Sau 2 năm liên tục không xảy ra cháy rừng, không có điểm phát lửa, mùa nắng nóng năm nay, trên lâm phần Ban Quản lý Rừng phòng hộ sông Ngàn Phố quản lý đã xảy ra 2 vụ cháy tại khoảnh 4 và khoảnh 11, tiểu khu 6 (thuộc địa bàn xã Sơn Tiến). Dù chủ rừng đã chủ động các phương án phòng ngừa từ sớm và tập trung ứng cứu, 2 vụ cháy vẫn gây thiệt hại 8,5 ha rừng.
Ông Nguyễn Hữu Thinh – Phụ trách Ban Quản lý Rừng phòng hộ sông Ngàn Phố chia sẻ: “Các cơn bão số 5 và số 10 năm ngoái khiến hàng nghìn ha rừng bị đổ gãy, hư hại. Thực bì dày, cây gãy đổ nhiều, trong khi đơn vị không đủ kinh phí, nhân lực để phát dọn, thu gom hết vật liệu cháy nên nguy cơ cháy luôn thường trực. Cùng với đó, lâm phần của đơn vị nằm trong vùng tiểu khí hậu cực đoan, gió Lào thổi mạnh, nắng nóng kéo dài nên cháy có thể xảy ra ở mọi nơi, mọi thời điểm”.
“Bên cạnh những yếu tố khách quan, dư luận cũng đang nghi ngờ khả năng có người thực hiện hành vi hủy hoại rừng. Vì vậy chúng tôi đang tăng cường cán bộ bám địa bàn, nắm tình hình, thu thập thông tin, chứng cứ và phối hợp với lực lượng kiểm lâm, công an xã để xác minh, điều tra, kịp thời xử lý nếu phát hiện vi phạm” - ông Nguyễn Hữu Thinh cho biết thêm.
Xử lý thực bì không đúng quy trình, chưa đảm bảo quy định cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến gia tăng cháy rừng và các điểm phát lửa. Theo đó, vẫn còn tình trạng người dân đốt thực bì khi thời tiết nắng nóng gay gắt, vào giữa trưa, gần khu vực rừng dễ cháy mà không xin phép lực lượng chức năng, không báo với chính quyền địa phương, không chuẩn bị đầy đủ dụng cụ chữa cháy và nhân lực ứng phó với tình huống xấu.
Đến thời điểm này, lực lượng chức năng và các chủ rừng đã phát hiện, xử phạt hành chính 68 trường hợp với tổng số tiền 64 triệu đồng vì xử lý thực bì sai quy định; trong số này có ông Nguyễn Hữu Phượng ở thôn Thượng Hải (xã Thạch Khê).
Ông Phượng cho biết: “Sau các trận bão năm ngoái, vườn có nhiều cây khô, cành mục, lá rụng dày nên ngay đầu mùa nắng, tôi đã thu gom và đốt vào giữa trưa, khi gió thổi mạnh. Đám cháy nhanh chóng vượt tầm khống chế, lan rộng hàng chục mét và bắt đầu bén sang rừng phi lao phòng hộ bên cạnh. May mắn là người dân trong thôn, lực lượng công an, kiểm lâm đã kịp thời có mặt hỗ trợ khống chế đám cháy; nếu không, hậu quả có thể sẽ không chỉ dừng lại ở mức xử lý hành chính, rút kinh nghiệm”.
Yếu tố thời tiết cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng cháy rừng và số điểm phát lửa ở Hà Tĩnh tăng đột biến trong mùa khô năm nay. Nắng nóng năm nay đến sớm hơn các năm trước khoảng 1 tháng, với nhiều đợt cực đoan, khiến các cánh rừng trở nên khô hanh, dễ cháy. Có nhiều thời điểm, nhiệt độ lên tới 38-41°C, kéo dài nhiều ngày, nguy cơ cháy rừng ở mức cấp IV đến cấp V, UBND tỉnh phải ban hành các công điện khẩn để ứng phó.
Ngoài ra, rừng ở Hà Tĩnh bị cháy nhiều hơn so với các năm gần đây còn do diện tích rừng dễ cháy lên đến 120.000 ha, phân bố rộng khắp trên địa bàn 66 phường, xã; địa hình phức tạp, tiểu khí hậu cực đoan; nhiều khu dân cư, cơ sở tâm linh, thờ tự trong rừng, gần rừng nên khó kiểm soát nguồn lửa. Cùng với đó là tình trạng người dân vào rừng đốt ong, lấy lâm sản phụ trong những ngày nắng nóng vẫn còn diễn ra. Công tác điều tra nguyên nhân các vụ cháy, nhất là những vụ có dấu hiệu đốt rừng gặp khó khăn, đến thời điểm này chưa điều tra, làm rõ được vụ cháy nào.
Nếu năm 2025, Hà Tĩnh chỉ xảy ra 2 vụ cháy rừng và 17 điểm phát lửa thì đến thời điểm này của năm nay, đã xảy ra 10 vụ cháy rừng, với tổng diện tích bị cháy gần 32 ha. Các địa bàn xảy ra cháy nhiều nhất là xã Hà Linh 2 vụ, Sơn Tiến 2 vụ, Trường Lưu 2 vụ; chủ rừng để xảy ra cháy nhiều nhất là Công ty TNHH MTV Cao su Hà Tĩnh 4 vụ, Ban Quản lý Rừng phòng hộ sông Ngàn Phố 2 vụ. Ngoài ra, đến thời điểm này, toàn tỉnh cũng đã khống chế thành công 21 vụ phát lửa không để xảy ra cháy lớn.
Ông Trương Quốc Long – Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Tĩnh khẳng định: “Số vụ cháy rừng, điểm phát lửa tăng đột biến trong năm nay là hệ quả tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó nổi lên là thời tiết cực đoan, nắng nóng kéo dài, nguồn vật liệu cháy tích tụ sau thiên tai, nguy cơ phát sinh nguồn lửa từ hoạt động dân sinh, nhận thức về PCCCR của người dân, trách nhiệm của chính quyền địa phương và chủ rừng. Thực tế này cho thấy, công tác PCCCR đang đứng trước yêu cầu cao hơn, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chữa cháy khi sự cố xảy ra mà phải chủ động kiểm soát nguồn lửa, kiểm soát tình hình từ xa, xử lý nguy cơ từ sớm. Vì vậy, thời gian tới chúng tôi sẽ điều chỉnh, bổ sung, xây dựng phương án ngăn ngừa, ứng phó hiệu quả hơn”.
