Ngắm cụm cây di sản "đặc biệt" trong trường học ở Hà Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Giữa sân Trường Tiểu học Sơn Lộc (xã Xuân Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), bốn cây Kơ-nia cổ thụ cao lớn, tỏa bóng mát quanh năm, vẫn đứng sừng sững như những chứng nhân trầm lặng của thời gian.

bqbht_br_1.jpg
Trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc hiện có 4 cây cổ thụ được xác định là loài Kơ-nia - cây Lậy Cầy (Irvingia malayana). Đây là loài cây đặc hữu của vùng Tây Nguyên, hầu như không ghi nhận sự phân bố tự nhiên tại khu vực miền Trung. Cả 4 cây đều sinh trưởng khỏe mạnh. Người dân địa phương không rõ thời điểm cây xuất hiện, chỉ biết chúng đã có mặt từ nhiều thế hệ trước.
bqbht_br_2.jpg
Không có tài liệu lịch sử nào ghi chép cụ thể về quá trình trồng hoặc di thực loài cây này về địa phương. Điểm nổi bật là 4 cây cổ thụ này mọc 4 góc trong khuôn viên trường, do đó, giáo viên hay người dân địa phương thường ví như "4 chân voi" trấn giữ cả ngôi trường. Trong ảnh: Cặp Kơ-nia phía trước cổng trường.
bqbht_br_4.jpg
Ngày 24/8/2012, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam chính thức công nhận cụm 4 cây Kơ-nia tại Trường Tiểu học Sơn Lộc là Cây Di sản Việt Nam. Buổi lễ vinh danh và đón Bằng công nhận Cây Di sản diễn ra long trọng đúng ngày 20/11 như một món quà tri ân đặc biệt đến thầy cô nơi đây. Trong ảnh: Nhiều thế hệ học sinh Trường Tiểu học Sơn Lộc được tìm hiểu, chiêm ngưỡng quá trình phát triển của cây.
bqbht_br_7.jpg
bqbht_br_6.jpg
Chiến tranh từng đi qua vùng đất này với sự tàn phá của bom đạn. Trường học nhiều lần bị hư hại, nhà dân sập đổ, ruộng vườn tiêu điều, nhưng 4 cây Kơ-nia vẫn xanh tốt, tiếp tục vươn cành, trổ hoa, ra quả. Trên thân cây, những "vết sẹo" lặng lẽ, là dấu tích của năm tháng khắc nghiệt. Chúng là những nhân chứng sống cho một thời đã qua. Trong ảnh: Thân cây sát nhà để xe có dấu hiệu rỗng ruột nhưng vẫn xanh tốt.
bqbht_br_5.jpg
4 cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc không chỉ là thực thể sinh học có giá trị di sản mà còn đóng vai trò như một phần cấu trúc không gian học đường suốt nhiều thế hệ. Cây phía cổng trường (sát nhà để xe, có đặt bia chứng nhận) tán rộng, cao hơn 20m, phủ bóng phần lớn sân trường, đặc biệt vào những giờ trưa nắng.
bqbht_br_3.jpg
Trong điều kiện khí hậu miền Trung nắng gắt vào mùa hè, những tán cây này trở thành nơi sinh hoạt ngoài trời, chỗ ngồi nghỉ giữa giờ và cả không gian học tập cho học sinh. Cấu trúc tán cây phân tầng, dày đặc, giúp giảm bức xạ nhiệt. Theo cán bộ nhà trường, dưới tán cây là nơi diễn ra nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ như: đọc sách, kể chuyện, thi trò chơi dân gian… trong suốt hàng chục năm qua.
bqbht_br_13.jpg
Ở phía đối diện sân trường, một cây Kơ-nia đã được cắt tỉa bớt cành nhằm đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão. Theo cán bộ nhà trường, việc cắt tỉa này được thực hiện sau khi phát hiện một số nhánh cây lớn có dấu hiệu khô mục.
bqbht_br_12.jpg
Công tác kiểm tra và chăm sóc cây được phối hợp định kỳ giữa đơn vị quản lý trường học và chính quyền địa phương. Mục tiêu là duy trì sức khỏe cho cây, đồng thời bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình sinh hoạt dưới tán cây.
bqbht_br_9.jpg
Phía sau khuôn viên trường, một cây Kơ-nia mọc tách biệt trên một mô đất cao hơn mặt sân khoảng 1m (cây ở góc trái, nhìn từ cổng vào). Theo người dân địa phương, vị trí này vốn là một phần của đồi đất tự nhiên, về sau được san thoải để mở rộng mặt bằng xây dựng trường học. Trong quá trình san lấp, gò đất nơi cây mọc được giữ nguyên, tạo thành điểm cao nhất trong khuôn viên.
bqbht_br_14.jpg
Dù địa hình thay đổi, cây Kơ-nia này vẫn sinh trưởng ổn định, tán lá phủ rộng, thân cây thẳng đứng, không có dấu hiệu nghiêng lệch hay suy yếu theo thời gian.
bqbht_br_81.jpg
bqbht_br_8.jpg
Cây Kơ-nia cuối cùng ở góc phải (nhìn từ cổng vào) là cây có kích thước nhỏ nhất trong nhóm 4 cây di sản. Quan sát bằng mắt thường cho thấy phần gốc cây đã bị rỗng một khoang lớn ở thân dưới, tạo thành một hốc sâu từ mặt đất lên khoảng 1m. "Khu vực gốc cây từng là nơi trẻ em ngày xưa tụ tập vào mùa đông để đùa nghịch, đốt lửa sưởi ấm, dẫn đến tổn thương lớp vỏ và phần thân trong thời gian dài. Hiện tại, cây vẫn sinh trưởng ổn định", ông Nguyễn Hữu Lĩnh - bảo vệ trường (người sống trên địa bàn) cho biết.
bqbht_br_10.jpg
Quả Kơ-nia rụng dưới gốc cây trong sân Trường Tiểu học Sơn Lộc được thu gom. Loài cây này ra quả mỗi năm nhưng tỷ lệ nảy mầm trong tự nhiên rất thấp.
bqbht_br_15.jpg
Dù đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam từ năm 2012, cụm cây Kơ-nia trong khuôn viên Trường Tiểu học Sơn Lộc vẫn chưa được hưởng lợi gì từ nguồn kinh phí chuyên biệt để bảo tồn lâu dài. “Nhà trường rất ý thức việc gìn giữ di sản, nhưng do điều kiện còn hạn chế nên chủ yếu là tự theo dõi, chăm sóc thủ công. Chúng tôi mong được hỗ trợ chuyên môn và kinh phí từ để bảo tồn tốt hơn di sản quý giá này", thầy Võ Văn Dũng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Lộc chia sẻ.
Video: Một số hình ảnh về 4 cây Kơ-nia cổ thụ.

