Dưới ánh nắng hanh vàng của những ngày cuối năm, dọc theo các tuyến đường liên thôn tại xã Toàn Lưu - “thủ phủ” đào phai lớn nhất của tỉnh, không khí lao động diễn ra vô cùng khẩn trương. Tại thôn Kim Sơn, từ mờ sáng, tiếng trò chuyện, tiếng lách tách của việc tuốt lá đã rộn ràng khắp các triền đồi.
Gắn bó với nghề trồng đào đã gần 10 năm, chị Trần Thị Mai (thôn Kim Sơn) xem thời gian này đây là “thời điểm vàng” quyết định thành công của cả một năm lao động miệt mài. Vừa nhanh tay tuốt những chiếc lá già cuối cùng trên những gốc đào, chị Mai chia sẻ: “Gia đình tôi hiện có gần 200 gốc đào đủ tiêu chuẩn để phục vụ thị trường Tết. Riêng giai đoạn này, thời gian tính bằng ngày, bằng giờ. Chỉ cần chậm một nhịp hay tính toán sai thời điểm tuốt lá, hoa có thể nở sớm hoặc muộn, sẽ ảnh hưởng lớn đến giá trị kinh tế”.
Để kịp tiến độ cho công việc tuốt lá, gia đình chị Mai đã phải thuê thêm 3 nhân công địa phương với mức thù lao từ 250.000 - 300.000 đồng/ngày. Công việc tuốt lá đòi hỏi sự kiên trì và khéo léo; người thợ phải tuốt ngược theo chiều từ cuống lá đến ngọn cành để không làm tổn thương đến các mắt nụ.
Theo người dân địa phương, 2025 là một năm đầy thử thách đối với bà con. Cơn bão số 10 quét qua đã để lại những hậu quả nặng trên các vườn đào. Nhiều gốc đào bị bật gốc, cành gãy ngang, lá nát trong gió bão. Thế nhưng, nhờ sự chủ động, bà con đã kịp “hồi sinh” lại những gốc đào còn lại, đảm bảo nguồn cung cuối năm.
Ông Nguyễn Đình Cương, hộ trồng đào lâu năm tại thôn Kim Sơn cho biết: “Bão số 10 đi qua, nhìn vườn đào 50% số gốc bị đổ rạp, chúng tôi tiếc lắm. Nhưng rồi bà con lại nhanh chóng khắc phục thiệt hại, cắt tỉa ngay những cành hư hỏng, bổ sung các loại phân bón vi lượng để hồi sức cho cây. Nhờ sự chủ động và kinh nghiệm tích lũy, những gốc đào tưởng chừng đã chết nay lại xanh tốt, bắt đầu hình thành nụ, sẵn sàng phục vụ thị trường Tết. Chúng tôi hy vọng, năm nay thị trường sẽ khởi sắc để bà con có thêm thu nhập, ổn định sản xuất trong những vụ tới”.
Ngoài việc tuốt lá, ông Cương còn thường xuyên túc trực tại vườn để theo dõi sự phát triển của gần 300 gốc đào. Sự tỉ mỉ trong khâu chăm sóc sau thiên tai không chỉ là vì kinh tế, mà còn là sự trân quý đối với nghề truyền thống của cha ông. Chính sự nỗ lực ấy đã giúp chất lượng đào năm nay vẫn đảm bảo, dáng cây được uốn nắn kỹ lưỡng, hứa hẹn một mùa hoa bung nở rực rỡ.
Sức hút của đào phai Hà Tĩnh, đặc biệt là đào Kim Sơn, không chỉ nằm ở vẻ đẹp thanh cao của cánh hoa màu hồng nhạt, bền bỉ trước gió sương, mà còn ở tâm huyết người trồng gửi gắm vào từng dáng cây. Dù chưa đến Tết, nhưng nhiều thương lái và người yêu hoa đã bắt đầu tìm về các vườn đào để “săn” những gốc ưng ý nhất.
Anh Nguyễn Văn Hoàng, một khách hàng đến từ xã Can Lộc cho hay: “Đào ở đây có nét riêng biệt, dáng tự nhiên và rất bền. Tôi thường đến sớm trước một tháng để đặt trước. Nhìn cảnh bà con tất bật tuốt lá, chăm sóc cẩn thận sau những đợt bão lũ vừa qua, tôi càng trân trọng giá trị của mỗi cành đào tết nơi đây”.
Ông Trần Văn Trình - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Kim Sơn cho biết: “Toàn thôn hiện có 170 hộ gắn bó với nghề trồng đào, trong đó có 40 hộ sản xuất quy mô lớn. Theo kinh nghiệm và sự hướng dẫn của ngành nông nghiệp, thời điểm từ sau ngày 15/11 âm lịch là thời gian phù hợp cho việc tuốt lá. Đây là khâu then chốt để cây tập trung dinh dưỡng nuôi nụ”.
Không chỉ tại xã Toàn Lưu, nghề trồng đào phai cũng đang khởi sắc mạnh mẽ tại thôn Hưng Thắng (xã Cẩm Hưng). Tại đây, đào không chỉ là thú chơi ngày Tết mà đã trở thành cây thoát nghèo, cây làm giàu của hàng trăm hộ dân. Với mức thu nhập bình quân từ 40 - 60 triệu đồng mỗi hộ sau mỗi vụ Tết, đời sống của người dân đã thay đổi rõ rệt.
Ông Đặng Hữu Thái (thôn Hưng Thắng), người đang sở hữu vườn đào hơn 200 gốc chia sẻ: “Chúng tôi phải nhìn cây mà bắt bệnh, nhìn trời mà tuốt lá. Những cành yếu phải tuốt trước để cây dồn sức, cành già khỏe làm sau. Nếu gặp năm nhuận hoặc thời tiết nồm ấm, phải có biện pháp hãm lại; ngược lại nếu trời quá rét, phải tưới nước ấm hoặc kích thích bằng kỹ thuật để hoa nở đúng dịp”.
Theo khuyến nghị của ngành chuyên môn, sau khi tuốt lá để cây đào dồn dưỡng chất cho quá trình hình thành nụ, người trồng cần tiếp tục triển khai các biện pháp chăm sóc phù hợp như điều tiết lượng nước tưới, bổ sung phân bón, cắt tỉa cành, tạo tán và uốn dáng cây. Do đào phai chịu tác động rõ rệt của thời tiết, thường nở sớm khi nền nhiệt tăng và chậm ra hoa trong điều kiện mưa rét, nên việc theo dõi sát diễn biến thời tiết để chủ động điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc có ý nghĩa quan trọng, giúp hoa nở đúng thời điểm và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng.
Với sự cần cù, kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm cùng tinh thần vượt khó sau thiên tai, người trồng đào ở Hà Tĩnh đang đặt nhiều kỳ vọng vào vụ tết năm nay. Những nỗ lực của người dân không chỉ góp phần mang sắc xuân đến với mỗi gia đình mà còn khẳng định ý chí bền bỉ trong hành trình giữ gìn và phát triển nghề trồng đào truyền thống trên quê hương.
