Hè nào cũng vậy, ngoại chờ cho mo cau rụng xuống, nhặt về rồi tỉ mẩn dùng dao cắt mo cau to đùng thành những cái quạt rồi ép dưới cối đá. Sau một ngày lấy ra, cái quạt đã phẳng phiu, tròn đẹp. Mỗi người trong nhà đều được ngoại cắt cho mỗi chiếc quạt như vậy. Với anh em tôi, ngoại cẩn thận hơn, làm thêm những cái quạt mo cau nho nhỏ. Mo nhiều, ngoại còn làm biếu mấy nhà hàng xóm.
 |
| Ảnh minh họa từ internet |
Trưa hè, nhiệt độ lên tới 40oC. Cúp điện. Quạt mo cau của ngoại phát huy tác dụng hơn bao giờ hết. Vừa ăn cơm, ngoại vừa quạt cho cả nhà. Vòng quạt lướt qua đâu, gió mát rượi tới đó, còn mát hơn cả quạt điện. Chỉ mỗi tội khổ ngoại mỏi tay. Những đêm trăng sáng, cả nhà đưa chõng tre ra ngoài hiên chuyện trò. Quạt mo trên tay ngoại và ba mẹ cứ thay nhau đưa gió về. Những câu chuyện ngày xưa cứ thế dội về... Nằm gối đầu lên đùi ngoại nghe mà ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Làn gió mát vẫn đều đặn ru tôi vào giấc ngủ mỗi đêm như thế.
Rồi chúng tôi lớn lên, đi học, đi làm xa nhà. Chiếc quạt mo cau trôi về miền kí ức. Nghỉ hè, tôi tranh thủ ghé về nhà chơi mấy hôm để còn lên học hè, làm thêm. Ngày đi, ngoại dúi vào ba lô hai cái quạt mo cau và bảo: “Phòng trọ trên thành phố chắc mùa này nóng lắm, quạt điện cũng chẳng lại đâu. Con mang lên mà quạt, mang cho cu em một cái luôn hén. Ngoại làm đợi hai đứa về mãi”. Tôi đỡ quạt từ tay ngoại, lòng ngại chẳng muốn mang theo nhưng nhìn dáng ngoại, tôi dạ to, cám ơn ngoại rồi đi.
Mùa hè ở đâu mà chẳng nóng, nhưng đúng là cái “ổ chuột” thấp, nhỏ mà tôi chui ra, chui vào còn nóng hơn, cứ như cái lò nướng. Thành phố tường với tường san sát. Hơi nóng bốc lên từ các ngôi nhà xây, từ con đường nhựa phải nói là kinh khủng. Đã thế lại mất điện như cơm bữa. Nhớ đến cái quạt mo của ngoại, tôi lấy ra dùng. Quạt vẫn mát rượi như ngày nào. Lại dùng bền bỉ suốt cả mùa nắng mặc tôi quăng quật đủ kiểu. Không ở gần nhưng ngoại luôn có cách chăm sóc chúng tôi thật đặc biệt.
Quãng thời gian ấy rồi cũng vụt qua. Tôi học xong, đi làm và cưới vợ rồi ở luôn thành phố. Cô con gái nhỏ lên 3, bập bẹ tập nói, tập chào. Chúng tôi đưa con về quê thăm ngoại, thăm ba mẹ. Về không đầy tuần, nhưng con gái quấn quýt cụ bà, cứ lon ton chơi với cụ không rời. Ngoài 90, đôi mắt không còn tinh nhanh như trước nhưng cái miệng cười và trên tay vẫn chiếc quạt mo phe phẩy là hình ảnh quen thuộc của ngoại. Ngày bé, mỏi nhừ tay vì quạt cho anh em tôi, giờ lại vẩy vẩy chiếc quạt mo theo cô chắt nhỏ. Đến giờ cơm, bé sà vào lòng cụ ngồi để được cụ quạt cho mới chịu ăn. Lúc đi ngủ, mẹ nằm một bên nhưng cụ ngoại cũng phải nằm một bên quạt thì mới chịu. Nhìn con, tôi lại nhớ tôi những ngày thơ bé. Một niềm hạnh phúc trào dâng trong lòng. Mải mê mưu sinh, lo toan vật chất, tôi đã đánh mất những hạnh phúc giản đơn quanh mình.
Chuyến về quê đáng lý chỉ gói gọn trong một tuần nhưng tôi đã quyết định ở chơi lâu hơn thế. Không đi du lịch nữa, mùa hè này, tôi sẽ dành thời gian bên gia đình lớn của mình. Hai tháng hè kết thúc, chúng tôi vẫn phải đi làm, bé con còn đi học. Chào cụ, chào nội để đi nhưng con gái cứ khóc ngặt không chịu. Thế rồi, cụ dắt chắt vào trong nhà. Cụ và chắt thầm thì gì rồi một lúc sau, con gái tôi thôi khóc, mặt tươi tỉnh hơn bước ra, tay vòng ra sau như giấu giấu vật gì... À! Thì ra là chiếc quạt mo cau. Chiếc quạt bé xíu vừa tay cầm của con gái. Bế con gái lên, ôm ngoại và cũng là để con gái kịp thơm vào má cụ, vẫy chào cả nhà, chúng tôi lên xe.
Xe lăn bánh, bỏ lại đằng sau là lũy tre, hàng cau, cánh đồng xanh gió reo vui, những mái nhà tranh thân tình, con đường làng trăng soi lối... Bụi đỏ cuống quýt chạy theo bánh xe làm mờ dần những hình ảnh thân thuộc. Nhưng tiếng ngoại ru thuở bé và cả tàu mo cau bình dị với chiếc quạt mo đã chở thiên đường tuổi thơ tôi mãi mãi chẳng phai mờ. Nhặt sao cho đủ những yêu thương ngọt ngào ấy... nếu không có ngoại và chiếc quạt mo cau.
Góc vườn ngày ấy vẫn còn đây
Hoa cau rụng trắng, nắng vơi
đầy
Bồi hồi nhớ lại lòng con thấy
Mo cau ngoại cắt...
...mắt con cay...
