Bác dâu tôi vốn là người chu toàn việc nhà. Sáng đi chợ, trưa nấu cơm, chiều lo chuyện vườn tược, hiếm khi thấy bác ngồi không. Vậy mà dạo gần đây, có hôm bác nấu xong thức ăn rồi cầm điện thoại lên xem.
Những bộ phim ngắn do AI tạo nên với đủ chuyện ly kỳ, éo le như mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu, con dâu bị đuổi khỏi nhà; người nghèo bỗng hóa chủ tịch của tập đoàn nghìn tỉ, nhân vật chính bị hãm hại rồi bất ngờ trở về trả thù, tranh giành gia sản… cứ nối tiếp nhau. Bác bảo xem một lát thôi, thế rồi mãi theo dõi đến mức quên cả cắm cơm. Đến bữa, thức ăn đã sẵn sàng mà cơm thì chưa nấu.
Câu chuyện của bác tôi giờ trở nên quen thuộc trong đời sống hằng ngày. Từ các bà nội trợ, tiểu thương buôn bán ở chợ đến những bạn trẻ ở quán ăn sáng, cà phê… đều dễ dàng say mê, bị cuốn theo những tập phim ngắn đến mức quên cả thời gian, quên công việc cần làm. Câu chuyện này chưa kịp lắng xuống, tình huống khác đã xuất hiện, đủ bất ngờ để người xem muốn biết tiếp theo sẽ thế nào. Cứ kéo dài mãi như thế và thời gian, tâm trí của người dùng cứ bị cuốn vào mãi, không dứt ra được.
Ngày nay, một xưởng sản xuất phim AI với 10 nhân sự có thể sản xuất hơn 100 tập phim ngắn/ngày. Không cần đoàn phim đông đảo, diễn viên nổi tiếng hay bối cảnh cầu kỳ, những câu chuyện ly kỳ, éo le được sản xuất với tốc độ chóng mặt.
Gương mặt nhân vật thiếu tự nhiên, lời thoại có lúc ngô nghê, tình tiết phi lý đến mức khó tin, nhưng chúng lại đánh trúng tâm lý tò mò, giận dữ, lòng hiếu kỳ, sở thích hóng chuyện nên vẫn có thể thu hút hàng nghìn, hàng triệu lượt xem. Công nghệ vốn được tạo ra để tiết kiệm công sức cho con người, giờ đôi khi lại khiến con người tiêu tốn thêm hàng giờ đồng hồ mỗi ngày.
Dĩ nhiên, xem video ngắn không có gì sai. Sau một ngày làm việc mệt nhọc, vài phút giải trí giúp đầu óc thư giãn. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta có còn làm chủ được việc xem hay không. Khi việc giải trí kéo dài cả buổi, bữa cơm gia đình thiếu kết nối, công việc bị ngắt quãng, giấc ngủ muộn màng và những cuộc gặp gỡ bạn bè trở nên xa xỉ thì đó không còn đơn thuần là chuyện tiêu khiển.
Đáng lo hơn, những câu chuyện hư cấu được dựng lên như thật đôi khi còn khiến người xem nhầm lẫn giữa giải trí và đời sống. Nhiều đoạn phim ảo được chia sẻ chóng mặt; những chi tiết giật gân lại khiến người dùng nhớ lâu hơn những thông tin hữu ích. Cứ thế, người ta dành nhiều thời gian để theo dõi cuộc đời của những nhân vật không có thật, trong khi những điều đang diễn ra ngay bên cạnh lại ít được quan tâm hơn.
Video ngắn giúp ta giải trí, giết thời gian, nhưng một ngày chỉ có 24h, và mỗi phút dành cho màn hình đồng nghĩa với việc thời gian đó không thể dành cho việc khác. Và nếu cứ mải mê theo dõi những cuộc đời dài tập của người khác, đến một lúc nào đó, ta có thể giật mình nhận ra, “bộ phim” của chính mình đã trôi qua mất những cảnh quan trọng mà không hề hay biết.