Ngắm cụm cây di sản "đặc biệt" trong trường học ở Hà Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Giữa sân Trường Tiểu học Sơn Lộc (xã Xuân Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), bốn cây Kơ-nia cổ thụ cao lớn, tỏa bóng mát quanh năm, vẫn đứng sừng sững như những chứng nhân trầm lặng của thời gian.

bqbht_br_1.jpg
Trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc hiện có 4 cây cổ thụ được xác định là loài Kơ-nia - cây Lậy Cầy (Irvingia malayana). Đây là loài cây đặc hữu của vùng Tây Nguyên, hầu như không ghi nhận sự phân bố tự nhiên tại khu vực miền Trung. Cả 4 cây đều sinh trưởng khỏe mạnh. Người dân địa phương không rõ thời điểm cây xuất hiện, chỉ biết chúng đã có mặt từ nhiều thế hệ trước.
bqbht_br_2.jpg
Không có tài liệu lịch sử nào ghi chép cụ thể về quá trình trồng hoặc di thực loài cây này về địa phương. Điểm nổi bật là 4 cây cổ thụ này mọc 4 góc trong khuôn viên trường, do đó, giáo viên hay người dân địa phương thường ví như "4 chân voi" trấn giữ cả ngôi trường. Trong ảnh: Cặp Kơ-nia phía trước cổng trường.
bqbht_br_4.jpg
Ngày 24/8/2012, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam chính thức công nhận cụm 4 cây Kơ-nia tại Trường Tiểu học Sơn Lộc là Cây Di sản Việt Nam. Buổi lễ vinh danh và đón Bằng công nhận Cây Di sản diễn ra long trọng đúng ngày 20/11 như một món quà tri ân đặc biệt đến thầy cô nơi đây. Trong ảnh: Nhiều thế hệ học sinh Trường Tiểu học Sơn Lộc được tìm hiểu, chiêm ngưỡng quá trình phát triển của cây.
bqbht_br_7.jpg
bqbht_br_6.jpg
Chiến tranh từng đi qua vùng đất này với sự tàn phá của bom đạn. Trường học nhiều lần bị hư hại, nhà dân sập đổ, ruộng vườn tiêu điều, nhưng 4 cây Kơ-nia vẫn xanh tốt, tiếp tục vươn cành, trổ hoa, ra quả. Trên thân cây, những "vết sẹo" lặng lẽ, là dấu tích của năm tháng khắc nghiệt. Chúng là những nhân chứng sống cho một thời đã qua. Trong ảnh: Thân cây sát nhà để xe có dấu hiệu rỗng ruột nhưng vẫn xanh tốt.
bqbht_br_5.jpg
4 cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc không chỉ là thực thể sinh học có giá trị di sản mà còn đóng vai trò như một phần cấu trúc không gian học đường suốt nhiều thế hệ. Cây phía cổng trường (sát nhà để xe, có đặt bia chứng nhận) tán rộng, cao hơn 20m, phủ bóng phần lớn sân trường, đặc biệt vào những giờ trưa nắng.
bqbht_br_3.jpg
Trong điều kiện khí hậu miền Trung nắng gắt vào mùa hè, những tán cây này trở thành nơi sinh hoạt ngoài trời, chỗ ngồi nghỉ giữa giờ và cả không gian học tập cho học sinh. Cấu trúc tán cây phân tầng, dày đặc, giúp giảm bức xạ nhiệt. Theo cán bộ nhà trường, dưới tán cây là nơi diễn ra nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ như: đọc sách, kể chuyện, thi trò chơi dân gian… trong suốt hàng chục năm qua.
bqbht_br_13.jpg
Ở phía đối diện sân trường, một cây Kơ-nia đã được cắt tỉa bớt cành nhằm đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão. Theo cán bộ nhà trường, việc cắt tỉa này được thực hiện sau khi phát hiện một số nhánh cây lớn có dấu hiệu khô mục.
bqbht_br_12.jpg
Công tác kiểm tra và chăm sóc cây được phối hợp định kỳ giữa đơn vị quản lý trường học và chính quyền địa phương. Mục tiêu là duy trì sức khỏe cho cây, đồng thời bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình sinh hoạt dưới tán cây.
bqbht_br_9.jpg
Phía sau khuôn viên trường, một cây Kơ-nia mọc tách biệt trên một mô đất cao hơn mặt sân khoảng 1m (cây ở góc trái, nhìn từ cổng vào). Theo người dân địa phương, vị trí này vốn là một phần của đồi đất tự nhiên, về sau được san thoải để mở rộng mặt bằng xây dựng trường học. Trong quá trình san lấp, gò đất nơi cây mọc được giữ nguyên, tạo thành điểm cao nhất trong khuôn viên.
bqbht_br_14.jpg
Dù địa hình thay đổi, cây Kơ-nia này vẫn sinh trưởng ổn định, tán lá phủ rộng, thân cây thẳng đứng, không có dấu hiệu nghiêng lệch hay suy yếu theo thời gian.
bqbht_br_81.jpg
bqbht_br_8.jpg
Cây Kơ-nia cuối cùng ở góc phải (nhìn từ cổng vào) là cây có kích thước nhỏ nhất trong nhóm 4 cây di sản. Quan sát bằng mắt thường cho thấy phần gốc cây đã bị rỗng một khoang lớn ở thân dưới, tạo thành một hốc sâu từ mặt đất lên khoảng 1m. "Khu vực gốc cây từng là nơi trẻ em ngày xưa tụ tập vào mùa đông để đùa nghịch, đốt lửa sưởi ấm, dẫn đến tổn thương lớp vỏ và phần thân trong thời gian dài. Hiện tại, cây vẫn sinh trưởng ổn định", ông Nguyễn Hữu Lĩnh - bảo vệ trường (người sống trên địa bàn) cho biết.
bqbht_br_10.jpg
Quả Kơ-nia rụng dưới gốc cây trong sân Trường Tiểu học Sơn Lộc được thu gom. Loài cây này ra quả mỗi năm nhưng tỷ lệ nảy mầm trong tự nhiên rất thấp.
bqbht_br_15.jpg
Dù đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam từ năm 2012, cụm cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc vẫn chưa được hưởng lợi gì từ nguồn kinh phí chuyên biệt để bảo tồn lâu dài. “Nhà trường rất ý thức việc gìn giữ di sản, nhưng do điều kiện còn hạn chế nên chủ yếu là tự theo dõi, chăm sóc thủ công. Chúng tôi mong được hỗ trợ chuyên môn và kinh phí từ để bảo tồn tốt hơn di sản quý giá này", thầy Võ Văn Dũng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Lộc chia sẻ.
Video: Một số hình ảnh về 4 cây Kơ-nia cổ thụ.

