Đạo diễn Đặng Thái Huyền: 'Mưa đỏ không có nhân vật là bà Nguyễn Thị Bình'

Gần nửa thế kỷ sau cuộc chiến khốc liệt tại Thành cổ Quảng Trị, những ký ức máu lửa năm xưa lại hiện về trên màn ảnh rộng qua tác phẩm điện ảnh Mưa đỏ.

Bộ phim không chỉ tạo kỷ lục phòng vé với doanh thu tiến gần mốc 500 tỷ đồng, mà còn khơi gợi nhiều tranh luận về cách kể và lựa chọn nghệ thuật.

Giữa tâm điểm chú ý, Thượng tá, NSƯT Đặng Thái Huyền - nữ đạo diễn được giao trọng trách thực hiện một tác phẩm chiến tranh quy mô lớn - đã chia sẻ cùng phóng viên Dân trí về hành trình nhiều thử thách, áp lực nhưng cũng chan chứa xúc cảm tri ân dành cho thế hệ đi trước.

Doanh thu hiện tại của "Mưa đỏ" là điều ngoài mong đợi

Bộ phim “Mưa đỏ” đang lập kỷ lục phòng vé với doanh thu tiến gần mốc 500 tỷ đồng. Cảm xúc của chị lúc này như thế nào?

- Với Điện ảnh Quân đội nhân dân, với chúng tôi, làm phim trước hết là để thực hiện nhiệm vụ chính trị, vì vậy không đặt vấn đề doanh thu lên hàng đầu. Điều quan trọng nhất trong quá trình làm Mưa đỏ là bộ phim phải hoàn thành trọn vẹn, an toàn.

Với một dự án quy mô lớn, nhiều cảnh quay nguy hiểm, tôi chỉ mong anh em trong đoàn trở về bình an, không xảy ra sự cố. Khi phim ra mắt, vượt qua các khâu kiểm duyệt và đến được với khán giả đúng như mong muốn, đó đã là một thành công lớn.

Chính vì thế, việc Mưa đỏ đạt hơn 450 tỷ đồng và đang tiến gần mốc 500 tỷ đồng thực sự là niềm vui lớn ngoài mong đợi, khiến chúng tôi đều cảm thấy bất ngờ.

Điều quan trọng và hạnh phúc nhất với tôi và cả ê-kíp là bộ phim được khán giả quan tâm, yêu mến, cho thấy công sức của toàn bộ ê-kíp đã được khán giả ghi nhận và trân trọng.

Lần đầu tiếp cận kịch bản “Mưa đỏ”, điều gì khiến chị xúc động và thôi thúc phải đưa câu chuyện này lên màn ảnh?

- Tôi đọc kịch bản của nhà văn Chu Lai từ khoảng năm 2012-2013. Cảm xúc lúc ấy, đến giờ tôi vẫn nhớ như in. Tôi đọc một mạch không dừng, nước mắt cứ thế rơi. Một trong những chi tiết ám ảnh tôi nhất là cảnh các chiến sĩ vượt sông trong làn pháo kích. Lúc chới với giữa dòng, đứng giữa lằn ranh sống - chết, họ chỉ còn biết gọi “mẹ ơi”, “chị ơi”. Kể cả khi đã quay phim, tôi vẫn không cầm được nước mắt.

Quá trình quay phim ở Quảng Trị vô cùng gian khổ, mưa rét triền miên, thời tiết khắc nghiệt. Nhưng toàn bộ ê-kíp và các cơ quan binh chủng phối hợp không ai lùi bước. Tất cả đều quyết tâm thực hiện bộ phim dù khó khăn tới đâu.

Chúng tôi không coi đây là một dự án điện ảnh, mà là một nhiệm vụ phải dốc 200% sức lực để thực hiện.

Một bộ phim chiến tranh quy mô lớn được giao cho một nữ đạo diễn, chị đã từng nhận về những ý kiến nghi ngại?

- Tôi tin là có. Đây là nhiệm vụ chính trị được Trung ương, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và trực tiếp là Thủ trưởng Tổng cục Chính trị giao, hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Để thực hiện một bộ phim với nhiệm vụ chính trị quan trọng như vậy thì hẳn lãnh đạo cũng muốn lựa chọn những tên tuổi đạo diễn an toàn. Rõ ràng việc nữ giới thực hiện một bộ phim chiến tranh quy mô lớn như thế này thì có thể khiến người ta nghi ngờ, không an tâm.

Vậy nên tôi rất vinh dự khi được lãnh đạo Bộ Quốc phòng tin tưởng. Khi bộ phim ra mắt, chúng tôi cảm thấy mình đã hoàn thành nhiệm vụ.

Sứ mệnh và tâm nguyện của đoàn làm phim là để Mưa đỏ trở thành một nén nhang tri ân những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Chính vì thế, áp lực lớn nhất không đến từ bên ngoài, mà là từ chính bản thân chúng tôi - phải làm với tất cả sự nghiêm cẩn, tận tâm và bằng tinh thần tốt nhất.

