Đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh khảo sát, đánh giá nhóm xã đạt chuẩn NTM 2013 - 2015. Trong ảnh là kiểm tra tại nhà văn hóa thôn 4, xã Ân Phú (Vũ Quang)
Củng cố, nâng cao chất lượng các tiêu chí
Xã Hương Trà (Hương Khê) đạt chuẩn NTM năm 2014. Sau 3 năm đạt chuẩn, Hương Trà tiếp tục củng cố, nâng cấp các tiêu chí. “Mặc dù được công nhận đạt chuẩn NTM, nhưng một số tiêu chí chưa thực sự bền vững, cần được củng cố thêm, đặc biệt là các tiêu chí về hạ tầng. Vì vậy, 3 năm qua, Hương Trà đã huy động các nguồn lực với tổng số tiền hơn 10 tỷ đồng và hàng nghìn ngày công để củng cố, nâng cấp tiêu chí giao thông, thủy lợi, trạm y tế; nâng cấp, chỉnh trang khuôn viên và thiết chế nhà văn hóa thôn” - Bí thư Đảng ủy xã Ngô Viết Hạ cho biết.
Theo Chủ tịch UBND xã Tượng Sơn (Thạch Hà) Dương Kim Huy: Để củng cố một số tiêu chí về hạ tầng, từ đầu năm 2016 đến nay, Tượng Sơn đã huy động, lồng ghép các dự án với tổng số tiền gần 50 tỷ đồng đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng KT-XH, trong đó, nhân dân đóng góp hơn 2 tỷ đồng tiền mặt. Nhiều công trình được đầu tư, nâng cấp như: Hệ thống đường trục xã, trục thôn, cơ sở vật chất trường học, nhà văn hóa, kênh mương thủy lợi… đã làm thay đổi diện mạo của xã NTM.
Năm 2015, sau khi được công nhận xã đạt chuẩn NTM, cấp ủy, chính quyền Tượng Sơn đã đề ra mục tiêu giữ vững và nâng cao chất lượng tất cả các tiêu chí; xây dựng kế hoạch lộ trình phấn đấu trở thành xã nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2017.
Chánh Văn phòng NTM tỉnh Trần Huy Oánh cho biết, nhìn chung, sau khi đạt chuẩn, ban chỉ đạo xây dựng NTM cấp huyện và các xã cơ bản tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo để duy trì, nâng cao chất lượng đạt chuẩn các tiêu chí theo Quyết định số 73 và từng bước hoàn thiện, cập nhật theo Quyết định số 05. Các xã đều có sự chuyển biến, nâng cấp mức độ đạt chuẩn các tiêu chí, nhiều xã tiếp tục có sự nỗ lực vượt trội, phấn đấu xây dựng xã NTM kiểu mẫu.
Nhiều xã “hụt hơi”
Trong khi nhiều xã tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng các tiêu chí, vẫn còn không ít xã đã “đuối sức” và tụt lại phía sau. Theo báo cáo của đoàn liên ngành kiểm tra, đánh giá các xã đã đạt chuẩn năm 2013-2015, trong tổng số 51 xã được kiểm tra, rà soát, đánh giá theo Quyết định 73, có: 21 xã đạt 20/20 tiêu chí, 3 xã: Thiên Lộc, Thanh Lộc (Can Lộc), Kỳ Trung (huyện Kỳ Anh) đạt thấp nhất 15/20 tiêu chí, còn lại 27 xã đạt từ 16-19 tiêu chí.
Một số tiêu chí không cần nhiều nguồn lực nhưng nhiều địa phương vẫn để “rớt” chuẩn. Trong ảnh: Nhà văn hóa xã Thanh Lộc (Can Lộc) cỏ dại mọc um tùm trong khuôn viên, tường nhà mốc meo, không đảm bảo mỹ quan.
Các tiêu chí chưa đạt chủ yếu là: Cơ sở vật chất văn hóa, môi trường, khu dân cư NTM kiểu mẫu, vườn mẫu… Một trong những nguyên nhân được đoàn liên ngành chỉ ra đó là: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu mờ nhạt, chưa tâm huyết, dẫn đến phong trào xây dựng NTM có dấu hiệu chững lại và thiếu bền vững, nhiều tiêu chí không đảm bảo.
Tại thời điểm công nhận xã đạt chuẩn NTM năm 2013, Thiên Lộc được đánh giá đạt chuẩn vững nhất trong số các xã được công nhận năm đó. Tuy nhiên, đến nay, qua kết quả rà soát, Thiên Lộc chỉ còn 15/20 tiêu chí. Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc Võ Nhân Nông thừa nhận, sau khi đạt chuẩn, có một khoảng thời gian (năm 2015 đến tháng 9/2016), xã chưa thực sự quyết liệt nên kết quả chững lại.
Trong khi một số tiêu chí đòi hỏi nguồn lực, thời gian mới hoàn thành ở một số địa phương, các tiêu chí chưa đạt đều do nguyên nhân chủ quan, thiếu kiểm tra, giám sát. Việc thu gom, xử lý rác thải gặp nhiều khó khăn, nguồn thu phí rác thải từ các hộ không đủ để duy trì hoạt động của các HTX môi trường, dẫn đến kém hiệu quả, một số điểm trung chuyển rác thải quá tải và chưa đảm bảo yêu cầu.
Theo lãnh đạo một số địa phương như: Thiên Lộc, Kỳ Trung, Hương Minh, bên cạnh nguyên nhân chủ quan, một số tiêu chí chưa hoàn thành do nguyên nhân khách quan. Cụ thể, tiêu chí số 4 (điện), tại xã Thiên Lộc do năm 2017 phát sinh 1 khu dân cư mới có 30 hộ dân nhưng ngành điện chưa đầu tư trạm hạ áp cho vùng này. Tương tự, tại Kỳ Trung, Hương Minh, dự án điện nông thôn do ngành điện đầu tư cũng đang triển khai dở dang.
“Đối với các xã có nội dung, tiêu chí mà sở, ngành đánh giá chưa đạt chuẩn phải có sự nỗ lực tập trung cao hoàn thiện các tiêu chí, những nội dung, tiêu chí chưa đạt theo Quyết định số 73 phải hoàn thành dứt điểm trước ngày 31/12/2017; những nội dung, tiêu chí chưa đạt chuẩn theo Quyết định số 05 phải hoàn thành dứt điểm trước ngày 30/6/2018. Trong đó, cần tập trung cao giải quyết sớm những nội dung mà đoàn kiểm tra đã phát hiện và chỉ ra. Quan điểm của tỉnh là sẽ thu hồi bằng công nhận xã đạt chuẩn NTM đối với những xã yếu kém” - Chánh Văn phòng NTM tỉnh Trần Huy Oánh cho biết.
