Ngắm cụm cây di sản "đặc biệt" trong trường học ở Hà Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Giữa sân Trường Tiểu học Sơn Lộc (xã Xuân Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), bốn cây Kơ-nia cổ thụ cao lớn, tỏa bóng mát quanh năm, vẫn đứng sừng sững như những chứng nhân trầm lặng của thời gian.

bqbht_br_1.jpg
Trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc hiện có 4 cây cổ thụ được xác định là loài Kơ-nia - cây Lậy Cầy (Irvingia malayana). Đây là loài cây đặc hữu của vùng Tây Nguyên, hầu như không ghi nhận sự phân bố tự nhiên tại khu vực miền Trung. Cả 4 cây đều sinh trưởng khỏe mạnh. Người dân địa phương không rõ thời điểm cây xuất hiện, chỉ biết chúng đã có mặt từ nhiều thế hệ trước.
bqbht_br_2.jpg
Không có tài liệu lịch sử nào ghi chép cụ thể về quá trình trồng hoặc di thực loài cây này về địa phương. Điểm nổi bật là 4 cây cổ thụ này mọc 4 góc trong khuôn viên trường, do đó, giáo viên hay người dân địa phương thường ví như "4 chân voi" trấn giữ cả ngôi trường. Trong ảnh: Cặp Kơ-nia phía trước cổng trường.
bqbht_br_4.jpg
Ngày 24/8/2012, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam chính thức công nhận cụm 4 cây Kơ-nia tại Trường Tiểu học Sơn Lộc là Cây Di sản Việt Nam. Buổi lễ vinh danh và đón Bằng công nhận Cây Di sản diễn ra long trọng đúng ngày 20/11 như một món quà tri ân đặc biệt đến thầy cô nơi đây. Trong ảnh: Nhiều thế hệ học sinh Trường Tiểu học Sơn Lộc được tìm hiểu, chiêm ngưỡng quá trình phát triển của cây.
bqbht_br_7.jpg
bqbht_br_6.jpg
Chiến tranh từng đi qua vùng đất này với sự tàn phá của bom đạn. Trường học nhiều lần bị hư hại, nhà dân sập đổ, ruộng vườn tiêu điều, nhưng 4 cây Kơ-nia vẫn xanh tốt, tiếp tục vươn cành, trổ hoa, ra quả. Trên thân cây, những "vết sẹo" lặng lẽ, là dấu tích của năm tháng khắc nghiệt. Chúng là những nhân chứng sống cho một thời đã qua. Trong ảnh: Thân cây sát nhà để xe có dấu hiệu rỗng ruột nhưng vẫn xanh tốt.
bqbht_br_5.jpg
4 cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc không chỉ là thực thể sinh học có giá trị di sản mà còn đóng vai trò như một phần cấu trúc không gian học đường suốt nhiều thế hệ. Cây phía cổng trường (sát nhà để xe, có đặt bia chứng nhận) tán rộng, cao hơn 20m, phủ bóng phần lớn sân trường, đặc biệt vào những giờ trưa nắng.
bqbht_br_3.jpg
Trong điều kiện khí hậu miền Trung nắng gắt vào mùa hè, những tán cây này trở thành nơi sinh hoạt ngoài trời, chỗ ngồi nghỉ giữa giờ và cả không gian học tập cho học sinh. Cấu trúc tán cây phân tầng, dày đặc, giúp giảm bức xạ nhiệt. Theo cán bộ nhà trường, dưới tán cây là nơi diễn ra nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ như: đọc sách, kể chuyện, thi trò chơi dân gian… trong suốt hàng chục năm qua.
bqbht_br_13.jpg
Ở phía đối diện sân trường, một cây Kơ-nia đã được cắt tỉa bớt cành nhằm đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão. Theo cán bộ nhà trường, việc cắt tỉa này được thực hiện sau khi phát hiện một số nhánh cây lớn có dấu hiệu khô mục.
bqbht_br_12.jpg
Công tác kiểm tra và chăm sóc cây được phối hợp định kỳ giữa đơn vị quản lý trường học và chính quyền địa phương. Mục tiêu là duy trì sức khỏe cho cây, đồng thời bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình sinh hoạt dưới tán cây.
bqbht_br_9.jpg
Phía sau khuôn viên trường, một cây Kơ-nia mọc tách biệt trên một mô đất cao hơn mặt sân khoảng 1m (cây ở góc trái, nhìn từ cổng vào). Theo người dân địa phương, vị trí này vốn là một phần của đồi đất tự nhiên, về sau được san thoải để mở rộng mặt bằng xây dựng trường học. Trong quá trình san lấp, gò đất nơi cây mọc được giữ nguyên, tạo thành điểm cao nhất trong khuôn viên.
bqbht_br_14.jpg
Dù địa hình thay đổi, cây Kơ-nia này vẫn sinh trưởng ổn định, tán lá phủ rộng, thân cây thẳng đứng, không có dấu hiệu nghiêng lệch hay suy yếu theo thời gian.
bqbht_br_81.jpg
bqbht_br_8.jpg
Cây Kơ-nia cuối cùng ở góc phải (nhìn từ cổng vào) là cây có kích thước nhỏ nhất trong nhóm 4 cây di sản. Quan sát bằng mắt thường cho thấy phần gốc cây đã bị rỗng một khoang lớn ở thân dưới, tạo thành một hốc sâu từ mặt đất lên khoảng 1m. "Khu vực gốc cây từng là nơi trẻ em ngày xưa tụ tập vào mùa đông để đùa nghịch, đốt lửa sưởi ấm, dẫn đến tổn thương lớp vỏ và phần thân trong thời gian dài. Hiện tại, cây vẫn sinh trưởng ổn định", ông Nguyễn Hữu Lĩnh - bảo vệ trường (người sống trên địa bàn) cho biết.
bqbht_br_10.jpg
Quả Kơ-nia rụng dưới gốc cây trong sân Trường Tiểu học Sơn Lộc được thu gom. Loài cây này ra quả mỗi năm nhưng tỷ lệ nảy mầm trong tự nhiên rất thấp.
bqbht_br_15.jpg
Dù đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam từ năm 2012, cụm cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc vẫn chưa được hưởng lợi gì từ nguồn kinh phí chuyên biệt để bảo tồn lâu dài. “Nhà trường rất ý thức việc gìn giữ di sản, nhưng do điều kiện còn hạn chế nên chủ yếu là tự theo dõi, chăm sóc thủ công. Chúng tôi mong được hỗ trợ chuyên môn và kinh phí từ để bảo tồn tốt hơn di sản quý giá này", thầy Võ Văn Dũng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Lộc chia sẻ.
Video: Một số hình ảnh về 4 cây Kơ-nia cổ thụ.

