Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, trong khi tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó lường. Xin Bộ trưởng cho biết ý nghĩa của việc tổ chức Hội nghị Ngoại giao lần này?
Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Hội nghị Ngoại giao là diễn đàn quan trọng của ngành ngoại giao, được tổ chức định kỳ từ năm 1957. Đây là dịp để cán bộ làm công tác đối ngoại trong và ngoài nước quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng, đánh giá tình hình quốc tế và công tác đối ngoại, đồng thời thống nhất phương hướng, nhiệm vụ trong giai đoạn tiếp theo. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh - Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên của nước ta cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt và trực tiếp chỉ đạo Hội nghị.
Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra trong một bối cảnh có ý nghĩa đặc biệt. Đây là Hội nghị Ngoại giao đầu được tổ chức sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, khi đất nước vừa kiện toàn bộ máy lãnh đạo sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp, tạo nền tảng để triển khai các quyết sách lớn của nhiệm kỳ mới. Đây cũng là Hội nghị Ngoại giao đầu tiên trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc mà Đại hội XIV đã xác định, hướng tới thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
Trong bối cảnh đó, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 có nhiệm vụ quán triệt và cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, thống nhất nhận thức và hành động trong toàn ngành, đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ mới của công tác đối ngoại trên nền tảng những thành tựu và tiềm lực đất nước sau 40 năm đổi mới.
Một điểm rất quan trọng là Đại hội XIV lần đầu tiên xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Đây là bước phát triển mới trong tư duy đối ngoại của Đảng, trên cơ sở kế thừa nhất quán quan điểm đã được khẳng định tại Đại hội XIII về vai trò tiên phong của đối ngoại trong giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, huy động các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước và nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam. Việc Đại hội XIV xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên là sự phát triển có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện yêu cầu và kỳ vọng mới của Đảng đối với công tác đối ngoại trong kỷ nguyên phát triển mới.
Bên cạnh đó, Hội nghị diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, vừa mở ra những cơ hội mới, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với công tác đối ngoại. Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phải hiểu sâu, làm đúng, làm có kết quả và làm đến cùng.
Xuất phát từ những yêu cầu mới đó, chúng tôi xác định mục tiêu quan trọng nhất của Hội nghị lần này là quán triệt sâu sắc đường lối, chủ trương của Đảng; thống nhất nhận thức về tình hình và nhiệm vụ mới; trên cơ sở đó đổi mới tư duy, đổi mới cách làm, nâng cao hiệu quả triển khai công tác đối ngoại, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao với các ban, bộ, ngành, địa phương dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.
Phóng viên: Với rất nhiều ý nghĩa quan trọng như Bộ trưởng vừa chia sẻ, thông qua Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Bộ Ngoại giao muốn gửi gắm thông điệp gì?
Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Thông điệp lớn nhất mà chúng tôi mong muốn gửi gắm qua Hội nghị Ngoại giao lần này là ngành ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy thật tốt vai trò tiên phong, đồng thời thực hiện thật tốt nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên mà Đảng và Nhà nước đã giao.
Qua đó, ngành ngoại giao sẽ góp phần thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ mới trong kỷ nguyên mới, trước hết là trong nhiệm kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tạo nền tảng để đất nước đạt được các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
Phóng viên: Trong chương trình Hội nghị lần này, những trọng tâm và định hướng lớn nào sẽ được dành thời gian tập trung thảo luận, thưa Bộ trưởng?
Bộ trưởng Lê Hoài Trung: Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 được xây dựng với tinh thần quán triệt sâu sắc và triển khai hiệu quả đường lối của Đại hội XIV, nhất là đường lối đối ngoại trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Trọng tâm đầu tiên là quán triệt đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển đất nước, xây dựng Đảng, hoàn thiện hệ thống chính trị và công tác đối ngoại. Đại hội XIV có nhiều nội dung mới, đòi hỏi toàn ngành, nhất là đội ngũ Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các cán bộ chuẩn bị nhận nhiệm vụ, phải hiểu thật sâu, nắm thật vững để triển khai thống nhất và hiệu quả.
