Từ lợi thế cảng nước sâu đến “mắt xích” logistics
Bờ biển Hà Tĩnh dài hơn 137 km, trong đó cụm cảng Vũng Áng - Sơn Dương sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi với độ sâu từ -11m đến -22m, ít bị bồi lắng. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển hệ thống cảng nước sâu, phục vụ vận chuyển hàng hóa quy mô lớn và kết nối thị trường khu vực, quốc tế.
Toàn tỉnh hiện có 7 bến cảng với 22 cầu cảng đang hoạt động; riêng khu vực Vũng Áng - Sơn Dương có 5 bến với 19 cầu cảng. Hệ thống này đang phục vụ hiệu quả các ngành công nghiệp chủ lực như luyện thép, năng lượng, công nghiệp công nghệ cao; đồng thời là đầu mối quan trọng cho hoạt động xuất nhập khẩu của Hà Tĩnh.
Một dấu mốc đáng chú ý là tháng 4/2025, Công ty CP Cảng quốc tế Lào - Việt đưa bến số 3 vào hoạt động. Với tổng vốn đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng, cầu cảng có khả năng tiếp nhận tàu hàng tổng hợp trọng tải đến 45.000 tấn, nâng công suất của doanh nghiệp từ 4,5 lên 6 triệu tấn hàng hóa/năm.
Theo ông Phạm Xuân Minh - Giám đốc Công ty TNHH Tân Trường Phát, doanh nghiệp chuyên xuất khẩu dăm gỗ qua cảng Vũng Áng, việc đưa bến số 3 vào khai thác giúp đơn vị thuận lợi hơn trong bố trí lịch tàu, bốc xếp hàng hóa, qua đó tiết kiệm thời gian, giảm chi phí logistics.
Tại khu bến Sơn Dương - Formosa Hà Tĩnh, hệ thống cảng chuyên dùng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi sản xuất thép. Khu bến hiện có 13 cầu cảng, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 200.000 tấn, cùng 12 cầu cảng dịch vụ phục vụ tàu công vụ, lai dắt. Đây là đầu mối tiếp nhận lượng lớn nguyên liệu phục vụ sản xuất, đồng thời xuất sản phẩm thép đến thị trường trong nước và quốc tế. Cùng với đó, các bến chuyên dùng của Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng I, Nhiệt điện Vũng Áng II và bến xăng dầu LPG đảm nhiệm việc tiếp nhận than, nhiên liệu và hàng hóa phục vụ sản xuất.
Ông Hoàng Trọng Bính – Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhiệt điện Vũng Áng II cho biết: "Bến cảng của nhà máy dài 2.000m, có khả năng tiếp nhận tàu hàng rời trọng tải đến 100.000 tấn, công suất 4,6 triệu tấn/năm. Nhờ đó, nguồn than được cung ứng ổn định cho nhà máy, phục vụ sản xuất 7,8 tỷ kWh điện/năm, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Hà Tĩnh".
Phát triển hạ tầng cảng biển, mở rộng dư địa tăng trưởng
Cùng với các bến cảng đang khai thác, những dự án mới tại Vũng Áng – Sơn Dương đang từng bước gia tăng năng lực tiếp nhận, bốc dỡ, trung chuyển hàng hóa, mở rộng dư địa phát triển logistics và công nghiệp.
Tại khu vực Vũng Áng, bến cảng số 4 do Công ty CP Tập đoàn Hoành Sơn đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng với quy mô cầu cảng có khả năng tiếp nhận tàu tổng hợp 40.000 tấn, tàu container 4.000 TEU, công suất khoảng 2,3 triệu tấn/năm.
Ông Trần Quang Thưởng - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Hoành Sơn cho hay: "Hiện dự án đã hoàn thành hơn 90% khối lượng. Công ty đang tập trung mọi nguồn lực, gấp rút hoàn thành các hạng mục còn lại, phấn đấu đưa bến cảng số 4 vào khai thác thương mại trước 31/12/2026".