Đọc thêm

Những đôi tay giữ hồn nghề truyền thống

Những đôi tay giữ hồn nghề truyền thống

Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều làng nghề thủ công truyền thống ở Hà Tĩnh vẫn được duy trì nhịp sản xuất nhờ những đôi bàn tay đã hằn dấu thời gian của người cao tuổi, góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Podcast tản văn: Chong chóng tuổi thơ

Podcast tản văn: Chong chóng tuổi thơ

Chỉ một mảnh giấy nhỏ, một que tre và làn gió mát cũng có thể làm nên cả góc trời tuổi thơ. Chiếc chong chóng quay trong nắng hè mang theo tiếng cười hồn nhiên và những ký ức đẹp.
Podcast truyện ngắn: Dư vị chè xanh

Podcast truyện ngắn: Dư vị chè xanh

Vị quê Hà Tĩnh cất giữ trong ta cả một miền ký ức. Một chén chè xanh, miếng kẹo cu đơ hay căn bếp nhỏ nơi quê nhà... đều có thể trở thành điểm tựa để tìm lại sự bình yên.
Podcast tản văn: Hương vị nước dam Hà Tĩnh

Podcast tản văn: Hương vị nước dam Hà Tĩnh

Những món ăn dân dã của quê hương Hà Tĩnh, được chắt chiu từ đồng đất và bàn tay khéo léo của người quê. Qua năm tháng, hương vị ấy trở thành một phần ký ức nhớ thương.
Báo Pháp gợi ý hành trình khám phá Việt Nam

Báo Pháp gợi ý hành trình khám phá Việt Nam

Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, tạp chí Paris Match số ra đầu tháng 7 dành bài viết dài giới thiệu Việt Nam như một điểm đến hội tụ nhiều trải nghiệm khác biệt, nơi chỉ trong một hành trình, du khách có thể khám phá vẻ đẹp của biển, di sản văn hóa, núi rừng và đời sống bản địa.
Vingroup ra mắt show sân khấu “Đất nước thiên hùng ca” tôn vinh 4.000 năm lịch sử Việt Nam

