Gần 30 năm gắn bó với ngành giáo dục, trong đó có 9 năm làm công tác quản lý, thầy giáo Nguyễn Trần Quảng - Hiệu trưởng Trường THCS Mỹ Duệ (xã Cẩm Duệ) đã có không ít trăn trở về công tác điều hành, lãnh đạo trong hoạt động thực tiễn.
Để thuận lợi thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn và công việc chung, nhiều năm nay, Trường THCS Mỹ Duệ đã thực hiện mô hình hiệu trưởng, bí thư đảng ủy kiêm chủ tịch hội đồng trường. Chính vì vậy, theo thầy Nguyễn Trần Quảng, việc bỏ hội đồng trường theo nghị quyết số 71- NQ/TW của Bộ Chính trị là một nội dung phù hợp với thực tế.
Thầy Nguyễn Trần Quảng cho biết: “Cơ cấu hội đồng trường thường bao gồm đại diện chính quyền địa phương, phụ huynh học sinh và học sinh. Khi tổ chức họp phải huy động được đủ thành phần, trong khi đó chức năng của Hội đồng trường hiện nay đang có sự trùng lặp, chồng chéo nhất định. Không tổ chức Hội đồng trường sẽ làm giảm bớt các cuộc họp, cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời khi đưa vai trò chỉ đạo về cho Đảng ủy và người đứng đầu kiêm nhiệm sẽ tăng năng lực, điều hành, chỉ đạo”.
Hội đồng trường được xác định là một thiết chế quản trị nhằm thực hiện quyền đại diện sở hữu nhà trường, giám sát hoạt động và định hướng chiến lược phát triển. Ở mỗi cấp học, vai trò của hội đồng trường được xác lập theo đặc thù riêng. Tại các trường mầm non và phổ thông công lập, hội đồng trường có chức năng quyết định phương hướng hoạt động, huy động và giám sát nguồn lực, bảo đảm kết nối giữa nhà trường với xã hội và cộng đồng. Thành phần hội đồng bao gồm đại diện của nhiều bên như cấp ủy, công đoàn, tổ chuyên môn, chính quyền địa phương, cha mẹ học sinh...
Tuy nhiên, theo các nhà quản lý giáo dục, thực trạng hội đồng trường chỉ hoạt động theo hình thức đang diễn ra ở nhiều cơ sở giáo dục. Ông Phan Quang Tấn, Hiệu trưởng Trường THPT Lý Tự Trọng (xã Thạch Hà) chia sẻ: “Thực tế nhiều năm nay, mô hình hội đồng trường trong nhiều cơ sở giáo dục phổ thông chưa phát huy được vai trò thực chất. Hoạt động đang có sự trùng lặp, chồng chéo với vai trò của hội đồng tư vấn và ban giám hiệu, không phù hợp với quá trình điều hành. Các quyết định khi cần thông qua hội đồng trường phải qua nhiều khâu trung gian, nặng về thủ tục hành chính nhiều lúc dẫn đến chậm trễ. Nghị quyết 71 chỉ rõ việc giao quyền cho Bí thư cấp ủy kiêm nhiệm vai trò người đứng đầu nhà trường, điều này sẽ giúp thống nhất trong công tác lãnh đạo, điều hành, tránh tình trạng chồng chéo trách nhiệm, tăng cường chất lượng giáo dục, nâng cao đạo đức nhà giáo.”
Phần lớn cấu trúc bộ máy trong các nhà trường hiện nay, hiệu trưởng sẽ đồng thời làm chủ tịch hội đồng trường và là bí thư chi bộ/đảng bộ, điều này dẫn đến tình trạng hoạt động của hội đồng trường mang tính hình thức, trùng lặp vai trò. Trong khi đó, chức năng giám sát, phản biện lại khá mờ nhạt. Việc duy trì hội đồng trường không những không mang lại hiệu quả mà còn gia tăng các thủ tục hành chính, gây chồng chéo, làm chậm quá trình ra quyết định.
Ông Nguyễn Hồng Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Nghèn (xã Can Lộc) nêu quan điểm: “Khác với các cơ quan hành chính, trường học chủ yếu làm công tác chuyên môn, do đó, người đứng đầu có yếu tố quyết định. Trước khi thông qua cuộc họp của hội đồng trường để quyết nghị những nội dung quan trọng mang tính chiến lược, ban giám hiệu đã họp để định hướng, sau đó xin ý kiến cấp ủy và chi bộ, cuối cùng là thông qua toàn thể hội đồng sư phạm. Đến hội đồng trường gần như chỉ là thủ tục, mang tính hình thức”.
Không chỉ tại các bậc học mầm non và phổ thông mà thực tế, tại nhiều trường cao đẳng, đại học công lập, hội đồng trường vô hình trung lại trở thành điểm nghẽn trong quản trị. Không chỉ khó triệu tập được đầy đủ các thành viên mà việc ra các quyết định cũng có những khó khăn nhất định.
Bỏ hội đồng trường đồng thời thực hiện mô hình bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu nhà trường được đánh giá giúp rút ngắn chu trình quyết định, tạo sự thống nhất trong lãnh đạo và vận hành hiệu quả hơn.
Ths. Cao Xuân Phú, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức Hà Tĩnh phân tích: “Hầu hết các cơ sở giáo dục công lập hiện nay chưa được giao quyền tự chủ về tài chính, tổ chức bộ máy hay nhân sự. Chính vì vậy, hoạt động của hội đồng trường không thực quyền. Nhiều chức năng, nhiệm vụ của hội đồng trường không được thực hiện trong thực tế, như: việc quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ quản lý; điều chuyển, bố trí giáo viên, nhân viên, nguồn lực đầu tư cho các nhà trường... Trong khi đó, việc vận hành song song giữa thiết chế quyền lực của Đảng ủy và hội đồng trường trong một số tình huống đã phát sinh mâu thuẫn, trái chiều, làm chậm trễ quá trình ra quyết định, ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị".
Không tổ chức hội đồng trường đồng nghĩa với việc tập trung trách nhiệm chỉ đạo, quản lý và điệu hành vào một đầu mối duy nhất, tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của tổ chức Đảng và người đứng đầu. Cơ chế này tạo ra sự chỉ đạo xuyên suốt, thống nhất, bộ máy quản trị gọn nhẹ, linh hoạt. Đây là bước điều chỉnh cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục tập trung nhiều hơn vào nhiệm vụ chuyên môn, nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay.
