Thời gian qua, thị trường tiêu dùng cả nước liên tiếp chứng kiến những vụ việc dầu ăn giả bị phát hiện, gây chấn động dư luận. Gần đây nhất là vụ việc tại Hưng Yên, khi Công ty TNHH Sản xuất và Xuất nhập khẩu Nhật Minh Food bị phát hiện sử dụng nguyên liệu dành cho chăn nuôi để sản xuất dầu ăn cho người với nhãn hiệu Ofood.
Trước đó, cũng đã có nhiều sản phẩm dầu ăn tái chế, dầu không rõ nguồn gốc, dầu giả nhãn mác của các thương hiệu lớn bị phanh phui.
Những thông tin liên tiếp về các vụ việc dầu ăn giả bị phát hiện đã khiến người tiêu dùng không khỏi hoang mang, trở nên e dè với nhiều sản phẩm đang bày bán trên thị trường. Tâm lý lo ngại đó không chỉ làm thay đổi thói quen tiêu dùng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các cơ sở sản xuất thực phẩm chân chính, đặc biệt là những đơn vị vừa và nhỏ như các cơ sở dầu ăn OCOP tại Hà Tĩnh.
Trước làn sóng đó, nhiều cơ sở sản xuất dầu ăn OCOP ở Hà Tĩnh đã chủ động khẳng định uy tín bằng sự minh bạch trong từng khâu chế biến, từ nguồn nguyên liệu đến quy trình sản xuất. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm truyền thống, rõ nguồn gốc, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, thì dầu lạc, dầu vừng của địa phương đã trở thành lựa chọn ưu tiên.
Tại cơ sở sản xuất sao dầu lạc, dầu vừng Mai Tĩnh (xã Bùi La Nhân, huyện Đức Thọ), lượng đơn hàng thời gian này đã tăng gần gấp đôi so với trước đây. Khách hàng không chỉ đến từ địa bàn trong tỉnh mà còn mở rộng ra các tỉnh phía Nam như: Lâm Đồng, Bà Rịa - Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh…
“Từ khi rộ lên vụ việc dầu ăn cho động vật bị bán ra thị trường, người dân lo lắng và tìm đến cơ sở chúng tôi để mua dầu nguyên chất. Để làm ra một lít dầu lạc, chúng tôi cần khoảng 3kg lạc vỏ hoặc 2kg lạc nhân, ép và lọc bằng hệ thống máy móc hiện đại, không pha trộn hay dùng phụ gia. Giá bán hiện tại là 120.000 đồng/lít - đây là mức giá dựa trên nguyên liệu thu mua trực tiếp từ nông dân. Nếu phải lấy nguyên liệu qua thương lái, giá dầu sẽ cao hơn. Dù vậy, khách hàng vẫn chấp nhận vì họ ưu tiên sức khỏe hơn cả”, chị Nguyễn Thị Hoa Mai - chủ cơ sở sản xuất dầu lạc, dầu vừng Mai Tĩnh cho biết.
Được biết, hiện Hà Tĩnh đang có 3 cơ sở sản xuất dầu lạc, dầu vừng được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, gồm: dầu lạc, dầu vừng Mai Tĩnh (xã Bùi La Nhân, Đức Thọ); dầu lạc Mai Lợi (xã Quang Vĩnh, Đức Thọ); dầu lạc Anh Thơ (xã Hòa Lạc, Đức Thọ). Tại các cơ sở này, thời gian gần đây đã ghi nhận mức tiêu thụ sản phẩm tăng lên đáng kể. Niềm tin của người dân dành cho sản phẩm truyền thống, được làm bởi chính người địa phương đang là lực đẩy quan trọng để các cơ sở vượt qua khó khăn.
Từ góc nhìn người tiêu dùng, không ít người đã chuyển hẳn sang các loại dầu lạc, dầu vừng nguyên chất sau những cảnh báo về thực phẩm giả. Bà Thái Thị Tuyết (phường Đậu Liêu, thị xã Hồng Lĩnh) chia sẻ: “Trước tôi hay mua dầu ăn công nghiệp vì tiện và giá rẻ. Nhưng sau vụ việc dầu ăn giả bị phát hiện, tôi thấy lo sợ. Từ đó tôi chuyển sang dùng dầu lạc ép thủ công, mua tại cơ sở uy tín. Dù giá cao hơn nhưng an tâm bởi dầu thơm tự nhiên, không hôi dầu như một số loại trước đây”.
Cũng thay đổi thói quen tiêu dùng sau những thông tin về hàng kém chất lượng, anh Nguyễn Văn Cường (xã Tân Lâm Hương, TP Hà Tĩnh) bày tỏ sự tin tưởng với sản phẩm địa phương: “Dầu lạc OCOP có nguồn gốc rõ ràng, lại biết được quy trình sản xuất nên tôi rất yên tâm. Từ ngày chuyển sang dùng loại này, cả nhà đều ưng ý vì nấu ăn ngon hơn, lại thấy an toàn”.
Sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng đã cho thấy tín hiệu tích cực khi người dân đã không còn bị động trước nỗi lo thực phẩm bẩn mà chủ động tìm đến những sản phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng. Tuy nhiên, để việc lựa chọn thực sự đúng đắn và hiệu quả, người tiêu dùng cũng cần được hướng dẫn cụ thể từ cơ quan chuyên môn.
Liên quan đến vấn đề này, ông Lê Tùng Dương - Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh) khuyến cáo: “Người dân nên chủ động tìm hiểu, lựa chọn những sản phẩm có xuất xứ rõ ràng, đặc biệt là sản phẩm OCOP đã được chứng nhận và dán tem truy xuất nguồn gốc. Người tiêu dùng có thể kiểm tra thông tin bằng cách quét mã trên sản phẩm hoặc truy cập trực tiếp cổng thông tin điện tử truy xuất nguồn gốc của tỉnh tại địa chỉ https://checkvn.hatinh.gov.vn. Cùng đó, người tiêu dùng không nên chia sẻ các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, tránh gây hoang mang dư luận và ảnh hưởng đến các cơ sở sản xuất chân chính”.
Khuyến cáo từ cơ quan chuyên môn cũng là lời nhắc quan trọng trong bối cảnh “vàng thau lẫn lộn” như hiện nay. Việc lựa chọn đúng sản phẩm, đúng nguồn gốc không chỉ là trách nhiệm với sức khỏe bản thân mà còn góp phần bảo vệ uy tín của những cơ sở làm ăn minh bạch, tử tế.