Vingroup ra mắt show sân khấu “Đất nước thiên hùng ca” tôn vinh 4.000 năm lịch sử Việt Nam

Tập đoàn Vingroup vừa giới thiệu chương trình sân khấu “Đất nước thiên hùng ca”, một show diễn quy mô lớn tái hiện hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam qua nhiều giai đoạn lịch sử. Chương trình dự kiến công diễn chính thức từ ngày 10/7/2026 tại Vinpearl Theatre, Ocean City, Hà Nội.
Podcast tản văn: Căn bếp của mẹ

Podcast tản văn: Căn bếp của mẹ

Đằng sau căn bếp nhỏ là tình yêu thương âm thầm, bền bỉ của người mẹ tần tảo, luôn tất bật vun vén, chăm chút từng bữa cơm để giữ gìn hơi ấm cho mái ấm gia đình.
Podcast truyện ngắn: Xin chào mùa hạ!

Podcast truyện ngắn: Xin chào mùa hạ!

Mùa hạ là hành trình trưởng thành, nơi trẻ học cách yêu thương, sẻ chia và thêm gắn bó với gia đình, quê hương qua những chuyến về quê và những ngày rong chơi dưới nắng hè.
Podcast tản văn: Mùa hạ trong miền ký ức

Podcast tản văn: Mùa hạ trong miền ký ức

Mùa hạ đi qua, tiếng ve lại ngân vang trên những vòm lá, sắc phượng đỏ thi nhau khoe sắc, rực đỏ cả góc trời, đánh thức trong lòng mỗi người miền ký ức thân thương...
Podcast truyện ngắn: Thử thách sau cùng

Podcast truyện ngắn: Thử thách sau cùng

Hạnh phúc gia đình không chỉ được vun đắp bằng tình yêu thương mà còn bởi sự thấu hiểu, sẻ chia. Những thử thách trong cuộc sống giúp ta thêm bao dung, thấu hiểu nhau hơn.
Vinh danh điện ảnh châu Á và Việt Nam

Vinh danh điện ảnh châu Á và Việt Nam

Liên hoan phim châu Á-Đà Nẵng là dịp vinh danh những tác phẩm điện ảnh châu Á và Việt Nam, đồng thời cũng tạo những cơ hội kết nối điện ảnh Việt Nam ra thế giới. Liên hoan phim chính thức khai mạc ngày 28/6 với rất nhiều hoạt động sôi nổi dành cho khán giả và giới chuyên môn. 
Podcast truyện ngắn: Ngôi nhà hoa giấy

Podcast truyện ngắn: Ngôi nhà hoa giấy

Qua hình ảnh hoa giấy mỏng manh mà kiên cường, tác giả Linh Châu muốn nhắn nhủ: vẻ đẹp đích thực không nằm ở sự hào nhoáng bên ngoài mà ở sức sống và tình cảm chân thành bên trong.
Podcast tản văn: Ngọn gió ngoan

Podcast tản văn: Ngọn gió ngoan

Tản văn "Ngọn gió ngoan" của Linh Đan là lát cắt tuổi thơ trong trẻo, nơi ngọn gió mùa hạ miền Trung hiện lên như người bạn nhỏ tốt bụng, đong đầy tình yêu thương gia đình ấm áp.
Một góc quê xưa giữa đời sống hôm nay

Một góc quê xưa giữa đời sống hôm nay

Từ những hiện vật quen thuộc và ngôi nhà tranh mộc mạc, không gian văn hóa do anh Hoàng Tùng (xã Yên Hòa, Hà Tĩnh) xây dựng đã trở thành nơi lưu giữ ký ức làng quê, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến thế hệ trẻ.
Podcast truyện ngắn: Những tấm lòng nhân ái

Podcast truyện ngắn: Những tấm lòng nhân ái

Truyện ngắn "Những tấm lòng nhân ái" của tác giả Ngọc Thị Lan Thái là một câu chuyện trong trẻo, mang đến bài học sâu sắc về lòng dũng cảm, sự sẻ chia và một tình bạn cao đẹp.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!