Gương chiếu hậu là một trong những thiết bị an toàn cơ bản nhưng thường bị xem nhẹ trên ô tô. Chỉ cần chỉnh sai vài độ, vùng quan sát phía sau và hai bên thân xe có thể bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt nguy hiểm khi chuyển làn trên cao tốc hoặc đường đông xe máy.
Ba gương chiếu hậu gồm gương trung tâm và hai gương bên cần được điều chỉnh để mở rộng tối đa vùng quan sát phía sau, hạn chế điểm mù.
Đáng chú ý, nghiên cứu của Viện Bảo hiểm An toàn đường cao tốc Mỹ (IIHS) công bố năm 2025 cho thấy tầm nhìn phía trước của một số mẫu xe phổ biến đã suy giảm qua nhiều thế hệ. Với một số SUV, khả năng quan sát trong phạm vi 10m phía trước giảm tới 58%, chủ yếu do nắp ca-pô cao hơn, gương lớn hơn và cột A cản tầm nhìn.
Làm sao căn chỉnh gương ô tô để giảm điểm mù?
Trước tiên, tài xế cần chỉnh ghế lái và vô lăng đúng tư thế, sau đó mới điều chỉnh gương. Nếu thay đổi vị trí ghế, góc gương cũng nên được kiểm tra lại.
Đối với gương chiếu hậu trung tâm, người lái cần căn chỉnh sao cho toàn bộ hoặc phần lớn cửa kính phía sau nằm ở chính giữa gương. Gương này đảm nhiệm việc quan sát trực tiếp phía sau và là mắt xích trung tâm kết nối với hai gương bên.
Đối với gương chiếu hậu ở hai bên, nếu thường xuyên chạy đường trường, người lái nên ưu tiên góc nhìn rộng thay vì cố nhìn thật nhiều thân xe. Khi chỉnh, người lái có thể nghiêng đầu về phía cửa kính bên trái, sau đó mở rộng gương cho đến khi phần hông xe vừa khuất khỏi mép gương. Với gương bên phải, thực hiện tương tự khi nghiêng người về phía giữa xe.
Mục tiêu là khi một chiếc xe phía sau di chuyển từ gương trung tâm sang gương bên, hình ảnh của nó gần như liền mạch, thay vì biến mất khỏi cả hai gương trong một khoảng thời gian.
Cách chỉnh này khác với thói quen phổ biến là để một phần lớn thân xe xuất hiện trong gương. Theo Toyota, kiểu chỉnh góc hẹp giúp quan sát đuôi xe tốt hơn khi đỗ nhưng lại tạo vùng mù lớn ở hai bên, không phù hợp khi chuyển làn ở tốc độ cao.
Không nên chỉ nhìn vào gương khi chuyển làn
Ngay cả khi đã chỉnh gương đúng, tài xế không nên chỉ dựa vào gương chiếu hậu. Trước khi chuyển làn, cần thực hiện tuần tự các bước sau: quan sát gương trung tâm, gương bên, bật xi-nhan, sau đó kiểm tra nhanh vùng bên hông bằng cách liếc qua vai trước khi đánh lái.
Điều này đặc biệt quan trọng tại Việt Nam, nơi ô tô cùng lưu thông với số lượng lớn xe máy. Một chiếc xe máy có thể nằm đúng vùng khuất phía sau cột B hoặc mép gương trong thời gian rất ngắn.
Cục Cảnh sát giao thông cũng khuyến cáo tài xế phải chỉnh gương phù hợp, đồng thời kiểm tra điểm mù trước khi chuyển hướng, chuyển làn. Với xe tải, xe khách và container, việc quan sát điểm mù càng quan trọng do kích thước phương tiện lớn.
Điểm mù vẫn tồn tại dù ô tô có nhiều công nghệ
Nhiều mẫu ô tô đời mới tại Việt Nam hiện được trang bị cảnh báo điểm mù (BSM), camera 360 độ, cảm biến và các hệ thống hỗ trợ lái ADAS. Những công nghệ này có thể cảnh báo khi phát hiện phương tiện ở vùng khó quan sát nhưng không thể thay thế hoàn toàn việc quan sát của tài xế.
Một nghiên cứu của IIHS được công bố vào cuối năm 2025 còn cho thấy vùng điểm mù lớn bên phía người lái có thể làm tăng 70% nguy cơ va chạm với người đi bộ khi xe rẽ trái. Cột A dày và nghiêng, gương chiếu hậu cồng kềnh và phần đầu xe cao đều là những yếu tố làm hạn chế tầm nhìn của người lái.
Vì vậy, công thức an toàn nên là quan sát gương, bật xi-nhan, liếc điểm mù và sau đó mới chuyển làn thay vì chỉ "bật xi-nhan rồi đánh lái".
Ngoài ra, khi chạy trên đường cao tốc, việc quan sát gương cần đi cùng giữ khoảng cách an toàn. Theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, trong điều kiện đường khô ráo, thẳng và tầm nhìn tốt, khoảng cách tối thiểu là 35m ở tốc độ 60 km/h, 55m khi chạy trên 60-80 km/h, 70m khi chạy trên 80-100 km/h và 100m khi lái xe trên 100-120 km/h.
Khi trời mưa, có sương mù hoặc đường trơn trượt, tài xế phải chủ động tăng khoảng cách. Điều này giúp bạn có đủ thời gian phản ứng và quãng đường phanh để tránh va chạm khi xe phía trước dừng hoặc phanh đột ngột.
