(Baohatinh.vn) - Giữa sân Trường Tiểu học Sơn Lộc (xã Xuân Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), bốn cây Kơ-nia cổ thụ cao lớn, tỏa bóng mát quanh năm, vẫn đứng sừng sững như những chứng nhân trầm lặng của thời gian.
Trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc hiện có 4 cây cổ thụ được xác định là loài Kơ-nia - cây Lậy Cầy (Irvingia malayana). Đây là loài cây đặc hữu của vùng Tây Nguyên, hầu như không ghi nhận sự phân bố tự nhiên tại khu vực miền Trung. Cả 4 cây đều sinh trưởng khỏe mạnh. Người dân địa phương không rõ thời điểm cây xuất hiện, chỉ biết chúng đã có mặt từ nhiều thế hệ trước. Không có tài liệu lịch sử nào ghi chép cụ thể về quá trình trồng hoặc di thực loài cây này về địa phương. Điểm nổi bật là 4 cây cổ thụ này mọc 4 góc trong khuôn viên trường, do đó, giáo viên hay người dân địa phương thường ví như "4 chân voi" trấn giữ cả ngôi trường. Trong ảnh: Cặp Kơ-nia phía trước cổng trường. Ngày 24/8/2012, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam chính thức công nhận cụm 4 cây Kơ-nia tại Trường Tiểu học Sơn Lộc là Cây Di sản Việt Nam. Buổi lễ vinh danh và đón Bằng công nhận Cây Di sản diễn ra long trọng đúng ngày 20/11 như một món quà tri ân đặc biệt đến thầy cô nơi đây. Trong ảnh: Nhiều thế hệ học sinh Trường Tiểu học Sơn Lộc được tìm hiểu, chiêm ngưỡng quá trình phát triển của cây.
Chiến tranh từng đi qua vùng đất này với sự tàn phá của bom đạn. Trường học nhiều lần bị hư hại, nhà dân sập đổ, ruộng vườn tiêu điều, nhưng 4 cây Kơ-nia vẫn xanh tốt, tiếp tục vươn cành, trổ hoa, ra quả. Trên thân cây, những "vết sẹo" lặng lẽ, là dấu tích của năm tháng khắc nghiệt. Chúng là những nhân chứng sống cho một thời đã qua. Trong ảnh: Thân cây sát nhà để xe có dấu hiệu rỗng ruột nhưng vẫn xanh tốt.
4 cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc không chỉ là thực thể sinh học có giá trị di sản mà còn đóng vai trò như một phần cấu trúc không gian học đường suốt nhiều thế hệ. Cây phía cổng trường (sát nhà để xe, có đặt bia chứng nhận) tán rộng, cao hơn 20m, phủ bóng phần lớn sân trường, đặc biệt vào những giờ trưa nắng.
Trong điều kiện khí hậu miền Trung nắng gắt vào mùa hè, những tán cây này trở thành nơi sinh hoạt ngoài trời, chỗ ngồi nghỉ giữa giờ và cả không gian học tập cho học sinh. Cấu trúc tán cây phân tầng, dày đặc, giúp giảm bức xạ nhiệt. Theo cán bộ nhà trường, dưới tán cây là nơi diễn ra nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ như: đọc sách, kể chuyện, thi trò chơi dân gian… trong suốt hàng chục năm qua.Ở phía đối diện sân trường, một cây Kơ-nia đã được cắt tỉa bớt cành nhằm đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão. Theo cán bộ nhà trường, việc cắt tỉa này được thực hiện sau khi phát hiện một số nhánh cây lớn có dấu hiệu khô mục.Công tác kiểm tra và chăm sóc cây được phối hợp định kỳ giữa đơn vị quản lý trường học và chính quyền địa phương. Mục tiêu là duy trì sức khỏe cho cây, đồng thời bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình sinh hoạt dưới tán cây.Phía sau khuôn viên trường, một cây Kơ-nia mọc tách biệt trên một mô đất cao hơn mặt sân khoảng 1m (cây ở góc trái, nhìn từ cổng vào). Theo người dân địa phương, vị trí này vốn là một phần của đồi đất tự nhiên, về sau được san thoải để mở rộng mặt bằng xây dựng trường học. Trong quá trình san lấp, gò đất nơi cây mọc được giữ nguyên, tạo thành điểm cao nhất trong khuôn viên.
Dù địa hình thay đổi, cây Kơ-nia này vẫn sinh trưởng ổn định, tán lá phủ rộng, thân cây thẳng đứng, không có dấu hiệu nghiêng lệch hay suy yếu theo thời gian.
Cây Kơ-nia cuối cùng ở góc phải (nhìn từ cổng vào) là cây có kích thước nhỏ nhất trong nhóm 4 cây di sản. Quan sát bằng mắt thường cho thấy phần gốc cây đã bị rỗng một khoang lớn ở thân dưới, tạo thành một hốc sâu từ mặt đất lên khoảng 1m. "Khu vực gốc cây từng là nơi trẻ em ngày xưa tụ tập vào mùa đông để đùa nghịch, đốt lửa sưởi ấm, dẫn đến tổn thương lớp vỏ và phần thân trong thời gian dài. Hiện tại, cây vẫn sinh trưởng ổn định", ông Nguyễn Hữu Lĩnh - bảo vệ trường (người sống trên địa bàn) cho biết.
