Mỗi ngày, chiếc điện thoại của chị T.T.H (phường Hà Huy Tập) liên tục nhận đơn hàng từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Từ vài sản phẩm bán thêm để cải thiện kinh tế, việc kinh doanh online dần phát triển thành nguồn thu chính của gia đình chị.
Chị T.T.H. chia sẻ: “Ban đầu tôi chỉ nghĩ bán vài món hàng trên mạng để kiếm thêm thu nhập. Khách đặt thì gửi, người ta chuyển khoản hoặc nhận hàng rồi thanh toán. Cứ thế, từ vài đơn mỗi ngày đã tăng lên vài chục đơn lúc nào không hay. Đến khi nhìn lại, tôi mới nhận ra việc mình làm không còn là bán cho vui nữa mà thực sự đã trở thành một công việc kinh doanh”.
Câu chuyện của chị T.T.H. phản ánh bức tranh của hoạt động kinh doanh trực tuyến hiện nay. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet, bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận khách hàng trên phạm vi rộng. Không ít người từ "nghề tay trái" đã có doanh thu hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng.
Thế nhưng, doanh thu tăng không đồng nghĩa với ý thức chấp hành nghĩa vụ thuế cũng tăng. Không ít người đầu tư bài bản cho hoạt động bán hàng nhưng vẫn xem mình là hộ kinh doanh nhỏ lẻ để né tránh kê khai thuế. Chính điều này khiến thất thu ngân sách và tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng trong kinh doanh.
Tại Hà Tĩnh, thời gian qua đã phát hiện một số trường hợp kinh doanh online có doanh thu lớn nhưng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Đáng chú ý, trường hợp Nguyễn Thị Nga (phường Thành Sen) bị đề nghị truy tố do bán hàng online qua nhiều tài khoản mạng xã hội, không kê khai và kê khai không đúng với doanh thu bán hàng so với thực tế, dẫn đến làm sai lệch căn cứ tính thuế, xác định sai số tiền nộp thuế, thực hiện hành vi trốn thuế số tiền hơn 675 triệu đồng. Trước đó, Phạm Thị Thỏa ở Hương Khê cũng bị xét xử vì kinh doanh qua Facebook với doanh thu gần 45 tỷ đồng nhưng không kê khai đầy đủ, số tiền thuế trốn nộp hơn 668 triệu đồng.
Ông Nguyễn Công Thắng, Thuế cơ sở 5 tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Qua các vụ việc đã được phát hiện, cơ quan thuế khuyến cáo người dân cần kê khai doanh thu trung thực, minh bạch các tài khoản giao dịch và thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định của pháp luật".
Theo cơ quan chức năng, các thủ đoạn trốn thuế từ kinh doanh online phổ biến hiện nay gồm sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng để nhận tiền, giao dịch ngoài sàn thương mại điện tử, nhờ người thân đứng tên tài khoản nhằm phân tán doanh thu...
Không chỉ người bán, thói quen tiêu dùng cũng góp phần tạo nên những khoảng trống trong quản lý thuế. Chị Đặng Thị Hoa Lựu (xã Thượng Đức) chia sẻ: “Thú thật là tôi thường chỉ quan tâm mẫu mã, giá sản phẩm hoặc tiến độ giao hàng để quyết định mua qua online. Chuyện hóa đơn hay người bán đăng ký kinh doanh thì gần như tôi không để ý”.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc bỏ qua hóa đơn, chứng từ không chỉ tiềm ẩn rủi ro cho người mua mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu công bằng. Nếu cùng bán một mặt hàng, cùng có doanh thu mà người này thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế còn người kia thì không, rõ ràng sẽ tạo ra sự thiếu công bằng.
Theo các cơ quan chức năng, môi trường số không còn là nơi dễ dàng che giấu doanh thu. Mỗi giao dịch chuyển khoản, đơn hàng trực tuyến hay thanh toán điện tử đều để lại dữ liệu, tạo cơ sở để cơ quan chức năng rà soát, đối chiếu và phát hiện các hành vi vi phạm.
Thượng tá Phạm Việt Hưng, Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường, Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết: "Lực lượng chức năng đang tăng cường phối hợp với cơ quan thuế, hải quan và quản lý thị trường để rà soát, phát hiện và xử lý các hành vi trốn thuế trên môi trường mạng".
Cùng đó, ngành thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và hệ thống dữ liệu liên thông nhằm nâng cao hiệu quả quản lý doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh số. Ông Lê Quốc Dũng, Trưởng phòng Thuế cá nhân - hộ kinh doanh và thu khác, Thuế tỉnh Hà Tĩnh nhấn mạnh: "Các hộ kinh doanh phải ghi chép sổ sách, phản ánh doanh thu đầy đủ, trung thực, chính xác và tự chịu trách nhiệm về số liệu kê khai".
Kinh doanh trên môi trường số đang mở ra nhiều cơ hội làm giàu chính đáng. Khi doanh thu ngày càng minh bạch và dữ liệu được kết nối liên thông, việc kê khai, nộp thuế đầy đủ không chỉ là nghĩa vụ theo quy định của pháp luật mà còn là thước đo của một môi trường kinh doanh công bằng, văn minh và phát triển bền vững.
