Hộ kinh doanh ở Hà Tĩnh không nên "né" chuyển khoản để giấu doanh thu

Từ 1/6, hộ kinh doanh có doanh thu 1 tỷ đồng/năm trở lên buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Ngay sau khi chính sách thuế mới có hiệu lực, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện thông tin nhiều nhà hàng, quán ăn… chỉ nhận thanh toán bằng tiền mặt và từ chối mọi giao dịch qua ngân hàng nhằm giấu doanh thu.

Nguyên nhân chính là do một số người nộp thuế vẫn tin rằng: chỉ những khoản tiền chuyển khoản mới bị cơ quan thuế “để ý”, còn tiền mặt thì có thể “né” được kiểm soát. Không ít người nộp thuế còn lầm tưởng, nếu nội dung chuyển khoản không nhắc đến “mua hàng” hay “thanh toán”, cơ quan thuế sẽ không biết khoản tiền đó là doanh thu.

Tuy nhiên, dù nội dung giao dịch có thay đổi thế nào đi nữa, dòng tiền đó vẫn bị coi là thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Ngành thuế và các cơ quan chức năng có đủ nghiệp vụ để xác minh, đối chiếu thông tin và nếu người nộp thuế không chứng minh được nguồn gốc rõ ràng, họ sẽ bị nghi ngờ trốn thuế.

Ông Lương Long Thành – công chức Chi cục Thuế khu vực XI cho biết: “Ở địa bàn 3 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, cán bộ thuế chưa ghi nhận tình trạng hộ kinh doanh không nhận chuyển khoản để giấu doanh thu. Tuy vậy, đơn vị cũng thành lập các tổ để tuyên truyền, giải thích và hỗ trợ các hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ nộp thuế; hộ kinh doanh không nên "né" chuyển khoản để giấu doanh thu”.

Tại chợ TP Hà Tĩnh, thời điểm này, Tổ Quản lý hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh số 1 (Đội Thuế liên huyện TP Hà Tĩnh – Cẩm Xuyên) đang tích cực tuyên truyền, giải thích để các hộ kinh doanh hiểu đúng về chính sách thuế mới, từ đó vận động hộ kinh doanh triển khai quy định sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, cá nhân có hoạt động kinh doanh đều phải tự kê khai và tự nộp thuế vào ngân sách Nhà nước, chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật. Nghĩa vụ thuế được tính trên toàn bộ doanh thu phát sinh, bất kể là thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản.

Ông Nguyễn Hữu Hạnh – Tổ trưởng Tổ Quản lý hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh số 1 (Đội Thuế liên huyện TP Hà Tĩnh – Cẩm Xuyên) cho biết: “Để xác định doanh thu của hộ kinh doanh, cơ quan thuế thu thập thông tin dữ liệu từ nhiều kênh khác nhau như: điều tra khảo sát, nắm bắt thông tin, tiền thuê nhà, tiền điện, tiền nước, thuê nhân công..., chứ không chỉ dựa trên chuyển khoản. Chúng tôi đã trực tiếp đến từng hộ nhằm tuyên truyền rõ về chính sách thuế mới, để các hộ không hiểu sai cách rồi vô tình vi phạm pháp luật. Tại chợ Hà Tĩnh có hơn 50 hộ kinh doanh có doanh thu 1 tỷ đồng/năm đã triển khai sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đạt tỷ lệ hơn 90%. Tổ đang tích cực tuyên truyền, vận động và hỗ trợ để một số hộ còn lại triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền”.

Qua rà soát đợt 1, địa bàn TP Hà Tĩnh – Cẩm Xuyên có 267 hộ kinh doanh có doanh thu 1 tỷ đồng/năm. Đến thời điểm hiện tại, 256 hộ kinh doanh đã triển khai sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đạt tỷ lệ 96%.

Theo Đội Thuế liên huyện TP Hà Tĩnh – Cẩm Xuyên, hiện còn một số hộ kinh doanh thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền chưa sẵn sàng triển khai không phải vì họ sợ thuế cao mà do tâm lý lo ngại không biết cách vận hành, kê khai, nhất là với những chủ hộ là người cao tuổi, không biết thao tác trên nền tảng số. Hơn nữa, để triển khai, hộ kinh doanh phải bỏ ra một khoản chi phí để lắp đặt hạ tầng nên họ e ngại. Để hỗ trợ người nộp thuế, đơn vị đã thành lập các tổ tuyên truyền, giao lực lượng đoàn thanh niên bám sát từng địa bàn hướng dẫn trực tiếp cho hộ kinh doanh.

Ông Lê Hồng Liêm - Đội trưởng Đội Thuế liên huyện TP Hà Tĩnh – Cẩm Xuyên nhấn mạnh: “Dù nội dung chuyển khoản có nhắc hay không nhắc đến mua hàng, nếu là thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh doanh thì đều phải khai và nộp thuế. Nếu hộ kinh doanh cố tình chỉ nhận tiền mặt để né tránh kê khai thuế, họ khó có thể duy trì lâu dài, bởi cơ quan thuế có đủ công cụ phát hiện những dấu hiệu bất thường trong doanh thu. Khi xác định được hành vi cố ý che giấu doanh thu nhằm trốn thuế, cơ quan chức năng không chỉ truy thu, xử phạt hành chính mà còn có thể khởi tố hình sự”.

Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, từ ngày 1/1/2026, thay vì thuế khoán, hộ và cá nhân kinh doanh sẽ chuyển sang kê khai thuế bằng điện tử có hóa đơn chứng từ rõ ràng. Như vậy, không chỉ các hộ có doanh thu 1 tỷ đồng/năm mà tất cả các hộ kinh doanh thay vì đóng thuế khoán sẽ phải nộp thuế theo phương thức kê khai từ 1/1/2026. Bởi vậy, hộ kinh doanh cần hiểu đúng để triển khai các chính sách thuế mới, không nên có tư duy “né” thuế bằng tiền mặt mà thay vào đó là chủ động khai báo đầy đủ.

Với các hộ kinh doanh, cần thiết nhất lúc này là chủ động thích nghi với cơ chế mới, hiểu đúng chính sách và hoàn thành nghĩa vụ thuế trung thực, tránh vi phạm luật.