Cuộc đời nô lệ tăm tối
Cụ Nguyễn Trọng Cẩn sinh năm 1920, trong một gia đình bần nông ở làng Xuân Khánh, xã Thạch Bằng cũ, nay là tổ dân phố Phú Đông (thị trấn Lộc Hà). Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, như bao người dân nước Việt, cụ Cẩn sống trong cảnh bị áp bức, bóc lột, mất quyền tự do.
Video: Cụ Nguyễn Trọng Cẩn luôn theo dõi, đóng góp nhiều ý kiến cho hoạt động của Chi bộ TDP Phú Đông.
Cụ kể: “Thời ấy, dù bố mẹ sớm cho tôi đi học một ít chữ Nho nhưng không vì thế mà cuộc sống khấm khá dần lên được. Dưới chế độ thực dân phong kiến, con nhà bần nông vẫn suốt đời phải đi ở đợ, làm thuê, làm mướn cho địa chủ, cường hào”.
Năm nay đã 101 tuổi đời, 72 năm tuổi Đảng nhưng cụ Nguyễn Trọng Cẩn vẫn còn khá nhanh nhẹn và minh mẫn
Sau thời gian đi ở đợ cho một vài địa chủ trong làng, cụ Cẩn học được nghề thợ xây và theo phường xây đi, đến nhiều địa phương trong tỉnh… Đến đâu, cụ Cẩn cũng nhận thức được rằng, người cần lao luôn bị áp bức, bóc lột bởi bọn cường hào, địa chủ.
Tuổi trẻ của cụ Nguyễn Trọng Cẩn gắn liền với nhiều lần đi làm phu không công xây dựng các công trình cho quan lại, địa chủ; phục dịch công việc giỗ, tết cho cường hào.
Mỗi dịp Quốc khánh 2/9, con cháu cụ Cẩn thường đoàn tụ để ăn mừng Tết Độc lập.
Thời điểm Nhân dân nhiều địa phương trong tỉnh vùng lên giành chính quyền vào tháng 8/1945, cụ Cẩn đang theo đội thợ đi xây nhà cho một địa chủ ở xã Cương Gián (Nghi Xuân). Cụ nhớ lại: “Buổi trưa ngày 17/8/1945, tôi rạo rực khi nghe tin trước đó (ngày 16/8), một số thanh niên cứu quốc ở huyện Can Lộc tổ chức khởi nghĩa vũ trang tước vũ khí của lính bảo vệ, bắt giữ tri huyện và chiếm huyện đường.
Tôi liền bỏ làm, rủ mấy anh em trong đội trở về nhà để cùng đi biểu tình. Lúc chúng tôi đang đi lên huyện thì nghe tin Thạch Hà cũng đã giành được chính quyền. Hết sức phấn khởi, chúng tôi hòa nhập vào đoàn người biểu tình, hô vang khẩu hiệu đòi chính quyền tay sai phải đầu hàng”.
Dịp này, cụ Nguyễn Trọng Cẩn vẫn thường kể chuyện Cách mạng tháng Tám cho các chắt của mình nghe.
Ngay sau khởi nghĩa giành thắng lợi, chính quyền cách mạng được thành lập ở nhiều địa phương, trong đó có Thạch Bằng cũ (nay là thị trấn Lộc Hà). Cụ Cẩn đã xung phong vào lực lượng tự vệ của xã. Bằng nhiệt huyết cống hiến, cụ đã không quản ngại thực hiện nhiệm vụ được Đảng giao phó.
Cụ Cẩn kể: “Đó là khoảng thời gian lịch sử huy hoàng của dân tộc, hàng vạn người dân cần lao của Hà Tĩnh từ nô lệ bỗng trở thành chủ nhân trên quê hương mình. Ngay ở quê hương tôi, bao nhiêu ruộng điền trước đó đều trong tay địa chủ nắm giữ, nay được chia lại cho Nhân dân. Lúc đó, với tôi, cách mạng thật lớn lao và tôi không nề hà bất cứ việc gì khi được giao phó”.
