'Nguyện vì dân' - Khúc chính ca từ chiếc huy hiệu đỏ thắm

Huy hiệu đỏ thắm tươi trên ngực/ Tổ quốc tin yêu gửi gắm bao lời/ Như ngọn lửa trong tim cháy rực/ Nguyện vì dân tranh đấu suốt đời.

4 câu thơ của nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc đã khởi nguồn cho sự ra đời của ca khúc Nguyện vì dân - sự hòa quyện giữa thơ và nhạc của hai cựu đại biểu Quốc hội; đây là bản hòa ca đầy ý nghĩa chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam.

Hòa quyện thơ và nhạc

Suốt cuộc đời công tác tại Văn phòng Quốc hội, sau đó là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Khóa XII và XIII (Đoàn ĐBQH Hà Tĩnh khóa XIII), ông Nguyễn Văn Phúc luôn xúc động mỗi khi chứng kiến hình ảnh các đại biểu Quốc hội tiến vào hội trường Ba Đình với chiếc huy hiệu đỏ thắm trên ngực áo. Với ông, đó không chỉ là một biểu tượng, mà còn là sự gửi gắm niềm tin yêu của Tổ quốc, đồng thời nhắc nhở về trách nhiệm cao cả của người đại biểu nhân dân, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

Trong một khoảnh khắc dâng trào cảm xúc, ông đã viết nên 4 câu thơ gửi gắm tình cảm dành cho các đại biểu Quốc hội: Huy hiệu đỏ thắm tươi trên ngực/ Tổ quốc tin yêu gửi gắm bao lời/ Như ngọn lửa trong tim cháy rực/ Nguyện vì dân tranh đấu suốt đời. Khi ấy ông Phúc chưa là đại biểu Quốc hội.

Cơ duyên để những câu thơ ấy hóa thành giai điệu diễn ra vào dịp chuẩn bị kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam; ông Phúc đã gửi tâm tình ấy đến nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - đại biểu Quốc hội Khóa XI, cũng chính là con trai của cố nhạc sĩ Đỗ Nhuận, người từng viết ca khúc Ngày Quốc hội vang lên ngay trước Ngày Tổng tuyển cử năm 1946.

Hai ông quen biết nhau đã lâu không chỉ trong công việc mà còn trong cuộc sống, đặc biệt là sự đồng điệu về văn chương và âm nhạc. Vì thế, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, đã đón nhận bài thơ với sự xúc động đặc biệt. “Ngay khi đọc, tôi nhận ra phải là một người am hiểu sâu sắc về Quốc hội, gắn bó và cống hiến cho Quốc hội mới có thể viết nên những lời thơ giàu ý nghĩa như vậy. Điều đặc biệt nhất chính là hình ảnh huy hiệu đỏ - biểu tượng của niềm tin mà Tổ quốc gửi gắm. Đó là một ý tưởng hay, độc đáo”.

Từ 4 câu thơ ban đầu, với sự gợi ý của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, ông Nguyễn Văn Phúc (với bút danh Minh San) đã phát triển thành 4 khổ thơ trọn vẹn, bao quát cả chiều dài lịch sử 80 năm của Quốc hội: Tám mươi năm từ lá phiếu đầu tiên/ Quốc kế, dân sinh, có đại biểu chung tay hành động/ Dân chủ luận bàn, sát sao cuộc sống/ Quyết sách đồng lòng, quyết chí ắt thành công/ Mười lăm nhiệm kỳ từ thuở bình minh/Quốc hội của dân dưới lá cờ của Đảng/Khóa tiếp khóa vẫn chuyên cần năm tháng/Cùng viết nên trang sử vẻ vang...

Tên bài hát Nguyện vì dân được lựa chọn sau rất nhiều cân nhắc, không chỉ thể hiện lời thề thiêng liêng, mà còn là sự gửi gắm, mong muốn của cử tri, mang ý nghĩa trở thành kim chỉ nam, soi sáng và định hướng cho mọi quyết sách của người đại biểu nhân dân. Huy hiệu đỏ trên ngực mãi thắm tươi/Lời thề trước quốc dân còn vang vọng đất trời/Truyền ngọn lửa trong tim luôn rực cháy/Hãy vì dân tranh đấu suốt đời.

Khúc chính ca dành tặng 80 năm Quốc hội

10 năm trước, nhân dịp kỷ niệm 70 năm Quốc hội Việt Nam, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân từng sáng tác ca khúc Bài ca Quốc hội Việt Nam. Bài hát làm nổi bật hình tượng Nhà Quốc hội - “trời tròn, đất vuông” - trở thành biểu tượng quy tụ ý chí niềm tin của cả dân tộc, đã được nhiều khán giả yêu thích.

Lần này, khi được đề nghị phổ nhạc cho ca khúc Nguyện vì dân, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân xác định tác phẩm phải trở thành một bản chính ca, mang âm hưởng hùng tráng, trang nghiêm. “Ngay lập tức, những giai điệu chủ đạo đã vang lên trong tâm trí tôi, và khi hoàn thiện, chúng mang đúng tinh thần chính ca, truyền tải trọn vẹn những ca từ mà anh Phúc đã gửi gắm”.

Bài hát cấu trúc hai phần. Phần đầu mang âm hưởng hùng ca, gợi lại ý nghĩa lịch sử Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội năm 1946. Ở phần hai, giai điệu chuyển nhanh sang khí thế hành động, phản ánh tinh thần của thế hệ trẻ hôm nay - những người tiếp nối truyền thống và niềm tin của Nhân dân dành cho đại biểu Quốc hội.

Dù vậy, quá trình dàn dựng và thu âm cũng tốn không ít thời gian và công sức. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã mời NSND Quốc Hưng - Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam - với giọng baritone trầm hùng kết hợp cùng hợp xướng. Sau nhiều tháng làm việc, nhạc sĩ tiếp tục chỉnh sửa ca từ, nốt nhạc cho phù hợp. Bên cạnh lời ca, nhạc sĩ còn khai thác thế mạnh của thanh nhạc bằng những đoạn vocalise (hát không lời) như tiếng nhạc, tiếng lòng người, tạo hiệu ứng đặc biệt, nâng tầm tinh thần của bài hát.

Tác phẩm hoàn thiện là kết quả của sự hòa quyện, công sức và cả những tranh luận. Tinh thần và ý tứ chính của toàn bộ lời ca vẫn được giữ, bởi như nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân khẳng định: ca từ truyền tải tư tưởng, trong khi âm nhạc nâng đỡ cảm xúc!

Bài hát "Nguyện vì dân" từng được chọn biểu diễn mở màn Lễ tổng kết và trao giải Cuộc vận động sáng tác ca khúc về Quốc hội và Hội đồng nhân dân tại Nhà Quốc hội ngày 26/6/2025. Khi những lời ca vang lên, nhiều đại biểu Quốc hội thấy chính mình trong đó, cũng như cảm nhận được lịch sử 80 năm đầy vẻ vang, từ những lá phiếu đầu tiên năm 1946 đến những quyết sách đồng lòng của 15 nhiệm kỳ Quốc hội.

Đối với hai tác giả - hai cựu đại biểu Quốc hội, đó là phần thưởng tinh thần to lớn cho những tâm huyết, lao động nghệ thuật, sự hòa quyện giữa thơ và nhạc; cũng là món quà ý nghĩa dành tặng Quốc hội, các thế hệ đại biểu Quốc hội dịp kỷ niệm trọng đại này.