Giáo viên và cách thích ứng trong dạy học thời chuyển đổi số

Công nghệ đang thay đổi cách dạy và học, buộc giáo viên phải không ngừng thích ứng, tìm tòi tự trang bị để ứng dụng bài giảng số, lớp học trực tuyến hay công cụ AI hỗ trợ. Nhiều giáo viên, đặc biệt ở thế hệ 7X, 8X, đã và đang phải tự học từng thao tác nhỏ như tạo tài khoản học trực tuyến, dựng video, thiết kế bài giảng tương tác hay tìm hiểu cách khai thác AI để hỗ trợ soạn giáo án.

Ở Trường Tiểu học Ân Phú (xã Kim Hoa), thời gian gần đây, cô Nguyễn Thị Hoàn Thư đã biến những tiết học vốn quen thuộc trở nên sinh động hơn bằng cách sử dụng video ngắn khởi động đầu giờ. Đó là những đoạn phim vui, gần gũi, giúp học sinh hào hứng trước khi vào bài mới.

Cô Thư cho biết: “Những video này có thể ứng dụng trong nhiều môn học khác nhau, giúp học trò tập trung và dễ tiếp thu hơn. Để tạo một video, có khi tôi phải sử dụng đến 3, 4 phần mềm. Ngoài ra, tôi và đồng nghiệp còn linh hoạt sử dụng phần mềm Quizzi hoặc Gemini để tạo trò chơi củng cố kiến thức, áp dụng phần mềm Gama trong soạn giáo án điện tử, giúp tiết kiệm thời gian và chuẩn hóa hình thức trình bày”.

Chú trọng chuyển đổi số trong dạy học, nhiều trường đã ứng dụng các nền tảng như Google Classroom, VNPT e-Learning hay Microsoft Teams để học sinh có thể tiếp cận bài giảng mọi lúc, mọi nơi. Thậm chí, không ít giáo viên đã học cách dùng AI để tạo ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, sinh đề kiểm tra ngẫu nhiên hoặc gợi ý cách cá nhân hóa việc học theo năng lực từng học sinh.

Thầy Nguyễn Huy Hải - giáo viên Trường THCS Lê Văn Thiêm (phường Thành Sen) lại khai thác trí tuệ nhân tạo theo hướng khác. Thầy sử dụng chatbot AI để kiểm tra, ôn luyện kiến thức học sinh, tạo các câu hỏi ngẫu nhiên phù hợp với từng chủ đề. “Khi sử dụng chatbot, học sinh vừa hứng thú, vừa rèn khả năng phản xạ nhanh còn giáo viên có thể nắm bắt ngay mức độ hiểu bài của học sinh. Từ đó, giáo viên sẽ có những điều chỉnh phù hợp” - thầy Hải chia sẻ.

Mặc dù việc ứng dụng chuyển đổi số trong dạy học đã tạo nên những hiệu ứng, hiệu quả mới nhưng hành trình ấy không hề dễ dàng. Phía sau một tiết học trực tuyến trơn tru là hàng giờ soạn bài, chỉnh sửa video, cập nhật dữ liệu, nhập điểm trên phần mềm quản lý. Nhiều giáo viên cho rằng, nếu như trước đây chỉ cần dạy và chấm bài, thì nay giáo viên còn phải kiêm cả biên tập, kỹ thuật viên, thậm chí là người làm truyền thông cho bài giảng của mình; hơn nữa, khó khăn còn nằm ở kinh phí mua bản quyền các phần mềm khiến không ít giáo viên còn tâm lý e ngại.

Dù đối diện nhiều khó khăn song không thể phủ nhận rằng, tinh thần yêu nghề và khát vọng đổi mới đang giúp giáo viên vượt qua những rào cản công nghệ. Ở nhiều trường học, các tổ công nghệ đã được thành lập, qua sinh hoạt tổ, giáo viên trẻ hướng dẫn đồng nghiệp lớn tuổi sử dụng công cụ số, cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm thiết kế bài giảng hiện đại.

Những nỗ lực đổi mới, thích ứng của giáo viên trong chuyển đổi số chứng minh tinh thần tự học, tự thay đổi. Qua đó, vai trò của người thầy không bị mờ đi trong thời đại số mà một cú chạm có thể mở ra cả kho tri thức. Trái lại, họ chính là người định hướng, dẫn dắt để học trò biết chọn lọc, biết yêu và biết học đúng cách.