Quá trình thực hiện bộ phim đã được chị cùng các đồng nghiệp chia sẻ rất nhiều, khi đồng hành cùng “Mưa đỏ”, có khi nào chị cảm thấy mỗi thành viên trong đoàn phim cũng như đang khoác lên mình tinh thần của một người lính?

- Có thể nói như vậy. Ngay từ khâu chọn bối cảnh, chúng tôi đã cân nhắc nhiều phương án, từ việc dựng bằng CGI đến tìm địa điểm thay thế. Nhưng rồi tất cả đều thống nhất, không gì thiêng liêng và chân thực hơn khi được quay tại dòng Thạch Hãn - nơi cha ông đã ngã xuống để bảo vệ Thành cổ.

Chính lựa chọn ấy cũng đồng nghĩa với việc phải đối diện với vô vàn khó khăn, đặc biệt là thời tiết khắc nghiệt, những ngày mưa như trút nước.

Thế nhưng, chính ở bối cảnh ấy, chúng tôi có cảm giác mình đang sống lại không khí chiến trường năm xưa, và mỗi thành viên trong đoàn đều thấy mình như một người lính, mang trong tim sứ mệnh thiêng liêng.

Trong phim xuất hiện nhiều nhân vật đến từ các vùng miền khác nhau. Đây có phải là một chủ ý nghệ thuật nhằm tạo sự gắn kết với khán giả cả nước?

- Thực ra, tôi nghĩ đây là phim lịch sử, chiến tranh, cách mạng, nên không có sự phân biệt vùng miền. Tất cả chúng ta đều là một dân tộc, cùng chung lòng yêu nước và khát vọng hòa bình.

Mưa đỏ vì thế không nhắm tới một nhóm khán giả riêng biệt, mà mong muốn chạm tới mọi đối tượng, đặc biệt là giới trẻ. Tôi hy vọng khi xem phim, các bạn có thể cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình hôm nay, để thấy rằng đằng sau những phút giây bình yên là sự hy sinh vô bờ bến của cha ông.

81 ngày đêm máu và nước mắt, lấy đâu ra nụ hôn nồng nàn

Trong "Mưa đỏ", mối quan hệ tình cảm giữa hai nhân vật chính được khắc họa khá tiết chế, không có những phân cảnh gần gũi, nụ hôn thân mật hay biểu đạt cảm xúc quá rõ nét. Đây là định hướng từ nhà sản xuất hay lựa chọn nghệ thuật của chị?”

- Không ai yêu cầu tôi điều đó, mà đó là lựa chọn của tôi. Bản chất 81 ngày đêm ở Thành cổ là máu và nước mắt, không thể có một nụ hôn nồng nàn giữa trận chiến sinh tử, nơi mỗi phút giây đều là hy sinh.

Trong bối cảnh bi tráng ấy, chỉ cần một cái nắm tay, một lời nhắn “chờ anh” cũng đủ chạm đến trái tim người xem. Có ý kiến cho rằng chi tiết tình cảm giữa Hồng (Hạ Anh - PV) và Cường (Đỗ Nhật Hoàng - PV) hơi “lạnh”, nhưng tôi không nghĩ vậy.

Khi Hồng bước vào thăm, câu hỏi đầu tiên của Cường là: “Em có tin tức gì trong Thành cổ không?”. Đó chính là tâm thế của người lính, dù bị thương vẫn hướng về đồng đội, về chiến trường.

Xung quanh lán quân y, biết bao chiến sĩ dù thương tích đầy mình vẫn khát khao được điều trị để trở lại chiến đấu. Vậy nên, một cái ôm là quá đủ. Người lính buộc phải gác lại tình cảm riêng để hướng tới những điều lớn lao hơn.

Nhiều khán giả quan tâm đến hình ảnh những người phụ nữ trong phim - đặc biệt là hai nhân vật trên bàn đàm phán. Có ý kiến cho rằng diễn viên Thúy Hà và Yến Nhi chưa đủ thần thái để khắc họa nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình?

- Tôi xin nói rõ, Mưa đỏ không có nhân vật nào là bà Nguyễn Thị Bình. Hai nhân vật nữ trên bàn đàm phán chỉ được xây dựng theo cảm hứng từ hình tượng của bà - một nhà ngoại giao có bản lĩnh và khí chất đặc biệt, theo tôi là “độc bản”.

Dù là Mưa đỏ hay bất kỳ bộ phim nào khác tái hiện cuộc đàm phán Paris, sẽ không bao giờ có thể tìm được một nhân vật giống hệt bà Nguyễn Thị Bình. Các nhân vật trong phim chỉ cần chuyển tải được phần nào thần thái, tinh thần ấy đã là thành công.

Khi chọn diễn viên, tôi luôn xuất phát từ sự ngưỡng mộ dành cho bà. Bà là thần tượng của tôi, một bản thể duy nhất mà khó có thể tái hiện trọn vẹn bằng nghệ thuật điện ảnh.