Đọc thêm

Podcast truyện ngắn: Sau trận bão

Podcast truyện ngắn: Sau trận bão

Miền Trung qua bao mùa bão lũ vẫn bền bỉ, kiên cường; trong gian khó, tình đoàn kết, sự chở che và yêu thương càng được vun đắp, giúp con người vững vàng vượt qua giông gió.
Những nếp làng giữ bản sắc quê hương

Những nếp làng giữ bản sắc quê hương

Qua bao đổi thay, nhiều nếp làng ở Hà Tĩnh vẫn hiện diện trong tình làng nghĩa xóm, tục lệ và những sinh hoạt cộng đồng được trao truyền qua các thế hệ.
Podcast tản văn: Tháng 10 và những mùa bão lũ

Podcast tản văn: Tháng 10 và những mùa bão lũ

Với người miền Trung, tháng 10 không chỉ mang sắc thu và cái se lạnh mà còn gợi ký ức về bao mùa mưa bão. Xa quê hơn 45 năm, tác giả Nguyễn Bá Thuyết vẫn mang theo những ký ức ấy.
Podcast tản văn: Những món quà bình dị

Podcast tản văn: Những món quà bình dị

Một mùi bưởi thơm, vệt nắng bên ô cửa hay tiếng bà gọi khi chiều xuống… những điều giản dị ấy đôi khi lại trở thành món quà đẹp nhất của tuổi thơ.
"Giữ lửa" văn hóa từ các câu lạc bộ ở cơ sở

"Giữ lửa" văn hóa từ các câu lạc bộ ở cơ sở

Từ những buổi tập dân vũ, luyện trò Kiều đến các hoạt động văn nghệ, thể thao, các câu lạc bộ ở cơ sở đang tạo không gian để người dân gặp gỡ, rèn luyện và tiếp nối những giá trị văn hóa đã gắn với cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Tìm về câu ví, giặm xưa