Trọng tâm thứ hai là tiếp tục trao đổi, đánh giá toàn diện tình hình quốc tế và khu vực trên các lĩnh vực chính trị, an ninh, chiến lược, kinh tế, khoa học và công nghệ. Đây cũng là yêu cầu mà Đại hội XIV đã đặt ra đối với công tác nghiên cứu, tham mưu chiến lược, đó là không để đất nước bị động, bất ngờ.
Trọng tâm thứ ba là trao đổi về những nhiệm vụ lớn của công tác đối ngoại trong thời gian tới. Bên cạnh việc tiếp tục đóng góp vào giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tăng cường quan hệ với các nước và nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam, một yêu cầu rất quan trọng là làm sao để công tác đối ngoại đóng góp thiết thực, hiệu quả hơn nữa cho phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, nhất là thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Trong nhiệm vụ này, vai trò của ngành ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài không chỉ dừng ở việc kết nối mà phải chủ động kiến tạo môi trường phát triển, góp phần tranh thủ tốt hơn các nguồn lực về khoa học, công nghệ, tri thức, mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài cũng như thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Một nội dung xuyên suốt khác của Hội nghị là nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã nhiều lần nhấn mạnh, khâu quan trọng nhất hiện nay là khâu thực thi. Từ nhận thức đúng, xác định đúng nhiệm vụ đến việc triển khai bằng phương thức nào, tổ chức ra sao, đổi mới hoạt động của các cơ quan đại diện ở nước ngoài như thế nào, cũng như cần điều chỉnh mô hình vận hành của Bộ Ngoại giao ra sao để đáp ứng yêu cầu mới. Trong đó, chuyển đổi số là một nội dung đặc biệt quan trọng.
Bên cạnh đó là nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ và xây dựng tổ chức của Bộ Ngoại giao, cả về công tác xây dựng Đảng lẫn nâng cao chất lượng chuyên môn, kiến thức, bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại.
Một nội dung rất quan trọng của Hội nghị là tăng cường cơ chế phối hợp giữa Bộ Ngoại giao với các ban, bộ, ngành và địa phương dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước. Đây cũng là một điểm mới nổi bật của Hội nghị lần này.
Lần đầu tiên, Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế do đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước làm Trưởng ban được triển khai hoạt động trong bối cảnh mới. Với vai trò là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phối hợp và tham mưu để Ban Chỉ đạo hoạt động hiệu quả.
Đây cũng là lần đầu tiên, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao sẽ có phiên họp do Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Công an và Bộ trưởng Ngoại giao đồng chủ trì nhằm trao đổi, tăng cường cơ chế phối hợp giữa ba lực lượng trên ba lĩnh vực trọng yếu, thường xuyên.
Bên cạnh đó, Hội nghị sẽ có các phiên chuyên đề về đối ngoại phục vụ phát triển, đối ngoại Đảng, đối ngoại nhân dân, đối ngoại Quốc hội và đối ngoại địa phương với sự tham dự, chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước. Những nội dung này thể hiện yêu cầu phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong triển khai công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở đánh giá tình hình, xác định phương hướng và giải pháp, một nhiệm vụ rất quan trọng của Hội nghị là xây dựng Chương trình hành động cụ thể của toàn ngành Ngoại giao, bao gồm các đơn vị trong Bộ và toàn bộ hệ thống Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Hiện nay, Việt Nam có 99 Cơ quan đại diện ở nước ngoài. Theo quy hoạch đã được Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2030, mạng lưới này sẽ được mở rộng lên 115 Cơ quan đại diện và dự kiến đến năm 2045 sẽ đạt khoảng 130 Cơ quan đại diện. Điều đó thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước đối với vai trò của đối ngoại và hội nhập quốc tế, cũng như quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu mà Đại hội XIV và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã xác định, đó là đưa Việt Nam tham gia ngày càng sâu rộng vào đời sống chính trị thế giới, nền kinh tế quốc tế và nền văn minh nhân loại.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, như đồng chí Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần được giao những nhiệm vụ hết sức cụ thể trên từng lĩnh vực công tác. Mỗi Cơ quan đại diện phải xác định rõ yêu cầu, mục tiêu, nhiệm vụ, kết quả cần đạt được cũng như lộ trình và thời hạn thực hiện.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
