giá trị sử dụng. Bên cạnh mua sắm các sản phẩm mới hoàn toàn, người trẻ còn sẵn sàng chi một khoản tiền để mua đồ đã qua sử dụng (đồ second - hand) với thương hiệu và chất lượng đảm bảo.
Tại Hà Tĩnh, hàng chục hội nhóm mua – bán trên Facebook, Zalo như: “Thanh lý quần áo Hà Tĩnh”, “Chợ đồ cũ Hà Tĩnh”… thu hút từ vài nghìn đến hàng chục nghìn thành viên tham gia. Các mặt hàng được rao bán khá đa dạng, từ quần áo, phụ kiện thời trang đến đồ gia dụng, sách vở, đồ điện tử...
Em Nguyễn Thị Hoa (21 tuổi, sinh viên Trường Đại học Hà Tĩnh) cho biết: “Ngày thường, em thường mua quần áo mặc đi học của các hãng như Joie, Veos trên các hội nhóm thanh lý, với mức giá khoảng 500 nghìn đồng/bộ, giảm hơn một nửa so với giá ban đầu. Riêng dịp Tết, em lại ưu tiên săn áo dài. Nhiều mẫu của các hãng lớn có giá tại cửa hàng từ 3–5 triệu đồng, nhưng khi mua lại chỉ khoảng 1 triệu đồng mà vẫn còn mới. Sau khi sử dụng, em tiếp tục pass lại với giá rẻ hơn cho người có nhu cầu. Nhờ cách mua sắm này, em vừa tiết kiệm được chi phí, vừa có điều kiện sở hữu nhiều sản phẩm hơn so với việc mua mới hoàn toàn".
Không chỉ dừng lại ở thời trang, xu hướng mua sắm đồ đã qua sử dụng còn lan sang các mặt hàng gia dụng phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Chị Nguyễn Hồng Minh (26 tuổi, nhân viên truyền thông tại phường Thành Sen) cho biết: "Tôi thường mua lại các món đồ gia dụng như: quạt điện, kệ để đồ, bàn ghế, tủ quần áo… trên mạng xã hội với mức giá chỉ bằng khoảng một nửa so với mua mới. Khi mua, tôi luôn xem kỹ thông tin sản phẩm, tình trạng sử dụng và hình ảnh thực tế, đồng thời so sánh với giá hàng mới để cân nhắc hiệu quả chi tiêu. Nhờ vậy, tôi sử dụng được sản phẩm giá rẻ mà vẫn đảm bảo chất lượng tốt".
Theo dự báo của ThredUp & GlobalData (công ty nghiên cứu thị trường và phân tích dữ liệu quốc tế) quy mô thị trường second - hand toàn cầu có thể đạt khoảng 350 tỷ USD vào năm 2028. Theo đó, khoảng 60 – 70% người trẻ sẵn sàng mua đồ đã qua sử dụng nếu sản phẩm đảm bảo chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và giá cả phù hợp.
Sự thay đổi trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng tạo áp lực đối với các cơ sở kinh doanh đồ second-hand. Trong bối cảnh thị trường mua – bán diễn ra chủ yếu trên các nền tảng trực tuyến, những hình thức buôn bán trôi nổi, thiếu minh bạch dần mất chỗ đứng. Người bán buộc phải nâng cao chất lượng hàng hóa, công khai thông tin về nguồn gốc, tình trạng sử dụng và xây dựng uy tín lâu dài nếu muốn duy trì lượng khách ổn định.
Chị Trần Thị Hiền, chủ một cửa hàng quần áo second-hand tại phường Thành Sen cho rằng người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến giá mà đặc biệt chú trọng đến thương hiệu, độ mới và hình ảnh thực tế của sản phẩm. “Khách hàng thường hỏi rất kỹ, từ tình trạng sử dụng, xuất xứ đến khả năng đổi trả. Chỉ cần thông tin không rõ ràng, họ sẵn sàng bỏ qua để chọn cửa hàng khác. Trung bình mỗi ngày cửa hàng chốt từ 20 – 25 đơn, những thời điểm cận Tết lên tới 30 – 40 đơn, cửa hàng ưu tiên nhập hàng chất lượng và uy tín” - chị Hiền chia sẻ.
Bên cạnh các cửa hàng kinh doanh chuyên nghiệp, thị trường đồ second-hand trên chợ mạng còn thu hút đông đảo người bán tự phát, chủ yếu là người trẻ hoặc nhân viên văn phòng có nhu cầu mua – mặc – bán lại. Theo nhiều người bán, việc đăng bán những món đồ đã sử dụng trong thời gian ngắn, thậm chí chỉ mặc một lần, không chỉ giúp nhanh chóng thu hồi một phần chi phí mà còn đáp ứng đúng nhu cầu của người mua khi mặt hàng đảm bảo thương hiệu và giá hợp lý.
Tuy nhiên, mua sắm đồ đã qua sử dụng vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro nếu người tiêu dùng thiếu kinh nghiệm hoặc mua theo tâm lý ham rẻ. Thực tế cho thấy, chất lượng không đồng đều, thông tin sản phẩm chưa minh bạch hay việc khó kiểm chứng nguồn gốc khiến người mua dễ rơi vào tình trạng “mua rẻ nhưng dùng không bền”. Tiêu dùng second-hand chỉ thực sự bền vững khi người mua chủ động kiểm tra kỹ lưỡng trước khi quyết định, đồng thời đòi hỏi người bán và các nền tảng trung gian nâng cao tính minh bạch, trung thực trong cung cấp thông tin.
Chị Lê Thị Trang (25 tuổi, xã Can Lộc) cho biết: "Tôi không mua đồ đã qua sử dụng theo kiểu thấy rẻ là chọn, mà luôn ưu tiên những sản phẩm còn tốt, có thông tin rõ ràng về nguồn gốc và tình trạng sử dụng. Trên mạng xã hội có rất nhiều mặt hàng được rao bán, song cũng tiềm ẩn không ít rủi ro nếu người mua thiếu kinh nghiệm hoặc gặp phải các đối tượng lợi dụng. Vì vậy, theo tôi, tiêu dùng second-hand chỉ thực sự hiệu quả khi người mua có sự cân nhắc kỹ lưỡng, tránh chạy theo tâm lý đám đông”.
Theo các chuyên gia kinh tế, xu hướng tiêu dùng đồ đã qua sử dụng phản ánh sự dịch chuyển tích cực trong tư duy mua sắm của người trẻ. Thay vì chạy theo mẫu mã mới hay mua sắm theo cảm xúc, người tiêu dùng ngày càng coi trọng giá trị sử dụng, độ bền và sự phù hợp với điều kiện tài chính.
