“Trở về dòng sông tuổi thơ” của nhạc sỹ Hoàng Hiệp tự thân phần âm nhạc đã chuyển tải ngồn ngộn cảm xúc da diết, nhớ nhung, khi kết hợp với lời ca mộc mạc, trong sáng lại càng dễ đi sâu vào lòng người. Bài hát, vì thế được thể hiện thành công ở phần độc tấu của nhiều loại nhạc cụ lẫn phần ca của nhiều ca sỹ.
Bến sông quê. Ảnh Đặng Thiện Chân
Giống như những ca khúc trữ tình nổi tiếng khác của ông như “Câu hò bên bờ Hiền Lương”, “Nhớ về Hà Nội”, “Trường Sơn Đông – Trường Sơn Tây”… , “Trở về dòng sông tuổi thơ” tiếp tục là một tác phẩm mang đậm âm hưởng dân ca Nam Bộ với nét mềm mại, trong sáng, thuần khiết. Lần đầu tiên tôi nghe ca khúc này là qua giọng hát vút cao đầy âm sắc của Mỹ Linh. Mỹ Linh lúc ấy vừa mới lớn, giọng hát còn mộc mạc nhưng cũng đã chứa đựng nội hàm cảm xúc sâu thẳm. Giọng ca ấy cùng với lời hát đẹp như thơ kết hợp với điệu thức dàn trải, nhẹ nhàng đã chuyển tải đầy đủ tâm tư mênh mang của một người nhiều năm đi xa trở về đứng bên dòng sông thơ ấu.
Ở đó có sự cô đọng, sâu lắng của những kỷ niệm trong sáng của tuổi thơ trong hình ảnh những con thuyền giấy, những chuyến đò ngang và những buổi hẹn hò e ấp đầu tiên mà bất kỳ ai cũng có thể tìm thấy mình trong đó: “Sông vẫn in màu mây/ Vẫn khi vơi đầy vẫn mang phù sa làm đẹp thêm làng quê yêu dấu/ Sông vẫn như thuở ấy/ Vẫn con đò ngang đón đưa người sang và từng đêm hát ru đôi bờ”.
Trên sông Ngàn Phố - Hà Tĩnh
Có hình ảnh nào đẹp hơn hình ảnh ấy, yên bình hơn hình ảnh ấy. Thử tưởng tượng một chút, người đàn ông sau bao nhiêu năm bôn ba khắp 2 miền Nam Bắc. Trải qua bao gian khổ của chiến chinh, trải qua những năm dài sống ở Hà Nội, trong sự chia cắt 2 miền bỗng một ngày được trở về, đứng trước dòng sông thuở nhỏ, lặng im ngắm nhìn nước trôi. Hỏi sao trong lòng không cuộn dâng cảm xúc? Không dằng dặc nỗi nhớ những năm tháng xưa xa?
Và cũng bởi những xúc cảm đó, bài hát còn khái quát một điều lớn lao hơn nữa. Đó là sự thủy chung. Ở đây tác giả chỉ như đang mượn dòng sông để nói về tình cảm của mình với quê hương. Để nói về sự tồn tại vững bền của quê hương trước bao biến thiên của đời sống. Vẫn là con sông ấy “Con sông tôi tắm mát, con sông tôi đã hát” và hôm nay tôi trở lại “Lòng chợt vui thấy sông không già”. Ở đây, thính giả còn có thể cảm nhận được sự tài hoa của người nhạc sỹ khi sử dụng những giai điệu uyển chuyển, đa dạng, tiết tấu linh hoạt lại không hề đơn điệu để song hành cùng với ca từ mộc mạc, diễn tả tình cảm chung thủy, thiết tha.
Ra đời đã hàng chục năm, trước và sau đều có những ca khúc hay về sông quê nhưng “Trở về dòng sông tuổi thơ” của nhạc sỹ Hoàng Hiệp vẫn giữ được sức lôi cuốn riêng đối với khán giả. Vẫn không hề bị lỗi nhịp với thời đại. Để bất kỳ ai đã từng lớn lên bên con sông quê hương cũng có thể tìm thấy mình trong đó, để cùng cất lên “Con sông cho tôi đậm một tình yêu nước non quê nhà”.
