Tàu cao tốc AVE của công ty quốc doanh Renfe ngày 28/10 va chạm với tàu của công ty Iryo trên tuyến đường từ thủ đô Madrid đến Seville, một địa điểm du lịch nổi tiếng.
Báo cáo sơ bộ cho thấy tàu AVE đã đâm vào đuôi đoàn tàu Iryo tại đoạn đường sắt gần thị trấn Urda, tỉnh Toledo, vùng tự trị Castilla La Mancha của Tây Ban Nha, hất văng hai toa của nó khỏi đường ray, khiến ít nhất 68 người thiệt mạng, hơn 100 người bị thương.
Bộ trưởng Giao thông Tây Ban Nha Oscar Puente cho biết đoàn tàu Iryo khởi hành từ Madrid lúc 7h54, còn tàu AVE khởi hành sau đó 6 phút. Hai tàu đều di chuyển về phía nam, theo hướng đến Seville.
Đến khoảng 8h30, hệ thống an toàn đường sắt LZB của Tây Ban Nha tại ga Urda ngừng hoạt động do lỗi kết nối giữa ba máy tính trong mạng lưới, khiến khoảng 6-8 đoàn tàu đang hoạt động trên đoạn đường sắt dài 63 km tự động dừng lại.
LZB là hệ thống kiểm soát và bảo vệ tàu tự động liên tục, được sử dụng trên các tuyến đường sắt tốc độ cao tại Tây Ban Nha để giám sát tốc độ và ngăn chặn va chạm. Nếu tốc độ tàu vượt quá ngưỡng giới hạn hoặc lái tàu không hãm phanh khi sắp đến gần một đoàn tàu khác, LZB sẽ giành quyền kiểm soát và tự động kích hoạt hệ thống phanh khẩn cấp để dừng tàu.
Nếu LZB bị lỗi, quy chuẩn an toàn mặc định sẽ phát tín hiệu dừng tất cả các tàu đang chạy trong khu vực và lái tàu phải nhận lệnh điều hướng trực tiếp từ nhân viên điều phối thông qua hệ thống vô tuyến.
Lúc này, trung tâm điều khiển của Adif, công ty quản lý hạ tầng đường sắt Tây Ban Nha tại Atocha, thủ đô Madrid, tiếp quản và điều phối quá trình vận hành tàu. Lúc 8h36, trung tâm của Adif cho phép các đoàn tàu tiếp tục hành trình, trong đó có tàu AVE, nhưng riêng Iryo không thể khởi hành và vẫn nằm trên đường ray.
Lái tàu AVE phải dựa vào chỉ dẫn từ trung tâm điều khiển, không có hệ thống máy tính dự phòng để cảnh báo về đoàn tàu phía trước. Quy trình an toàn trong tình huống này yêu cầu tàu chạy với tốc độ tối đa 40 km/h, thay vì duy trì tốc độ thông thường, giúp lái tàu có thêm thời gian phát hiện chướng ngại vật và phanh.
Nguồn tin của El Pais cho rằng nhân viên điều phối của Adif có thể đã nhìn thấy trên màn hình rằng tàu Iryo vẫn đứng im ở vị trí cách AVE khoảng 25 km, nhưng lại không đưa ra chỉ dẫn nào yêu cầu tàu của Renfe dừng lại.
Bộ trưởng Puente cho biết tàu AVE đã đi hết 25 km trong thời gian từ 8h36 đến 8h52, có thời điểm tốc độ lên đến 100 km/h. Không lâu sau đó, tàu này đâm vào đuôi tàu Iryo, dẫn đến thảm kịch.
Ông đã xem mô phỏng diễn biến tai nạn và nghe lại các bản ghi âm liên lạc giữa những đoàn tàu liên quan với trung tâm điều khiển của Adif. Theo ông, quyết định sai lầm của nhân viên điều phối cho phép tàu AVE tiếp tục hành trình khi tàu Iryo vẫn dừng trên đường ray là "khó lý giải".
"Đó là những gì tôi có thể cung cấp về diễn biến sự việc", ông Puente nói, thêm rằng nhân viên điều phối đang bị điều tra.
Đây là tai nạn đường sắt thảm khốc thứ hai xảy ra tại Tây Ban Nha trong năm nay và chết chóc nhất kể từ vụ đoàn tàu trật bánh ở thành phố Santiago de Compostela khiến 80 người thiệt mạng tháng 7/2013.
Hồi tháng 1, hai tàu cao tốc cũng của Renfe và Iryo đâm nhau trên tuyến đường sắt Madrid - Seville, khiến 46 người chết. Sự cố xảy ra do lỗi khớp nối ray, khiến ba toa cuối của đoàn tàu Iryo bị trật bánh và lao sang đường ray bên cạnh, đâm trực diện với tàu Renfe chạy theo hướng ngược lại.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez tuyên bố chính phủ cần phải làm rõ nguyên nhân xảy ra tai nạn lần này.
"Nếu hệ thống an toàn có vấn đề, chúng tôi sẽ xử lý một cách kiên quyết nhất", ông Sanchez nói, thêm rằng Tây Ban Nha sẽ quốc tang ba ngày 29-31/10 để tưởng niệm các nạn nhân.