Trong khi đó, bến cảng quốc tế Sơn Dương đang được Công ty CP Đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Hà Tĩnh triển khai với tổng vốn hơn 8.800 tỷ đồng. Dự án gồm 3 cầu cảng, tiếp nhận tàu đến 100.000 tấn, công suất thiết kế 9 - 11,3 triệu tấn/năm, dự kiến hoàn thành năm 2028.
Khi đi vào khai thác, các dự án không chỉ tăng năng lực cảng biển mà còn tạo nền tảng hình thành các chuỗi logistics, hậu cần và sản xuất gắn với luyện kim, năng lượng, chế biến chế tạo, ô tô, xe máy điện và công nghiệp hỗ trợ. Qua đó, mở rộng vai trò của KKT Vũng Áng trong chuỗi công nghiệp và thương mại khu vực.
Ông Tô Thái Hòa – Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh thông tin: Theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, cảng biển Hà Tĩnh được xác định là cảng loại I. Trong đó, khu bến Vũng Áng và Sơn Dương có chức năng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội liên vùng, tiếp chuyển một phần hàng quá cảnh cho Lào và Thái Lan. Quy hoạch chi tiết được phê duyệt cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, lượng hàng hóa thông qua cảng biển Hà Tĩnh đạt từ 46,3 - 83,5 triệu tấn. Tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống tiếp tục được mở rộng với các bến cảng mới, đáp ứng nhu cầu hàng hóa dự kiến tăng bình quân 3,6 - 4,5%/năm.
Cũng theo ông Tô Thái Hòa, tỉnh đang đề xuất điều chỉnh quy hoạch cảng quốc tế Sơn Dương, bổ sung cảng VinMetal phục vụ Nhà máy thép VinMetal và cảng tổng hợp, hàng rời thuộc bến cảng Cửa Sót để phục vụ khai thác mỏ sắt Thạch Khê thời gian tới.
Cùng với mở rộng năng lực cảng, Hà Tĩnh tập trung “giải bài toán” kết nối, từng bước đưa KKT Vũng Áng trở thành trung tâm động lực gắn với kinh tế biển, công nghiệp, năng lượng và logistics. Theo đó, hệ thống cảng Vũng Áng - Sơn Dương được kết nối với cao tốc Bắc - Nam nhánh phía Đông, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ, đường ven biển, cửa khẩu và hành lang kinh tế Đông - Tây. Các tuyến giao thông chiến lược như cao tốc Vũng Áng - Cha Lo, cao tốc Bắc - Nam, cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo, quốc lộ 12C, tuyến đường sắt Viêng Chăn - Vũng Áng cùng các dự án giao thông liên vùng được kỳ vọng mở thêm không gian lưu chuyển hàng hóa.
Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định dịch vụ logistics là một trong 4 ngành kinh tế trọng điểm tạo đột phá phát triển. Định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa trong điều chỉnh quy hoạch tỉnh, với mục tiêu đưa Hà Tĩnh trở thành trung tâm công nghiệp, năng lượng và logistics của vùng và cả nước. Cùng với hiện đại hóa hạ tầng cảng biển, Hà Tĩnh đang triển khai các chính sách phát triển dịch vụ logistics và xuất khẩu.
Ông Nguyễn Anh Thắng – Tổng Giám đốc Tổng Công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh cho biết: "Đơn vị đang trình cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án Trung tâm logistics Vũng Áng – Mitraco. Nếu được triển khai, dự án sẽ góp phần quan trọng bổ sung năng lực hệ thống kho bãi, lưu trữ, trung chuyển hàng hóa, phát triển dịch vụ logistics; đồng thời nâng cao khả năng kết nối và khai thác hiệu quả lợi thế cảng biển Vũng Áng".
Ông Nguyễn Đức Tùng - Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hà Tĩnh cho hay: “Việc phát triển cảng biển gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh hàng hải, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Cảng vụ Hàng hải Hà Tĩnh tiếp tục thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải; theo dõi tình hình đầu tư, khai thác kết cấu hạ tầng cảng biển, kịp thời phối hợp trong triển khai các dự án cảng. Cùng với đó, đơn vị tiếp tục phối hợp thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, từng bước phát triển cảng biển xanh, nâng cao hiệu quả khai thác, chất lượng dịch vụ, góp phần xây dựng hệ thống cảng biển hiện đại”.
