Vụ “gà lôi trắng” - lời cảnh tỉnh về bảo tồn động vật hoang dã

Vụ việc một người dân tại Nghệ An bị tuyên án tù vì nuôi và bán 13 cá thể gà lôi trắng - loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm đã làm dấy lên nhiều tranh cãi trong dư luận thời gian qua.

Theo cáo trạng, anh Thái Khắc Thành (trú tại xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An) đã tự ý nuôi sinh sản và bán 13 cá thể gà lôi trắng – loài thuộc nhóm IB theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Với hành vi vi phạm, anh Thành bị tòa án tuyên phạt 6 năm tù giam. Hiện tại, anh Thái Khắc Thành đã được thay đổi biện pháp ngăn chặn, chuyển từ tạm giam sang cấm đi khỏi nơi cư trú.

Dù bản án sơ thẩm đang được xem xét lại, vụ việc này vẫn là hồi chuông cảnh tỉnh về nhận thức pháp luật cũng như trách nhiệm cộng đồng trong công tác bảo tồn động vật hoang dã.

Không chỉ đơn thuần là câu chuyện pháp lý, vụ “gà lôi trắng” một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến tận người dân, đặc biệt là tại các địa phương có tập quán nuôi động vật rừng, chim cảnh, hoặc sống gần rừng.

Thực hiện Chỉ thị số 29/CT-TTg ngày 23/7/2020 của Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp cấp bách quản lý động vật hoang dã, Chỉ thị số 04/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách để bảo tồn các loài chim hoang dã, di cư tại Việt Nam, lực lượng kiểm lâm Hà Tĩnh đã tích cực vào cuộc. Từ đầu năm đến nay, kiểm lâm các địa phương đã phối hợp với chính quyền và cơ quan chức năng tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, vận động người dân giao nộp động vật quý hiếm. Kết quả, đã có 21 cá nhân tự nguyện chuyển giao 22 cá thể động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm; trong đó có 5 cá thể thuộc nhóm IB và 17 cá thể thuộc nhóm IIB như khỉ mặt đỏ, trăn đất, rùa núi vàng, cầy vòi hương…

Các cá thể này đã được tiếp nhận, chăm sóc tại Vườn Quốc gia Vũ Quang (Hà Tĩnh) và được thả lại môi trường tự nhiên đúng quy định.

“Những năm gần đây, ý thức của người dân đã được nâng cao. Việc trao trả động vật hoang dã diễn ra thường xuyên, nhất là sau các đợt tuyên truyền. Một phần vì nhận thức đã thay đổi, một phần vì người dân hiểu việc giết mổ, tiêu thụ động vật rừng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe”, ông Nguyễn Cự Duẫn – Trưởng phòng Pháp chế & Điều tra xử lý vi phạm (Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh) chia sẻ.

Tuy nhiên, theo ông Duẫn, vẫn còn tình trạng một số đối tượng lợi dụng đêm tối để buôn bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã. Trước tình hình này, bắt đầu vào mùa cao điểm (tháng 9 trở đi), lực lượng chức năng sẽ tiến hành tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành, tăng cường truy quét, kiểm tra các nhà hàng, tụ điểm có dấu hiệu kinh doanh động vật hoang dã trái phép.

Còn đối với Vườn Quốc gia Vũ Quang, thời gian qua đã chủ động phối hợp với lực lượng kiểm lâm tỉnh triển khai các đợt cao điểm tuyên truyền, vận động người dân không săn bắt, nuôi nhốt động vật hoang dã. Nếu người dân đang nuôi nhốt, vườn kịp thời tiếp nhận và thực hiện cứu hộ, chăm sóc để thả về môi trường tự nhiên theo đúng quy định.

Từ đầu năm đến nay, Vườn Quốc gia Vũ Quang đã tiếp nhận 130 cá thể động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài nguy cấp, quý hiếm cần được ưu tiên bảo tồn. Đây là kết quả từ quá trình tuyên truyền sâu rộng và cách làm gần dân, sát dân.

“Ngoài tuyên truyền lưu động, chúng tôi còn cử cán bộ trực tiếp tham gia họp dân tại các thôn vùng đệm để vận động người dân từng bước thay đổi nhận thức. Đặc biệt, vườn sử dụng nguồn vốn từ Chương trình Lâm nghiệp bền vững để giao khoán rừng cho người dân, vừa tạo sinh kế ổn định, vừa huy động chính cộng đồng cùng tham gia vào công tác bảo vệ rừng và động vật hoang dã”, ông Đinh Trọng Hoàng – cán bộ Phòng Khoa học kỹ thuật và Hợp tác quốc tế của vườn thông tin.

Vấn đề bảo tồn động vật hoang dã không còn là câu chuyện của riêng ngành kiểm lâm hay môi trường, mà là trách nhiệm chung của cả cộng đồng. Người dân cần thường xuyên cập nhật thông tin về pháp luật để tránh vi phạm do thiếu hiểu biết.

Vụ “gà lôi trắng” là một ví dụ điển hình. Dù xuất phát từ mục đích nuôi cảnh, việc nuôi và nhân giống không được cấp phép, không có nguồn gốc hợp pháp vẫn có thể bị xử lý nghiêm minh. Thay vì tranh cãi về đúng – sai trong từng vụ việc cụ thể, cần hướng tới nâng cao nhận thức cộng đồng, chủ động tuân thủ pháp luật và cùng hành động vì mục tiêu bảo tồn thiên nhiên bền vững.