“Nóng tay, bắt lỗ tai…”
Từ điểm đầu cực Bắc Nghi Xuân đến cổng Đèo Ngang phía Nam của dải đất Lam Hồng, mỗi ngọn núi, dòng sông, mỗi tên đất, tên làng với vẻ đẹp kỳ thú của thiên nhiên ban tặng cùng với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, vừa thấm đẫm giá trị văn hóa truyền thống, vừa mang dấu ấn tâm linh sâu sắc, là tiềm năng để Hà Tĩnh phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, thực trạng khai thác, phát triển du lịch của tỉnh ta đang có nhiều bất cập, đặc biệt là đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên.
Hướng dẫn viên, thuyết minh viên hướng dẫn khách tham quan tại Khu lưu niệm Tổng Bí thư Hà Huy Tập.
Theo Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL Lê Trần Sáng: Tình trạng thiếu nguồn nhân lực HDV, TMV đang trở thành vấn đề báo động. Tính đến nay, toàn tỉnh có 7 khu du lịch biển gắn với các khu, điểm du lịch văn hóa lịch sử, văn hóa tâm linh; có 4 khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng và hơn 252 cơ sở lưu trú (có nhiều nhà nghỉ đạt tiêu chuẩn 3-4 sao) cùng với 7 công ty lữ hành du lịch với gần 3.500 lao động mùa vụ, hơn 1.000 lao động thường xuyên nhưng chỉ có 50 hướng dẫn viên, thuyết minh viên du lịch, trong đó, chỉ có 30 HDV du lịch đang làm việc tại các công ty lữ hành và hơn 20 thuyết minh viên của các khu, điểm du lịch. Theo kết quả khảo sát thực tế, trên địa bàn toàn tỉnh đang thiếu khoảng 120 hướng dẫn viên, thuyết minh viên du lịch.
Việc thiếu hụt nguồn nhân lực hướng dẫn viên, thuyết minh viên du lịch chất lượng cao đang ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các công ty lữ hành, các khu, điểm du lịch trên địa bàn. Ông Hoàng Minh Mạnh - Chi hội trưởng Chi hội Lữ hành vận tải du lịch, Giám đốc Công ty CP Du lịch Đại Việt nói: “Hiện các công ty lữ hành du lịch như: Đại Việt, Thành Sen, Mai tour, Phú Tài Đức, Đồng Lộc, TMDL Hà Tĩnh, Viet Holiday đang thiếu khoảng 50 hướng dẫn viên để phát triển tour”. Nhiều công ty lữ hành đang sử dụng hướng dẫn viên theo kiểu “nóng tay, bắt lỗ tai…”. Giám đốc Công ty Lữ hành du lịch Thành Sen Nguyễn Tiến Trình chia sẻ: “Chúng tôi rất đau đầu với công tác tuyển hướng dẫn viên du lịch. Vì theo quy mô hoạt động của công ty, hiện chúng tôi đang cần đến 7 hướng dẫn viên dẫn tour và buộc phải tuyển dụng nhân viên trái nghề để duy trì tour, tuyến”.
Ngoài những bất cập về nguồn nhân lực, hoạt động thuyết minh viên du lịch tại các khu, điểm du lịch tâm linh cũng rất lèo tèo. Theo thống kê, toàn tỉnh có 19 thuyết minh viên đang làm việc tại các khu di tích văn hóa lịch sử, trong đó, Khu mộ cố Tổng Bí thư Trần Phú có 3, Hà Huy Tập 3, Ngã ba Đồng Lộc 7, Khu lưu niệm Nguyễn Du 4, Hải Thượng Lãn Ông 2. Còn lại các khu du lịch biển, du lịch danh thắng, văn hóa tâm linh như Chùa Hương, đền Củi, đền thờ danh tướng Lê Khôi, đền thờ Chế thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu, Khu du lịch sinh thái hồ Kẻ Gỗ, Nước Sốt Sơn Kim, Vườn quốc gia Vũ Quang thiếu cả hướng dẫn viên, thuyết minh viên.
Trao đổi với chúng tôi, Giám đốc Khu du lịch Biển Thiên Cầm Cao Xuân Hướng chia sẻ: “Là một khu du lịch biển, thiên cảnh độc đáo gắn với nhiều di tích văn hóa lịch sử mang đậm dấu ấn tâm linh nhưng do không có hướng dẫn viên, thuyết minh viên quảng bá, giới thiệu nên sự hấp dẫn của Khu du lịch Thiên Cầm vẫn chưa được đông đảo du khách biết đến”.
