Rác ùn ứ cao như núi sau hàng chục năm tập kết
Năm 2007, xã Xuân Thành cũ (nay thuộc xã Tiên Điền) xây dựng bãi chôn lấp CTRSH (gọi tắt là rác) tại thôn Thanh Văn nhằm thu gom, xử lý rác phát sinh trên địa bàn xã. Nhưng bãi chôn lấp này nhanh chóng quá tải nên đến năm 2014, địa phương phải đầu tư xây dựng lò đốt (ngay tại bãi rác cũ) với kỳ vọng giải quyết triệt để bài toán môi trường cho xã và một số vùng lân cận.
Thế nhưng, thực tế vận hành lại không như kỳ vọng. Do dây chuyền thiếu đồng bộ, công nghệ lạc hậu, công suất hạn chế, máy móc thường xuyên hư hỏng khiến hiệu quả hoạt động thấp. Trong khi đó, nhiều thời điểm có 11/17 xã, thị trấn của huyện Nghi Xuân cũ đưa rác về đây, khiến lượng rác tồn đọng ngày một lớn.
Ông Nguyễn Duy Bình – Phó Giám đốc phụ trách kỹ thuật Công ty Cổ phần Lam Sơn Nghi Xuân (doanh nghiệp chủ quản của lò đốt) cho biết: “Cuối năm 2014, khi chúng tôi tiếp nhận cơ sở này, lượng rác tồn đọng đã khoảng 9.000 tấn. Những năm sau đó, do áp lực tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới nên nhiều địa phương đưa rác về tại đây; trong khi công suất lò đốt không đáp ứng được nhu cầu. Bình quân mỗi ngày, lò đốt tiếp nhận khoảng 20 - 25 tấn rác nhưng công suất xử lý chỉ đạt khoảng 16 tấn, số còn lại bị ùn ứ. Hiện tại, trong khuôn viên đang tồn đọng gần 16.000 tấn rác”.
Khó khăn càng chồng chất khi đợt mưa bão vào tháng 8/2025 làm nhà xưởng, dây chuyền, thiết bị… hư hỏng nặng, buộc lò đốt phải dừng hoạt động. Vì vậy, áp lực về môi trường đang tiếp tục gia tăng.
Khối lượng rác khổng lồ tồn tại suốt nhiều năm không chỉ gây mất mỹ quan mà còn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống người dân khu vực xung quanh.
Ông Nguyễn Văn N. ở thôn Thanh Văn (xã Tiên Điền) chia sẻ: “Rác thải tồn đọng kéo dài nhiều năm khiến người dân địa phương không khỏi lo lắng về nguy cơ ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến nguồn nước, không khí và sức khỏe. Người dân mong muốn các cấp, ngành sớm có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng này để ổn định đời sống”.
Quyết tâm tháo gỡ “điểm nghẽn” môi trường
Trước áp lực ngày càng lớn, doanh nghiệp vận hành lò đốt đang gấp rút triển khai các giải pháp nhằm sớm khôi phục hoạt động. Theo đó, dù lò đốt tạm dừng vận hành, nhưng Công ty Cổ phần Lam Sơn Nghi Xuân vẫn duy trì công nhân làm việc thường xuyên để phân loại, phun vi sinh, dọn vệ sinh môi trường, bảo vệ khu vực xử lý rác… nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh ô nhiễm và chuẩn bị sẵn nguồn nguyên liệu khi có dây chuyền mới đi vào hoạt động.
Đặc biệt, Công ty Cổ phần Lam Sơn Nghi Xuân đã đầu tư thêm 10 tỷ đồng để thay mới toàn bộ máy móc, dây chuyền, nhà xưởng của lò đốt. Khi đi vào hoạt động ổn định, công suất dây chuyền mới đạt từ 70 - 90 tấn/ngày; sản phẩm sau xử lý chủ yếu được làm nguyên liệu đốt cho các nhà máy sản xuất xi măng.
Ông Nguyễn Duy Bình khẳng định: “Chúng tôi quyết tâm giải quyết căn cơ tình trạng tồn đọng rác thải kéo dài này bằng cách lắp đặt hệ thống máy móc mới, có công suất gấp 3 lần trước đây. Dự kiến cuối tháng 5/2026, dây chuyền này sẽ được vận hành thử nghiệm. Nếu vận hành trơn tru, dự kiến khoảng 3 - 5 năm tới sẽ xử lý dứt điểm toàn bộ lượng rác tồn đọng”.
Ông Đậu Văn Hùng – Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Tiên Điền cho biết: “Địa phương thường xuyên kiểm tra, giám sát, chấn chỉnh hoạt động thu gom, xử lý rác tại lò đốt này. Chúng tôi cũng động viên doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ lắp đặt dây chuyền mới để sớm hoạt động trở lại”.
Lò đốt rác xã Tiên Điền là cơ sở có lượng rác tồn đọng lớn nhất, kéo dài nhiều năm và đáng lo ngại nhất trên địa bàn toàn tỉnh. Vì vậy, ngoài việc tăng cường quản lý, giám sát thì Sở NN&MT Hà Tĩnh cũng đã tham mưu cho UBND tỉnh và phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức kiểm tra, khảo sát để đánh giá thực trạng và xây dựng, triển khai giải pháp xử lý phù hợp.
Ông Đặng Hữu Bình – Trưởng phòng Môi trường (Sở NN&MT) cho biết: “Mới đây, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành và đoàn công tác của tỉnh đã có buổi khảo sát thực tế tại cơ sở này. Tại đây, lãnh đạo tỉnh giao các cấp, các ngành, doanh nghiệp đẩy nhanh các phương án, giải pháp để sớm khắc phục dứt điểm tình trạng như hiện nay. Quan điểm của lãnh đạo tỉnh là phải sớm vận hành dây chuyền mới, ưu tiên tối đa cho việc xử lý lượng rác tồn đọng, không để rác tiếp tục phát sinh thêm và tuyệt đối không để xảy ra ô nhiễm môi trường ra bên ngoài. Hiện, chúng tôi đang phối hợp để thực hiện nghiêm túc, kịp thời tinh thần chỉ đạo đó".
Thực tế cho thấy, việc xử lý gần 16.000 tấn rác tồn đọng tại lò đốt rác Tiên Điền không thể hoàn thành trong ngày một ngày hai. Vì vậy, các cấp, ngành và doanh nghiệp liên quan cần tập trung cao, phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm sớm chấm dứt tình trạng như hiện nay.