Vì vậy, mong khán giả hiểu rằng phim không tái hiện “nguyên mẫu”, mà chỉ là lấy cảm hứng, khơi gợi khí chất của bà thông qua những nhân vật hư cấu lấy cảm hứng từ lịch sử.

Bộ phim cũng gây tranh cãi ở chi tiết nhân vật Cường (Đỗ Nhật Hoàng) đối diện với kẻ thù nhưng không nổ súng. Có người cho rằng đó là điểm nhấn nhân văn, nhưng cũng có ý kiến cho là thiếu thực tế. Chị nghĩ sao?

- Điều tôi thích nhất ở kịch bản gốc của nhà văn Chu Lai là tính nhân văn xuyên suốt. Trong chiến tranh, người ta thường rạch ròi thắng - thua, sống - chết, nhưng cuối cùng, kẻ địch cũng là con người.

Bản chất thiện lương vẫn hiện hữu, chỉ vì hoàn cảnh mà đứng ở hai chiến tuyến. Nếu không có chiến tranh, có thể họ đã là bạn.

Trong phim, có một trận đấu tay đôi mà cả hai nhân vật buông súng, đối mặt trực diện. Đó là sự nam tính, sòng phẳng của những người lính. Sau cuộc đối đầu ấy, cả hai cùng nằm xuống và cơn mưa ập đến.

Với tôi, cơn mưa chính là sự thanh tẩy, gột rửa, một cách hóa giải cho những bi thương của chiến tranh. Sau cơn mưa, trời lại sáng - đó cũng là thông điệp mà tôi muốn gửi gắm.

Một số chi tiết trong phim cũng gây nhiều tranh luận, như việc nhân vật nữ chính mặc áo hồng khi lái đò chở bộ đội qua sông hay nhân vật Quang - vốn là sinh viên Nhạc viện - lại có màn đấu tay đôi ấn tượng với lính Việt Nam Cộng hòa. Chị lý giải thế nào về những lựa chọn này?

- Từ khi phim công chiếu, tôi nhận được rất nhiều tin nhắn thắc mắc như vậy. Tôi không thể trả lời hết từng chi tiết, bởi mỗi khán giả khi xem đều có cách cảm nhận riêng.

Tôi chỉ muốn chia sẻ rằng, điện ảnh không thể bê nguyên sự nhầy nhụa, chết chóc như trong tiểu thuyết lên màn ảnh. Bộ phim chỉ gói gọn trong 2 tiếng, nếu tái hiện đầy đủ tất cả những gì trên trang sách, khán giả khó lòng chịu đựng nổi.

Chính vì thế, ê-kíp luôn phải tính toán để dung hòa - vừa đủ để người xem cảm nhận được sự khốc liệt của chiến tranh, nhưng không quá tải, không bị ám ảnh nặng nề.

Vẫn có ý kiến cho rằng một số cảnh, chi tiết về ngày hòa bình cuối phim, còn mang nặng tính tuyên truyền. Quan điểm của chị thế nào?

- Khi phim ra rạp rộng rãi, chúng tôi luôn sẵn sàng đón nhận cả lời khen lẫn góp ý. Những nhận xét mang tính xây dựng đều tốt cho tôi, cho ê-kíp và diễn viên để hoàn thiện hơn trong những dự án tiếp theo.

Tuy nhiên, tôi quan niệm mỗi bộ phim đều có một sứ mệnh riêng, và quan trọng nhất là phải thực hiện trọn vẹn nhiệm vụ đó.

Với Mưa đỏ, chúng tôi xác định rõ mục tiêu từ đầu, và bộ phim đã được các cấp lãnh đạo kiểm duyệt kỹ lưỡng trước khi đến với khán giả. Việc được đón nhận, dù bằng lời khen hay chê, đều là điều mà chúng tôi nghiêm túc lắng nghe và trân trọng.

Cũng có những lời đánh giá rằng phim còn chưa sát với lịch sử, chị nghĩ sao?

- Chúng tôi thực hiện bộ phim này với tất cả lòng thành kính và sự tri ân dành cho thế hệ cha anh đã hy sinh để bảo vệ nền hòa bình. Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận rằng Mưa đỏ chỉ là một lát cắt, tái hiện một phần hiện thực khốc liệt của trận Thành cổ năm 1972, chứ không thể bao quát toàn bộ lịch sử.

Mỗi khán giả sẽ có cách nhìn nhận và đánh giá riêng, điều đó là bình thường. Với chúng tôi, điều quan trọng nhất là bộ phim có thể khơi gợi nơi người xem - đặc biệt là các bạn trẻ - niềm trân trọng hòa bình và lòng biết ơn những thế hệ đi trước. Nếu làm được điều đó, đó đã là thành quả lớn nhất dành cho ê-kíp rồi.

Cảm ơn chị những chia sẻ!