Điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu: Hiểu đúng để tránh vi phạm

Gia đình anh Trần Hữu Trung ở phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh vừa hoàn thành lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất gần 8 kW. Theo anh Trung, quyết định đầu tư xuất phát từ nhu cầu giảm chi phí điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

“Trước đây tôi chỉ quan tâm đến hiệu quả tiết kiệm điện và thời gian thu hồi vốn, nghĩ rằng lắp để gia đình sử dụng thì không cần thực hiện thủ tục gì. Sau khi được đơn vị thi công và điện lực hướng dẫn, tôi mới biết vẫn phải thực hiện các quy định liên quan đến thông báo phát triển nguồn điện và đấu nối hệ thống” - anh Trung chia sẻ.

Thực tế, đây không phải là suy nghĩ cá biệt. Theo các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực năng lượng mặt trời, nhiều khách hàng hiện nay chủ yếu tìm hiểu về công suất, giá thành thiết bị và khả năng tiết kiệm chi phí điện mà chưa quan tâm đầy đủ đến các quy định pháp lý liên quan.

Ông Nguyễn Văn Nam - Giám đốc Công ty TNHH Cơ điện Denki cho biết: “Nhiều khách hàng vẫn cho rằng, chỉ những hệ thống bán điện lên lưới mới cần làm hồ sơ. Trên thực tế, các hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ cũng phải đáp ứng những yêu cầu nhất định tùy theo công suất và hình thức đấu nối. Vì vậy, bên cạnh việc khảo sát, thiết kế và lắp đặt, chúng tôi còn hỗ trợ khách hàng hoàn thiện hồ sơ, phối hợp với ngành điện trong quá trình đưa hệ thống vào vận hành”.

Sự phát triển của điện mặt trời mái nhà là xu hướng tích cực trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và yêu cầu chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch ngày càng rõ nét. Tuy nhiên, việc phát triển loại hình này cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống điện và quyền lợi của các chủ đầu tư.

Theo thống kê của Công ty Điện lực Hà Tĩnh, đến nay, toàn tỉnh mới có gần 200 chủ đầu tư hoàn tất các thủ tục phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo quy định tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Con số này cho thấy, vẫn còn một bộ phận chủ đầu tư chưa thực sự hiểu đầy đủ các quy định liên quan đến thông báo, đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà theo quy định hiện hành.

Ông Lê Long Khánh - Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hà Tĩnh cho biết: “Hiện nay, pháp luật không hạn chế việc người dân đầu tư điện mặt trời mái nhà. Ngược lại, đây là mô hình đang được các cơ quan trung ương và địa phương khuyến khích phát triển nhằm tận dụng nguồn năng lượng tái tạo, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia và góp phần sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Tuy nhiên, việc phát triển phải tuân thủ các quy định tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới”.

Theo quy định hiện hành, hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ có công suất dưới 100 kW và đấu nối với hệ thống điện quốc gia thuộc diện phải thực hiện thông báo phát triển nguồn điện. Đối với các hệ thống có quy mô lớn hơn hoặc có nhu cầu bán sản lượng điện dư lên lưới điện sẽ thực hiện các thủ tục thông báo hoặc đăng ký theo quy định.

“Điện mặt trời mái nhà là nguồn điện phân tán. Nếu phát triển mạnh nhưng không được quản lý đầy đủ sẽ gây khó khăn cho công tác điều hành, dự báo phụ tải và xây dựng phương án vận hành lưới điện. Vì vậy, việc thực hiện các thủ tục theo quy định không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn góp phần đảm bảo vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định” - ông Khánh phân tích.

Trong bối cảnh điện mặt trời mái nhà tiếp tục được khuyến khích phát triển, ngành điện khuyến cáo người dân và doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật trước khi đầu tư. Đồng thời, nên liên hệ với đơn vị điện lực địa phương hoặc các cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn về công suất, phương án đấu nối và thủ tục cần thiết.