Siết hậu kiểm, ngăn chặn phương tiện phòng cháy, chữa cháy kém chất lượng

Ngày 5.11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Không để bình chữa cháy giả trở thành mối nguy trong mỗi gia đình, công trình

Quan tâm góp ý về quản lý chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại khoản 8 Điều 2 (sửa đổi Điều 44), đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nhận thấy dự thảo luật quy định cho phép miễn công bố hợp quy, miễn kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu đối với sản phẩm có kết quả đánh giá sự phù hợp theo điều kiện quy định.

Mặc dù ủng hộ việc tránh kiểm tra trùng lặp, nhất là khi đã có kết quả đánh giá đủ tin cậy, tuy nhiên đại biểu cho rằng đây là phương tiện sử dụng trong tình huống khẩn cấp, nên chất lượng thực tế phải là yêu cầu cao nhất.

Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị làm rõ tiêu chí chấp nhận kết quả đánh giá của tổ chức trong nước và nước ngoài, nghĩa vụ kê khai và truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm của nhà nhập khẩu, phân phối; đồng thời quy định rõ cơ chế hậu kiểm.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ danh mục sản phẩm và ranh giới giữa trường hợp được miễn thủ tục với trường hợp vẫn phải kiểm soát theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đây là điều kiện cần thiết để cải cách thủ tục mà không chuyển rủi ro sang người sử dụng công trình.

Dẫn chiếu ví dụ cho thấy tình trạng sản xuất, tiêu thụ số lượng lớn bình chữa cháy giả đang diễn ra hiện hữu, đại biểu Vũ Văn Tiến, Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng đặt câu hỏi: "Vì sao người dân bỏ tiền mua phương tiện bảo vệ tính mạng, nhưng thứ nhận được là những chiếc bình chữa cháy vô dụng khi hỏa hoạn xảy ra. Số lượng bình giả này đã bán ra thị trường, giờ đang ở đâu, đã vào trong nhà dân hay những công trình nào?"

Từ lo ngại thực tế, đại biểu cho rằng việc sửa đổi luật cần làm rõ thêm hai vấn đề: Làm thế nào để thu hồi bình chữa cháy giả đã bán ra thị trường? Và làm thế nào để hậu kiểm thực chất, ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân?

Trả lời cho câu hỏi trên, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị hoàn thiện Điều 44 dự thảo luật và các quy định liên quan theo hướng: xác định rõ trách nhiệm truy xuất nguồn gốc, cảnh báo, thu hồi, tiêu hủy, thay thế; công khai kết quả xử lý và ưu tiên rà soát những địa điểm tập trung đông người, nguy cơ xảy ra cháy nổ cao.

Đồng thời, phải thiết lập cơ chế hậu kiểm thực chất, độc lập, minh bạch, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan.

Theo đó, quy định rõ hai khâu hậu kiểm: thứ nhất, kiểm soát quy trình sản xuất, nhập khẩu và chất lượng phương tiện đang kinh doanh, lưu thông; thứ hai, kiểm tra việc thi công, lắp đặt, nghiệm thu, vận hành hệ thống PCCC tại các công trình theo thiết kế và quy chuẩn được áp dụng.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định giao các đơn vị kỹ thuật chuyên môn có đủ năng lực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng tham gia nòng cốt trong việc lấy mẫu, kiểm nghiệm đối chứng, giám định độc lập theo thẩm quyền pháp luật.

Tăng chế tài, siết trách nhiệm trong bảo đảm an toàn PCCC

Phát biểu giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang nêu rõ, về phạm vi điều chỉnh, dự thảo luật chỉ sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, phân cấp, phân quyền và các nội dung liên quan để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm cơ sở chính trị và pháp lý vững chắc.

Đối với các ý kiến đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật để sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định khác của luật hiện hành, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ ghi nhận để tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động và tổng kết thực tiễn thi hành luật, làm cơ sở đề xuất nội dung sửa đổi.

“Vì các quy định về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, hoạt động phòng cháy, chữa cháy tác động trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của con người và tài sản cơ quan, tổ chức, cá nhân, đòi hỏi cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn”, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết.

Về việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy (PCCC), Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC đối với công trình, phương tiện giao thông đã được bãi bỏ theo Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ. Cơ sở pháp lý cho việc kiểm soát bảo đảm an toàn PCCC và trách nhiệm trong quản lý xử lý vi phạm sau khi bãi bỏ thủ tục này đã được quy định đầy đủ tại dự thảo luật.

Về xử lý trách nhiệm đối với chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông nếu vi phạm quy định pháp luật về PCCC khi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC, Bộ trưởng Bộ Công an nêu rõ, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và hình sự hiện hành đã quy định về chế tài đối với các hành vi vi phạm trong hoạt động này.

Sau khi dự án luật này và dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, Bộ Công an sẽ tham mưu Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 106/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ theo các định hướng: Tăng mức phạt tiền đối với hành vi không tổ chức nghiệm thu, nghiệm thu không đúng quy định hoặc không đúng thiết kế về PCCC đã được thẩm duyệt; bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả; bổ sung các biện pháp cưỡng chế nghiêm ngặt khi không chấp hành.

Về bãi bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và lưu thông phương tiện sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Theo đó, tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Dự thảo luật đã quy định kê khai thông tin phương tiện trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường và giao Chính phủ quy định chi tiết để phục vụ công tác hậu kiểm, quản lý, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm.

Đối với các nội dung cụ thể khác, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và các Ủy ban của Quốc hội để tiếp thu tối đa, giải trình thấu đáo các ý kiến đóng góp, nhằm hoàn thiện các dự thảo luật trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội phối hợp với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tổng hợp đầy đủ ý kiến thảo luận của đại biểu Quốc hội.

Trên cơ sở đó, đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cùng các bộ, ngành tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp với tinh thần giải trình thuyết phục và đạt sự đồng thuận cao.