Những ngày cận kề Tết Nguyên đán, chùa Tượng Sơn trở thành điểm đến thu hút đông đảo người dân và du khách. Bên cạnh phật tử về thắp hương, vãn cảnh, nhiều bạn trẻ tìm đến ngôi chùa không chỉ để chụp ảnh, mà còn để hiểu thêm về không gian văn hóa – tâm linh gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
Con đường dẫn vào chùa những ngày này rộn ràng bước chân. Trong khuôn viên chùa, hình ảnh các bạn trẻ thong thả dạo bước, lưu lại những khoảnh khắc giữa cảnh sắc sơn thủy hữu tình tạo nên không khí tươi mới, song vẫn giữ được sự trang nghiêm vốn có của chốn thiền môn.
Chùa Tượng Sơn được khởi dựng vào thời Hậu Lê, dưới triều vua Lê Dụ Tông (thế kỷ XVIII), tọa lạc tại xóm Vĩnh Tuy, làng Yên Hồ, xã Tình Diệm xưa, nay thuộc thôn 1, xã Sơn Giang. Với vị trí đẹp, lưng tựa núi, mặt hướng sông, ngôi chùa sớm trở thành điểm sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương và là địa chỉ văn hóa – tâm linh quen thuộc của du khách khi về với miền núi Hương Sơn.
Theo các tư liệu lịch sử, chùa do bà Đặng Phùng Hầu – vợ thứ hai của Tả hiệu điểm Tham đốc Quận công Bùi Tướng Công đứng ra phát tâm xây dựng nhằm phục vụ việc tu tập và thờ phụng tổ tiên. Bà cũng là mẹ ruột của bà Bùi Thị Thưởng, phu nhân ông Lê Hữu Mưu, thân sinh của Đại danh y Lê Hữu Trác. Chính mối liên hệ này đã gắn chùa Tượng Sơn với cuộc đời và sự nghiệp của Hải Thượng Lãn Ông.
Trong bối cảnh xã hội nhiều biến động dưới thời Lê – Trịnh, Hải Thượng Lãn Ông từ bỏ con đường công danh, trở về quê ngoại ở xã Tình Diệm, chuyên tâm học y, chữa bệnh cứu người. Từ khoảng năm 1760 đến năm 1786, ông dành phần lớn thời gian lưu lại chùa Tượng Sơn, mở phòng mạch khám chữa bệnh cho Nhân dân trong vùng, đồng thời cùng gia đình tham gia xây dựng, trông nom chùa.
Cũng tại nơi đây, Hải Thượng Lãn Ông đã hoàn thành nhiều trước tác y học có giá trị lớn, đặt nền móng cho y học cổ truyền Việt Nam như: Hải Thượng y tông tâm lĩnh, Y Trung quan kiện, Y Hải cầu nguyên, Thượng Kinh ký sự… Những di sản ấy không chỉ khẳng định tài năng y học mà còn thể hiện sâu sắc y đức, tinh thần nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng của Đại danh y.
Bên cạnh giá trị lịch sử – văn hóa, vào dịp Tết Nguyên đán, chùa Tượng Sơn còn được trang trí thêm nhiều tiểu cảnh mang không khí xuân như cổng chào, hoa cảnh, hồ nước… Các tiểu cảnh được bố trí giản dị, hài hòa với không gian chốn thiền môn, vừa tạo điểm nhấn cho du khách lưu lại hình ảnh đầu năm, vừa làm cho không gian chùa thêm sinh động.
Bạn Nguyễn Anh Thư (xã Sơn Tây) chia sẻ: “Khi đến chùa Tượng Sơn, em cảm nhận rõ sự yên bình, thanh tịnh. Ngoài việc chụp ảnh, em còn tìm hiểu về lịch sử ngôi chùa và cuộc đời Hải Thượng Lãn Ông, nhờ đó chuyến đi trở nên ý nghĩa hơn”.
Những ngày này, chùa Tượng Sơn trở thành điểm dừng chân quen thuộc của đông đảo bạn trẻ tìm về thăm thú, thưởng ngoạn. Trong không gian thanh tịnh của chốn thiền môn, họ thong thả dạo bước dưới tán cây cổ thụ, lắng nghe tiếng chuông ngân vang, lưu giữ những khoảnh khắc bình yên giữa cảnh sắc sơn thủy hữu tình.
Không dừng lại ở việc ghi lại hình ảnh, nhiều bạn trẻ còn chủ động tìm hiểu về lịch sử hình thành ngôi chùa, về cuộc đời và sự nghiệp của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông, bậc hiền tài đã để lại dấu ấn sâu đậm trên vùng đất địa linh Sơn Giang. Qua mỗi câu chuyện, mỗi không gian gắn với dấu tích xưa, hành trình vãn cảnh của người trẻ dần trở thành quá trình chiêm nghiệm, giúp họ cảm nhận rõ hơn những giá trị về y đức, lòng nhân ái và tinh thần vì cộng đồng vẫn đang được tiếp nối trong đời sống hôm nay.
Việc giới trẻ tìm đến chùa Tượng Sơn còn cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ nét của thế hệ trẻ đối với các di tích lịch sử, văn hóa. Bạn Nguyễn Thùy Linh (xã Hương Sơn) cho biết: “Em biết đến Hải Thượng Lãn Ông qua sách vở, nhưng khi trực tiếp đến nơi gắn với dấu ấn cuộc đời của ông, những kiến thức ấy trở nên sinh động, cụ thể hơn. Không gian và câu chuyện về ngôi chùa giúp em hiểu rõ hơn giá trị của y đức và tinh thần vì cộng đồng”.
Theo Đại đức Thích Ngộ An – Phó Trụ trì chùa Tượng Sơn, việc giới trẻ tìm đến chùa là tín hiệu tích cực, thể hiện nhu cầu hướng về những giá trị bền vững giữa nhịp sống hiện đại. Thông qua hình ảnh Hải Thượng Lãn Ông, nhà chùa mong các bạn trẻ học được tinh thần nhân ái, y đức, tâm thiện và trách nhiệm với cộng đồng.
Được biết, từ nay đến Tết Nguyên đán, chùa Tượng Sơn sẽ tiếp tục bố trí thêm nhiều hạng mục như y quán (tái hiện phòng khám bệnh của các lương y xưa), sân lễ đấu vật, đường hoa… Đặc biệt, Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông sẽ được tổ chức từ ngày 13 - 15 tháng Giêng với các hoạt động cầu sức khỏe và sinh hoạt văn hóa dân gian.
Giữa dòng người đến vãn cảnh, chùa Tượng Sơn vẫn giữ được vẻ trầm mặc vốn có. Những bức ảnh lưu niệm chỉ là một phần của nhịp sống mới đang hòa vào không gian xưa cũ. Quan trọng hơn, từ những chuyến tham quan ấy, nhiều bạn trẻ mang về không chỉ là hình ảnh đẹp, mà còn là sự kết nối với lịch sử, với những giá trị tinh thần và nhân văn mà Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông để lại.