Niềm vui của cụ Cẩn khi cùng các chắt của mình ngắm lá cờ Tổ quốc tung bay giữa bầu trời quê hương.
Giữ gìn phẩm chất của đảng viên lão thành
Với sự nhiệt tình cống hiến, năm 1949, cụ Nguyễn Trọng Cẩn được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Năm 1950, cụ được bầu làm Chính trị viên du kích của 2 xã Thạch Bằng và Thạch Kim, sau đó giữ nhiều chức vụ, tiêu biểu là Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Bằng cũ (1968-1970). Đến năm 1974, cụ nghỉ hưu nhưng vẫn tiếp tục làm Bí thư Chi bộ thôn Xuân Phú, Chủ nhiệm HTX Xuân Bằng (Thạch Bằng cũ) cho đến nhiều năm sau mới nghỉ công tác xã hội.
Quá trình công tác, cụ Cẩn nhiều lần được chính quyền các cấp khen thưởng, trong đó tiêu biểu như: danh hiệu Chiến sỹ thi đua 4 năm thắng Mỹ (1965-1969), các huân chương, huy chương kháng chiến…
Video: Anh Phan Văn Lãm - Tổ trưởng TDP Phú Đông chia sẻ về cụ Cẩn
Tận tâm, nhiệt tình trong công tác, luôn giữ gìn phẩm chất sáng ngời của một đảng viên lão thành, cụ Nguyễn Trọng Cẩn là tấm gương để thế hệ sau noi theo. Anh Phan Văn Lãm - Tổ trưởng Tổ dân phố Phú Đông bày tỏ: “Dù nhiều năm nay, tuổi cao, được nghỉ sinh hoạt Đảng nhưng cụ Cẩn vẫn theo dõi các hoạt động của chi bộ và thường xuyên đóng góp ý kiến, nhất là luôn nêu gương để đảng viên trẻ như chúng tôi học tập và phấn đấu, rèn luyện”.
Cụ Cẩn có 4 người con, 1 trai, 3 gái, tất cả đều thành đạt. Hiện, cụ có 15 người cháu và 30 người chắt. Chia sẻ bí quyết sống thọ, sống khỏe, cụ cho biết, học theo Bác Hồ, cụ luôn tập luyện thể dục đều đặn, ăn uống điều độ và nhất là luôn giữ vững tinh thần lạc quan cách mạng. Hằng ngày, cụ vẫn thường làm vườn, chăm sóc cây cối và dành thời gian đọc sách báo, nghe đài. Ngoài cập nhật thông tin, cuốn sách gối đầu giường của cụ Cẩn là Truyện Kiều.
Cụ Nguyễn Trọng Cẩn: “Nhờ cách mạng mới có cuộc sống no ấm hôm nay”.
Cụ Cẩn chia sẻ: “Cách mạng thành công nhờ dân tộc mình có truyền thống yêu nước, thương nòi. Chính truyền thống đó thôi thúc Bác Hồ của chúng ta ra đi tìm đường cứu nước, người anh hùng Trần Phú không màng đến bản thân, đến hơi thở cuối cùng vẫn kêu gọi đồng chí, đồng bào “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!” và bao nhiêu anh hùng, liệt sỹ khác… đã ngã xuống để có được độc lập, tự do. Là người bước ra từ thời kỳ lầm than của dân tộc, đến với ánh sáng cách mạng, tôi mong các thế hệ sau này luôn ghi nhớ điều đó”.
Nhà văn hóa TDP Phú Đông (thị trấn Lộc Hà) rực rỡ cờ hoa mừng Quốc khánh 2/9.
Chia tay cụ Cẩn, ngắm những con đường thị trấn Lộc Hà vào thu lộng lẫy cờ hoa, tôi cảm nhận niềm hạnh phúc khi được sống trong một đất nước độc lập và ngày càng thịnh vượng. Và lời cụ Cẩn nhắc, tôi sẽ luôn ghi nhớ, trân trọng.
