Thế giới sắp trở nên nguy hiểm hơn khi hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân then chốt giữa Nga và Mỹ hết hiệu lực, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cảnh báo.
Hiệp ước New START, vốn hạn chế hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, chính thức hết hạn vào ngày 5/2. Ông Peskov nhắc lại đề nghị của Nga về việc gia hạn thỏa thuận thêm một năm trong cuộc họp báo hôm 3/2.
“Chỉ trong vài ngày nữa, thế giới sẽ bước sang trạng thái nguy hiểm hơn so với những gì chúng ta có từ trước đến nay”, ông nói. Nếu Mỹ từ chối gia hạn, điều đó “sẽ rất tệ cho an toàn của thế giới, cho an ninh chiến lược", quan chức Nga nói thêm.
Được ký lần đầu năm 2011 như sự tiếp nối các nỗ lực giảm thiểu rủi ro hạt nhân thời Chiến tranh Lạnh, New START được gia hạn lần cuối vào năm 2021. Hiệp ước đặt trần về số lượng vũ khí hạt nhân và phương tiện mang phóng mà mỗi nước được sở hữu và triển khai. Đây được xem là hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ.
Nga đã đình chỉ các cơ chế kiểm chứng theo hiệp ước sau khi xung đột Ukraine leo thang, nói rằng các cuộc tấn công của Ukraine đã nhắm vào những thành phần của lực lượng răn đe hạt nhân Nga.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông muốn thay thế hiệp ước bằng một thỏa thuận có cả Trung Quốc tham gia. “Nếu nó hết hạn, thì cứ hết hạn. Chúng ta sẽ có một thỏa thuận tốt hơn”, ông nói với New York Times tháng trước. Tuy nhiên, Trung Quốc từ chối đề xuất của Mỹ.
Mặt khác, Moscow lập luận rằng các thành viên NATO sở hữu vũ khí hạt nhân là Pháp và Anh cũng phải được đưa vào mọi tính toán.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho biết, Moscow đã sẵn sàng cho thực tế mới của một thế giới không còn các giới hạn kiểm soát vũ khí hạt nhân Mỹ - Nga sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực.
Trừ khi hai bên đạt được thỏa thuận vào phút chót, họ sẽ không còn bất kỳ ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược tầm xa lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ.
“Đây là một thời điểm mới, một thực tế mới và chúng tôi đã sẵn sàng cho điều đó", ông nói.
Tới nay, chính quyền Tổng thống Trump chưa chính thức phản hồi đề xuất của Nga về việc tiếp tục tuân thủ các giới hạn tên lửa và đầu đạn thêm một năm để có thời gian quyết định bước tiếp theo sau khi hiệp ước chấm dứt.
“Việc không có câu trả lời cũng là một câu trả lời", ông Ryabkov cho hay.
Những người ủng hộ kiểm soát vũ khí ở cả Moscow và Washington nói rằng việc hiệp ước hết hiệu lực không chỉ xóa bỏ các giới hạn về đầu đạn mà còn làm suy yếu lòng tin, sự tín nhiệm và khả năng xác minh ý định hạt nhân của nhau. Một số lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân trong tương lai.
Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, người đã ký New START năm 2010 với Tổng thống Nga khi đó là Dmitry Medvedev, kêu gọi Quốc hội Mỹ can thiệp.
“Nếu Quốc hội không hành động, hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga sẽ hết hiệu lực. Điều đó sẽ xóa bỏ vô ích hàng thập kỷ ngoại giao và có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang mới khiến thế giới kém an toàn hơn”, ông viết trên X.
