Nghề săn gấu Bắc Cực ở Greenland

Martin Madsen, người bản địa Inuit 28 tuổi, giương súng ngắm bắn một con hải cẩu tại vùng Ittoqqortoormiit trên đảo Greenland hồi tháng 4/2024.

Madsen là một trong 10 thợ săn chuyên nghiệp ở Ittoqqortoormiit, vốn là số ít người được cấp giấy phép săn gấu Bắc Cực. "Tôi đi săn từ nhỏ. Tôi lớn lên giữa những thợ săn là cha và ông nội", anh cho hay.

Truyền thống săn gấu Bắc Cực của người bản địa Inuit, chủ yếu để lấy thịt và da, đã có lịch sử hàng nghìn năm. Nghề săn gấu phục vụ mục đích thương mại bước vào thời kỳ hoàng kim kể từ khi người châu Âu đặt chân tới Greenland.

Sau khi hòn đảo trở thành lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch vào năm 1979, chính quyền Greenland đã xây dựng cơ chế quản lý hoạt động này. Nghề săn gấu Bắc Cực bắt đầu mai một từ năm 2005, khi chính quyền Greenland áp đặt hạn ngạch săn gấu hàng năm để ngăn chặn suy giảm số lượng cá thể.

Những người được săn gấu Bắc Cực ở Greenland hiện nay gồm người Inuit, do đây là một phần quan trọng trong văn hóa bản địa và cung cấp nguồn sống cho cư dân, cùng các thợ săn chuyên nghiệp sinh sống hoàn toàn nhờ nghề đi săn.

Hjelmer Hammeken (trái), 66 tuổi, được mệnh danh là thợ săn gấu Bắc Cực vĩ đại nhất của người Inuit hiện đại, với thành tích săn được hơn 300 con trong vòng 50 năm. Hammeken thường đi săn một mình cùng đàn chó trong nhiều tuần liên tục, trước khi trở về với xác của 3 con gấu.

Bầy chó kéo xe của Hammeken ăn thịt con hải cẩu mà chủ nhân vừa săn. Năm 2024, Hammeken đã săn hết hạn ngạch 35 con gấu Bắc Cực chỉ trong vài tháng đầu năm, khiến ông phải đi săn hải cẩu, loài không bị áp hạn chế.

Làng Ittoqqortoormiit nhìn từ trên cao ngày 23/4/2024. Những chấm nhỏ trên nền tuyết trắng là chó kéo xe đang nằm ngủ. Ittoqqortoormiit là ngôi làng nhỏ với khoảng 350 cư dân, được gọi là "nơi tận cùng thế giới" vì cách thị trấn gần nhất khoảng 800 km. Đàn ông ở đây đều đi săn và học nghề săn từ nhỏ.

Hammeken mặc bộ đồ ngụy trang màu trắng, đang rửa lớp da hải cẩu trên lớp băng mỏng. Biến đổi khí hậu đã đảo lộn cuộc sống của người Inuit kể từ đầu thế kỷ 21, khi Bắc Cực đang nóng lên nhanh gấp 4 lần so với mức trung bình toàn cầu.

"Trước đây chúng tôi có thể đi săn quanh năm. Vào mùa đông, băng cứng hơn và chưa bao giờ tan", ông nói. Giờ đây, lớp băng mỏng dần và vịnh mở rộng, tàu bè có thể qua lại từ giữa tháng 7 đến giữa tháng 9 hàng năm.

Madsen ăn gan con hải cẩu vừa săn.

Madsen khoe ảnh con gấu Bắc Cực cuối cùng mà anh săn được hồi đầu tháng 4/2024, trước khi hết hạn ngạch. "Ngày nay chẳng còn mấy thứ để săn nữa. Nào là hạn ngạch, nào là quy định, nghề này không còn hiệu quả", anh nói.

Madsen chưa từng đi học. Anh hy vọng con trai Noah 8 tuổi sẽ không nối nghiệp thợ săn của bố.

Bộ sưu tập móng vuốt gấu Bắc Cực của một thợ săn người Inuit tại làng Ittoqqortoormiit.

Những tấm da gấu Bắc Cực được phơi tại làng Ittoqqortoormiit. Da gấu Bắc Cực có giá lên tới 2.000 euro, nhưng chỉ được bán ở Greenland sau lệnh cấm của Liên minh châu Âu (EU) năm 2008.

Trong khi đó, da hải cẩu chỉ có giá 40 euro hoặc thấp hơn, giảm một nửa so với thời điểm trước lệnh cấm tương tự được EU áp đặt từ năm 2009. Lệnh cấm mua bán da hải cẩu sau đó được dỡ bỏ đối với sản phẩm do người Inuit săn bắn, nhưng mức giá chưa thể phục hồi.

Hammeken ngồi trong nhà, bên cạnh hộp sọ gấu Bắc Cực.

Nukappiaaluk Hammeken, 11 tuổi, đeo vòng cổ mà cậu vừa làm cho chó kéo xe. Cậu bé mơ ước được gia nhập tầng lớp thợ săn chuyên nghiệp ít ỏi ở làng Ittoqqortoormiit, nhưng phải đợi tròn 12 tuổi mới được phép tham gia chuyến đi săn đầu tiên.

Để trở thành thợ săn chuyên nghiệp, cậu bé phải học việc bên thợ săn lành nghề, học cách điều khiển bầy chó kéo xe. Giống nhiều thế hệ thợ săn trước, cậu bé cũng phải học cách hiểu con mồi, hành vi và thói quen di chuyển của chúng, cách chúng thay đổi theo mùa.

Trở thành thợ săn là điều không thể tách rời đối với hầu hết đàn ông Inuit. "Nếu quên đi gốc gác, ta sẽ không biết mình là ai", Martin, 22 tuổi, anh trai của Nukappiaaluk, nói.

Peter Hammeken (thứ hai từ trái sang), 38 tuổi, chủ một quán ăn nhanh trong làng và các con trai chụp ảnh ở làng Ittoqqortoormiit ngày 27/4/2024.