Tìm về câu ví, giặm xưa

Sinh ra từ lao động, ví, giặm cổ là hồn cốt quê hương Hà Tĩnh. Dẫu không còn vang lên thường nhật, những lời ca cổ vẫn được các thế hệ nghệ nhân nâng niu, gìn giữ.
Podcast tản văn: Mùa hồng thắp lửa

Podcast tản văn: Mùa hồng thắp lửa

Mùa thu không chỉ được gọi tên bằng những chuyển động của đất trời, mà còn được nhận ra từ những mùa quả chín, từ sắc đỏ ấm áp giữa những vườn cây sau bao tháng ngày nắng gió.
Gom yêu thương thắp sáng Trung thu

Gom yêu thương thắp sáng Trung thu

Một mùa trăng nữa lại về, mang theo sắc màu rực rỡ, tiếng trống hội rộn ràng và những niềm vui trẻ nhỏ. Ở những nơi vốn có nhiều khoảng lặng hơn tiếng cười, Trung thu năm nay cũng được thắp lên bằng những món quà, những chương trình sẻ chia và những cuộc gặp gỡ ấm áp, để mỗi em nhỏ có thêm một mùa trăng trọn vẹn yêu thương.
Nhớ tết Trung thu xưa

Nhớ tết Trung thu xưa

Đó là chiếc đèn ông sao đầu đời mà tôi có được. Trong ký ức, nó đẹp hơn bất kỳ chiếc đèn ông sao nào sau này tôi được thấy. Vì nó tỏa ra thứ ánh sáng đẹp mê hồn từ tình yêu của cha...
Trẻ em Hà Tĩnh đón Trung thu ấm áp yêu thương

Trẻ em Hà Tĩnh đón Trung thu ấm áp yêu thương

Nhân dịp Tết Trung thu năm 2026, các địa phương, đơn vị ở Hà Tĩnh đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa, mang đến cho thiếu nhi một mùa trăng vui tươi, đầm ấm.
Đón mùa trăng rực rỡ tại Khu đô thị Elite Residence, phường Thành Sen

Đón mùa trăng rực rỡ tại Khu đô thị Elite Residence, phường Thành Sen

Từ hội chợ, khu vui chơi - ẩm thực, đêm hội Trung thu nhiều sắc màu đến sân khấu âm nhạc ngoài trời, chuỗi sự kiện “Khi trăng tỏ” diễn ra từ ngày 24 - 26/9 tại Khu đô thị Elite Residence (phường Thành Sen, Hà Tĩnh) hứa hẹn mang đến một mùa Trung thu sôi động, giàu cảm xúc.
10 khách sạn đẹp nhất thế giới

10 khách sạn đẹp nhất thế giới

Từ lâu đài Ireland xây dựng năm 1228 đến dinh thự Phục hưng từng thuộc dòng họ Medici, Time Out công bố danh sách khách sạn đẹp nhất thế giới, dựa theo cảnh quan, nội thất, kiến trúc và khuôn viên.
Podcast: Nhớ tết Trung thu xưa

Podcast: Nhớ tết Trung thu xưa

Cuộc sống không ngừng đổi thay, con trẻ giờ đây có nhiều đồ chơi hiện đại, đẹp mắt. Thế nhưng, trong ký ức nhiều người, những chiếc đèn Trung thu tự làm vẫn mang ý nghĩa đặc biệt.
Podcast truyện ngắn: Thư viện Ánh Sao

Podcast truyện ngắn: Thư viện Ánh Sao

Ở nơi biên giới xa xôi, Thư viện Ánh Sao đã trở thành nơi những đứa trẻ tìm đến với sách, với tri thức và những ước mơ, để tự tin viết tiếp câu chuyện của chính mình.
Podcast tản văn: Dáng mẹ

Podcast tản văn: Dáng mẹ

Hình ảnh dáng mẹ tảo tần qua năm tháng và những âm thanh thân thương chốn bếp xưa đã nuôi dưỡng tuổi thơ, gợi nhắc mỗi người về niềm biết ơn cùng tình yêu thương dành cho mẹ.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!