Quả Kơ-nia rụng dưới gốc cây trong sân Trường Tiểu học Sơn Lộc được thu gom. Loài cây này ra quả mỗi năm nhưng tỷ lệ nảy mầm trong tự nhiên rất thấp. Dù đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam từ năm 2012, cụm cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc vẫn chưa được hưởng lợi gì từ nguồn kinh phí chuyên biệt để bảo tồn lâu dài. “Nhà trường rất ý thức việc gìn giữ di sản, nhưng do điều kiện còn hạn chế nên chủ yếu là tự theo dõi, chăm sóc thủ công. Chúng tôi mong được hỗ trợ chuyên môn và kinh phí từ để bảo tồn tốt hơn di sản quý giá này", thầy Võ Văn Dũng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Lộc chia sẻ.
Xã Hồng Lộc (Hà Tĩnh) còn lưu giữ nhiều giếng cổ được cho là mang dấu ấn kỹ thuật xây dựng Chăm Pa. Đặc biệt, nguồn nước ở đây hầu như không bao giờ cạn.
Thời điểm này, các đoàn xã, phường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đang sôi nổi tổ chức tổng kết sinh hoạt hè, tạo không khí vui tươi, phấn khởi để các em thiếu nhi bước vào năm học mới.
Được công nhận Di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh là niềm vinh dự lớn lao, đồng thời là cơ sở quan trọng các địa phương ở Hà Tĩnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào về cội nguồn cho các thế hệ con cháu.
Trong tổng số 704 di tích ở Hà Tĩnh, xã Cổ Đạm có tới 42 di tích, cùng nhiều lễ hội, loại hình văn hóa dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ, tạo nên nét riêng cho vùng đất giàu truyền thống này.
Đền Đức Thánh Cả ở thôn Đức Hương, xã Thượng Đức, Hà Tĩnh, thờ thần “Đương niên hành khiển Thái tuế chí đức Tôn thần, Thượng thượng đẳng Đại vương” - vị thần cai quản, giám sát và ghi chép những việc làm của con người trong từng năm.
Nhân dịp Rằm tháng Bảy, nhiều dòng họ tại các địa phương Hà Tĩnh đã tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao phong phú, tạo không khí vui tươi, tinh thần đoàn kết dòng tộc, cộng đồng.
Mỗi di tích được xếp hạng là thêm một dấu mốc khẳng định chiều sâu văn hóa, lịch sử của vùng đất Hà Tĩnh, đồng thời mở thêm cơ hội để các địa phương, dòng họ chung tay gìn giữ và trao truyền những giá trị di sản cho hôm nay và mai sau.
Đoàn tàu du lịch “Cố đô Huế - Phong Nha: Hành trình di sản Thế giới” đem đến khám phá có chiều sâu cho hành khách về trải nghiệm mang đậm bản sắc văn hóa, lịch sử miền Trung.
Qua câu chuyện gia đình được kể bằng góc nhìn gần gũi, phim "Nghỉ hè sợ nghỉ hưu" đã giúp khán giả Hà Tĩnh, đặc biệt là người trẻ hiểu hơn về giá trị của hòa bình hôm nay.
Tản văn “Mùa thu tháng Tám” gợi lên vẻ đẹp mùa thu Cách mạng năm 1945, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, trân trọng độc lập, tự do và nhắc thế hệ trẻ yêu quê hương, sống trách nhiệm.
Trong chuyến du lịch tới cuộc sống hiện đại đầu tiên, hai người bộ tộc Waorani trong rừng Amazon thấy điều gì cũng lạ và con người nơi đây như "mất phương hướng".
Trong mùa thu cách mạng, “Cây xoài người lính” gợi nhớ tình đồng đội, ký ức chiến tranh và sự hy sinh vì Tổ quốc, nhắc nhở thế hệ hôm nay trân trọng hòa bình, gìn giữ lịch sử.
Nhiều người thường lấy lý do bận rộn để thoái thác việc đọc sách. Nhưng nhiều tỷ phú vẫn duy trì cường độ đọc sách đáng kinh ngạc, coi đây là cách học hỏi và mở rộng tư duy.
Văn hóa đọc vẫn được duy trì tại những điểm đến đặc biệt, nơi sách cũ, hiệu sách và không gian văn chương trở thành một phần trong đời sống và thu hút đông đảo khách du lịch.
Từ ngày 17/8, ngành Đường sắt mở bán vé đôi tàu HQ1/HQ2 với tên gọi “Hành trình kỳ quan – Di sản thế giới”, kết nối Cố đô Huế và Phong Nha (Quảng Trị).
Dẫu cuộc sống không ngừng đổi thay, đạo hiếu vẫn giữ nguyên giá trị thiêng liêng, là mạch nguồn bền bỉ, nhắc mỗi người dân Hà Tĩnh biết trân trọng công ơn của đấng sinh thành.
Hàng trăm người đã tìm về ngoại thành Hà Nội, trải bạt giữa bãi cỏ và thức xuyên đêm để chiêm ngưỡng những vệt sao băng Perseids rực sáng trên bầu trời.
Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ tư, năm 2026 được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh. Ban tổ chức bổ sung giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.
Đêm 12, rạng sáng ngày 13/8, người yêu thiên văn Việt Nam sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng mưa sao băng Perseids - một trong những trận mưa sao băng đẹp và được mong chờ nhất trong năm.
Xin chào, Tôi là Chatbot của Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!