Nguy cơ tiềm ẩn từ món ăn nhiều muối, đường
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày và hạn chế tối đa lượng đường tự do trong khẩu phần ăn. Tuy nhiên, trong những ngày Tết, lượng muối và đường nạp vào cơ thể thường vượt xa mức khuyến nghị này.
Muối có vai trò quan trọng trong cân bằng điện giải, dẫn truyền thần kinh và hoạt động của cơ bắp. Tuy nhiên, ăn mặn kéo dài làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ và bệnh thận mạn. Đối với người đã có sẵn bệnh tăng huyết áp hoặc suy tim, việc tiêu thụ nhiều muối trong thời gian ngắn có thể khiến huyết áp tăng vọt, gây phù, khó thở, thậm chí dẫn đến biến cố tim mạch nguy hiểm.
Tương tự, đường là nguồn năng lượng cần thiết cho cơ thể, nhưng tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt là đường tinh luyện trong bánh kẹo, mứt ngọt, nước ngọt có ga… sẽ làm tăng nhanh đường huyết, thúc đẩy tích lũy mỡ thừa và làm rối loạn chuyển hóa.
Với người bệnh đái tháo đường, việc ăn nhiều đồ ngọt trong dịp Tết có thể khiến đường huyết tăng cao, khó kiểm soát, làm gia tăng nguy cơ biến chứng cấp và mạn tính.
Các món ăn truyền thống ngày Tết như: Dưa món, củ kiệu, hành muối, thịt kho mặn, giò chả… thường chứa hàm lượng muối cao. Trong khi đó, mứt Tết, bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, nước trái cây đóng hộp lại chứa nhiều đường. Thói quen "ăn Tết" kéo dài nhiều ngày liên tiếp, cộng với việc ít vận động, ngủ nghỉ thất thường càng làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tăng cân và bùng phát bệnh lý nền.
Làm thế nào để vừa thưởng thức hương vị Tết, vừa bảo vệ sức khỏe?
Tết là dịp vui, việc kiêng khem quá mức là điều không cần thiết nhưng mỗi người hoàn toàn có thể lựa chọn cách ăn uống vừa bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Dưới đây là gợi ý:
Hạn chế các món nhiều đường
Các loại mứt, bánh kẹo, nước ngọt nên được sử dụng với lượng vừa phải, tránh ăn liên tục trong ngày. Thay vào đó, có thể chọn trái cây tươi theo mùa như cam, quýt, bưởi, táo, ổi… vừa giúp giải ngán, vừa bổ sung vitamin, chất xơ có lợi cho tiêu hóa và kiểm soát đường huyết. Với người bệnh đái tháo đường, nên ưu tiên trái cây ít ngọt, ăn với lượng nhỏ và chia đều trong ngày.
Kiểm soát lượng muối
Với các món như thịt kho, dưa món, củ kiệu, hành muối, nên chọn loại ít mặn, hoặc tự chế biến tại nhà để chủ động điều chỉnh lượng muối nêm nếm. Khi ăn, có thể tráng sơ dưa muối bằng nước sạch để giảm bớt độ mặn. Người tăng huyết áp, bệnh tim mạch cần đặc biệt lưu ý không chấm thêm nước mắm, muối ớt vào các món vốn đã mặn.
Giảm đường và muối ngay từ khâu chế biến
Khi nấu các món ăn ngày Tết, nên giảm lượng đường và muối so với công thức truyền thống. Tập thói quen ăn nhạt dần giúp vị giác thích nghi, từ đó giảm nhu cầu sử dụng gia vị mặn ngọt. Có thể sử dụng thêm các gia vị tự nhiên như hành, tỏi, gừng, tiêu, chanh, sả… để tăng hương vị cho món ăn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào muối và đường.
Không ăn quá nhiều một loại thực phẩm
Việc ăn dồn nhiều bánh chưng, thịt kho, mứt ngọt trong thời gian ngắn sẽ khiến cơ thể nạp một lượng lớn năng lượng, muối và đường cùng lúc, gây quá tải cho hệ tiêu hóa và hệ chuyển hóa. Nên chia nhỏ khẩu phần, ăn đa dạng thực phẩm để cân bằng dinh dưỡng.
Uống đủ nước và tăng cường rau xanh
Uống đủ 1,5–2 lít nước mỗi ngày giúp cơ thể đào thải bớt lượng muối dư thừa, hỗ trợ chức năng thận và tiêu hóa. Rau xanh, canh rau, salad không chỉ cung cấp chất xơ giúp giảm hấp thu đường, mỡ mà còn tạo cảm giác no, hạn chế ăn quá nhiều món giàu năng lượng. Trong mâm cơm ngày Tết, nên bổ sung thêm các món luộc, hấp, canh thanh nhẹ để cân bằng khẩu vị.
Lời khuyên thầy thuốc
Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, rối loạn mỡ máu cần tuân thủ chế độ ăn theo chỉ định của bác sĩ ngay cả trong dịp Tết.
Không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều dùng. Nên theo dõi huyết áp, đường huyết định kỳ trong những ngày Tết để kịp thời phát hiện bất thường.
Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, chóng mặt, mệt nhiều, khát nước liên tục, tiểu nhiều… cần đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Tết là dịp vui, nhưng niềm vui chỉ trọn vẹn khi sức khỏe được đảm bảo. Việc chú ý đến các món ăn nhiều muối, đường trong ngày Tết không phải để "mất vui", mà để mỗi người biết cách ăn uống khoa học hơn, bảo vệ cơ thể khỏi những nguy cơ tiềm ẩn. Chỉ cần điều chỉnh nhỏ trong lựa chọn thực phẩm, cách chế biến và thói quen ăn uống, chúng ta hoàn toàn có thể tận hưởng trọn vẹn hương vị ngày Tết mà vẫn giữ gìn được sức khỏe cho bản thân và gia đình.
