Đồng chí Lê Duẩn (1907 - 1986), tên thật là Lê Văn Nhuận, sinh tại xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Sớm giác ngộ tinh thần cách mạng, đồng chí là lớp người đầu tiên hưởng ứng và đi theo con đường cứu nước của đồng chí Nguyễn Ái Quốc.
Bức tượng cố Tổng Bí thư Lê Duẩn bên trong đền thờ cố Tổng Bí thư tại hòn đảo giữa lòng hồ Kẻ Gỗ.
Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí Lê Duẩn đã dành nhiều tình cảm đặc biệt với Đảng bộ và Nhân dân Hà Tĩnh. Tháng 2/1968, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go nhất, đoàn công tác Ban Bí thư Trung ương Đảng do đồng chí Lê Duẩn dẫn đầu đã có cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh về nhiệm vụ năm 1968 và 3 năm 1968 - 1970, định hướng cho tỉnh các nhiệm vụ lớn trong kháng chiến và sản xuất.
Đặc biệt, thấu hiểu niềm mong mỏi của người dân về công trình thủy lợi phục vụ sản xuất, trong quá trình lãnh đạo, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã chỉ đạo, giúp đỡ và kiểm tra trực tiếp, sát sao để công trình đại thuỷ nông Kẻ Gỗ được khởi công.
Một số hình ảnh tư liệu những lần cố Tổng Bí thư Lê Duẩn về thăm và làm việc với Hà Tĩnh.
Sau 4 năm miệt mài lao động không quản ngại khó khăn, vất vả, hy sinh của hàng chục nghìn người, ngày 26/3/1980, công trình hồ Kẻ Gỗ có sức chứa 345 triệu m3 hoàn thành, phục vụ tưới tiêu cho hơn 21.000 ha đất canh tác của các huyện Cẩm Xuyên, Thạch Hà và thành phố Hà Tĩnh.
VIDEO: Vẻ đẹp đại thủy nông Kẻ Gỗ và đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn
Nguồn nước từ hồ Kẻ Gỗ đã làm thay đổi diện mạo vùng đất Hà Tĩnh, góp phần quan trọng phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống của người dân địa phương vùng hạ du.
Không chỉ vậy, hồ Kẻ Gỗ còn điểm đến du lịch hấp dẫn của Hà Tĩnh, là công trình hồ nước ngọt nhân tạo lớn nhất tỉnh.
Đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn ngay trên hòn đảo nằm giữa lòng hồ Kẻ Gỗ. Người dân địa phương gọi đây là "Đảo cụ Duẩn". Ảnh Đình Nhất.
Là một trong những người vinh dự được gặp cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, trong ký ức của ông Phạm Văn Thuận (77 tuổi, ở thôn Mỹ Đông, xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên), hình ảnh người lãnh đạo kiệt xuất vẫn còn như in.
Đó là năm 1981 - 5 năm sau ngày hồ Kẻ Gỗ khởi công, đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn trở lại thăm công trình đại thuỷ nông và người dân địa phương. Ông Thuận lúc đó là Ủy viên Thư ký Ủy ban xã Cẩm Mỹ (chức vụ tương đương với Phó Chủ tịch UBND xã hiện nay) may mắn được tham gia đoàn cán bộ xã đón Tổng Bí thư. Nghe tin có đồng chí Lê Duẩn về, người dân Cẩm Xuyên lúc đó đến rất đông.
Ông Thuận nhớ lại ký ức lần vinh dự được gặp Tổng Bí thư Lê Duẩn.
Ông Thuận nhớ lại: “Sau khi đi thị sát một vòng lòng hồ Kẻ Gỗ, Tổng Bí thư Lê Duẩn ân cần căn dặn Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân địa phương phải không ngừng nỗ lực, cố gắng thi đua lao động sản xuất. Được gặp lại Tổng Bí thư, người dân Cẩm Xuyên bày tỏ trân trọng cảm ơn vì công lao của đồng chí đã giúp người dân có công trình thuỷ lợi lớn, mang lại nguồn nước tưới tiêu ruộng đồng, góp phần mang đến những vụ mùa bội thu. Khắc ghi lời dặn của Tổng Bí thư, người dân ai ai cũng phấn khởi và hăng hái tham gia thi đua lao động sản xuất”.
Với ông Thuận và nhiều người dân Cẩm Xuyên, nhắc đến “cụ Duẩn” là nghĩ ngay công trình hồ Kẻ Gỗ.
Với bà Nguyễn Thị Cẩm (xã Cẩm Duệ, huyện Cẩm Xuyên), dẫu không có cơ may được gặp mặt Tổng Bí thư nhưng trong thâm tâm bà và những người dân Cẩm Duệ vẫn luôn nhớ đến đồng chí Lê Duẩn.
“Nhất nước, nhì phân, tam cần tứ giống, nếu không có nước từ Kẻ Gỗ, chúng tôi không thể phát triển sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Cuộc sống ấm no của chúng tôi có được cũng nhờ cây cối, ruộng đồng tốt tươi, nhờ nguồn nước mát từ hồ Kẻ Gỗ” - bà Cẩm bộc bạch.
Bây giờ, rảo bước trên những con đường, ngắm nhìn những cánh đồng lúa lên xanh hay những vườn cây trĩu quả ở vùng hạ du hồ Kẻ Gỗ, người dân Hà Tĩnh không thể nào quên những tình cảm, tâm huyết của cố Tổng Bí thư Lê Duẩn. Mỗi lần đồng chí về thăm, làm việc là mỗi lần Đảng bộ và Nhân dân Hà Tĩnh được tiếp thêm sức mạnh, ra sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Ngắm nhìn những cánh đồng lúa xanh ở hạ du hồ Kẻ Gỗ, người dân Hà Tĩnh không thể nào quên những tình cảm của cố Tổng Bí thư Lê Duẩn.
Để phần nào tri ân công lao to lớn của đồng chí Lê Duẩn, năm 2011, được sự đồng ý của gia đình, tỉnh Hà Tĩnh đã quyết định đầu tư xây dựng đền thờ cố Tổng Bí thư ngay trên hòn đảo nằm giữa lòng hồ - nơi đồng chí đã từng nghỉ lại trong chuyến về thăm Hà Tĩnh và đi thị sát công trình Kẻ Gỗ. Và, hòn đảo nằm giữa lòng hồ Kẻ Gỗ được người dân địa phương gọi là “Đảo cụ Duẩn”. Cây cầu bắc vào hòn đảo cũng được khánh thành đưa vào sử dụng năm 2017, góp phần giúp người dân thuận tiện hơn khi đến dâng hương, vãn cảnh tại đền thờ.
Công trình đền thờ cố Tổng Bí thư đã trở thành biểu tượng cho tình cảm thiêng liêng, lòng biết ơn của các thế hệ người dân Hà Tĩnh đối với cố Tổng Bí thư. Nơi đây cũng là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho các thế hệ, là điểm đến hấp dẫn trong chuỗi địa chỉ du lịch tâm linh và văn hóa Hà Tĩnh.
Kỷ niệm 116 năm ngày sinh cố Tổng Bí thư Lê Duẩn (7/4/1907 - 7/4/2023) là thêm một dịp để người dân Hà Tĩnh bày tỏ lòng biết ơn, tri ân đồng chí. Tưởng nhớ tới người chiến sĩ cách mạng kiên cường, nhà lãnh đạo lỗi lạc của Đảng và Nhân dân ta, Đảng bộ và Nhân dân Hà Tĩnh càng quyết tâm phát huy truyền thống cách mạng; đoàn kết, chung sức, đồng lòng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