Đọc thêm

Podcast tản văn: Tháng Chín đi qua làng

Podcast tản văn: Tháng Chín đi qua làng

Tháng 9 đi qua làng với làn gió thu nhẹ, màu cờ đỏ thắm và bóng dáng mẹ lặng lẽ sửa soạn cho ngày khai trường của con, đó là những điểm tựa ấm áp theo ta đi suốt cuộc đời.
Cuộc đua khốc liệt của album nhạc Việt

Cuộc đua khốc liệt của album nhạc Việt

Hàng loạt album nhạc Việt đã được phát hành trong những tháng qua với chất lượng tốt và đạt thành tích cao. Điều đó khiến cuộc đua giải thưởng cuối năm càng thêm đáng mong chờ.
Podcast truyện ngắn: Xanh lên từ đất

Podcast truyện ngắn: Xanh lên từ đất

Truyện ngắn "Xanh lên từ đất" là hành trình tìm kiếm ký ức đồng đội của người cựu chiến binh, gửi gắm niềm biết ơn cùng hy vọng vào tương lai.
Nỗi lo Gen Z không còn đọc sách có thể đã sai

Nỗi lo Gen Z không còn đọc sách có thể đã sai

Dữ liệu mới cho thấy Gen Z vẫn đọc sách, đến thư viện và hiệu sách, đồng thời tạo ra những cách tiếp cận sách mới trên mạng xã hội, góp phần thay đổi văn hóa đọc của giới trẻ.
Cuộc đua nhạc yêu nước mừng Quốc khánh 2/9

Cuộc đua nhạc yêu nước mừng Quốc khánh 2/9

Á quân The Voice -Lê Xuân Nghi - lần đầu thử sức sáng tác nhạc cổ động với MV "Mang hồn Việt đi muôn nơi". Sản phẩm gia nhập đường đua âm nhạc dịp Quốc khánh 2/9, bên cạnh những dự án của Hoàng Quyên, Duyên Quỳnh, Tùng Dương, Dương Quốc Hưng và một ca sĩ ảo.
Podcast tản văn: Mùa thu trong mắt mẹ

Podcast tản văn: Mùa thu trong mắt mẹ

Tản văn "Mùa thu trong mắt mẹ" qua góc nhìn của tác giả Linh Đan không chỉ có thiên nhiên diệu kỳ, mà còn đong đầy nỗi lo toan và tình yêu thương lặng lẽ của mẹ dành cho con.
Podcast truyện ngắn: Tạm biệt mùa hè

Podcast truyện ngắn: Tạm biệt mùa hè

Mùa thu đến cùng sự đổi thay của đất trời và sự trưởng thành trong tâm hồn. Cùng lắng nghe truyện ngắn "Tạm biệt mùa hè" để cảm nhận ngày cuối hè ấm áp với những niềm vui tuổi thơ.
Hành trình Truyện Kiều vươn ra thế giới

Hành trình Truyện Kiều vươn ra thế giới

Với việc dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du (quê Hà Tĩnh) đã trở thành cầu nối văn hóa Việt với bạn bè quốc tế.
Podcast tản văn: Về với mẹ cha

Podcast tản văn: Về với mẹ cha

Trong cuộc đời mỗi người, càng đi xa, càng mong được trở về và hơn hết là trở về bên mẹ cha. Nhưng có những cuộc trở về, ta chỉ còn có thể thực hiện trong ký ức.
[QUIZ] Nguồn gốc nghi thức bông hồng cài áo trong lễ Vu Lan?

[QUIZ] Nguồn gốc nghi thức bông hồng cài áo trong lễ Vu Lan?

Mỗi độ Rằm tháng Bảy, lễ Vu Lan trở thành dịp để người Việt hướng về cha mẹ, cội nguồn và những giá trị của lòng hiếu kính. Cùng với đó, nghi thức bông hồng cài áo đã trở thành biểu tượng giàu ý nghĩa, nhắc mỗi người trân trọng tình thân khi vẫn còn cơ hội yêu thương và báo hiếu.
Podcast truyện ngắn: Ngày trở về

Podcast truyện ngắn: Ngày trở về

Có những cuộc trở về là hành trình tìm lại cội nguồn cùng những giá trị đã lặng lẽ nuôi lớn mỗi con người qua năm tháng xa xứ.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!