Trong khi nguồn nhân lực hướng dẫn viên, thuyết minh viên đang thiếu, các trường Đại học Hà Tĩnh, Cao đẳng VH-TT&DL Nguyễn Du và Trung cấp nghề Hà Tĩnh lại không tuyển được chỉ tiêu để mở lớp. Hiệu trưởng Trường Cao đẳng VH-TT&DL Nguyễn Du Hồ Việt Anh chia sẻ: “Thời gian qua, nhà trường đã triển khai nhiều khóa đào tạo cung cấp nguồn nhân lực du lịch cho tỉnh với hơn 600 nhân viên buồng, bàn, lễ tân, pha chế, nấu ăn. Riêng ngành hướng dẫn viên, thuyết minh viên, chúng tôi chỉ mở được 1 lớp hướng dẫn viên du lịch duy nhất với 30 học viên…
Yếu cả nghiệp vụ lẫn kỹ năng giao tiếp
Nhìn lại thị trường du lịch Hà Tĩnh, chúng tôi không khỏi băn khoăn khi hướng dẫn viên, thuyết minh viên du lịch của tỉnh ta không chỉ thiếu về nguồn nhân lực mà còn bộc lộ nhiều điểm yếu trong hoạt động nghề nghiệp. Ông Lê Trần Sáng – Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL chia sẻ: Đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên của tỉnh ta đang hạn chế về kỹ năng nghề nghiệp, thiếu nền tảng kiến thức văn hóa, yếu về kiến thức lịch sử, hạn chế về ngoại ngữ, ít hiểu biết về phong tục tập quán, địa lý, đặc điểm nổi bật của các điểm đến. Đặc biệt, hướng dẫn viên, thuyết minh viên còn yếu cả kỹ năng thuyết trình và kỹ năng giao tiếp, không tạo được ấn tượng cho du khách trong hành trình hướng dẫn du lịch”.
Đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của ngành công nghiệp “không khói”.
Tiến sĩ Ngô Hoàng Chung – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam từng tổ chức nhiều đoàn Famtrip (du lịch tìm hiểu, tiếp thị) vào Hà Tĩnh, được chứng kiến hoạt động của hướng dẫn viên, thuyết minh viên tại một số khu, điểm du lịch trên địa bàn Hà Tĩnh. Ông nói: “Tôi có cảm giác hướng dẫn viên, thuyết minh viên Hà Tĩnh đang cả yếu nghiệp vụ lẫn kỹ năng giao tiếp. Các bạn đang hoạt động như một người dẫn đường thuần túy, chưa phát huy được vai trò, vị thế của hướng dẫn viên”. Bà Nguyễn Thị Thúy Nga – du khách Hà Nội từng chia sẻ: “Chúng tôi tham gia các tour du lịch nổi tiếng trong nước, nghe hướng dẫn viên, thuyết minh viên giới thiệu vanh vách về các điểm đến hết sức hấp dẫn, không thể bỏ qua. Trong khi về Hà Tĩnh thấy hơi là lạ, hướng dẫn viên du lịch theo đoàn lên xe rồi ngồi nép bên hàng ghế, có vẻ ngại giao tiếp và không chia sẻ được thông tin điểm đến cho du khách”.
Theo thạc sĩ Nguyễn Viết Chính - giảng viên bộ môn Du lịch, Đại học Hà Tĩnh, đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên du lịch của tỉnh ta đang thua kém so với các tỉnh bạn rất nhiều về kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ. “Tôi vô tình được chứng kiến một vị khách nước ngoài đến tham quan tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc hỏi cô thuyết minh viên: I want to visit the bell tower. It is safe, isn’t it? (Tôi muốn lên tham quan khu tháp chuông, có an toàn không?). Cô gái đó lúng túng không nói được tiếng Anh. Chia sẻ với bạn gái đó, tôi phải giúp thông ngôn cho cả 2 người”. Ông Chính nói thêm.
Vừa qua, đoàn du khách tỉnh Bưng Càn (Thái Lan) sang dự lễ khai trương tuyến du lịch Bưng Càn - Hà Tĩnh, ông Boonma Panduang - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Bưng Càn chia sẻ: “Hà Tĩnh lắm danh lam thắng cảnh kỳ vĩ, các khu du lịch biển tuyệt đẹp. Người Hà Tĩnh cũng rất thân thiện và mến khách. Tuy nhiên, một số khu, điểm du lịch, công ty lữ hành của tỉnh còn thiếu hướng dẫn viên, thiếu người thông ngôn nên chúng tôi chưa có dịp để tìm hiểu về những giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của xứ sở Hồng Lam”.
