Linh hoạt xã hội hóa nguồn lực trùng tu di tích ở Xuân Lộc

Nằm trên vùng Trà Sơn, đền Tam Lang (thôn Thượng Xuân) không chỉ là một địa chỉ tín ngưỡng quen thuộc mà còn là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa. Đền được xây dựng từ thời Trần, thờ Tam Lang Long Vương - vị thần gắn với tín ngưỡng thờ thần nước của cư dân nông nghiệp Việt Nam.

Hệ thống kiến trúc của đền gồm nghi môn, trung điện, thượng điện cùng nhiều hạng mục mang dấu ấn kiến trúc cổ. Năm 2006, đền Tam Lang được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Trải qua hàng trăm năm, dưới tác động của thời gian, thiên nhiên và chiến tranh, nhiều hạng mục của đền đã xuống cấp.

Để từng bước trả lại diện mạo khang trang cho di tích, thời gian qua, địa phương cùng ban quản lý các di tích trên địa bàn đã vận động các nguồn lực xã hội hóa. Đến nay, hơn 5 tỷ đồng đã được huy động để tu sửa nhiều hạng mục như cổng đền, các cung thờ, hoành phi, câu đối, nhà khách, sân và mái che... Mỗi hạng mục được trùng tu, tôn tạo góp phần tạo không gian duy trì sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa và lưu giữ những phong tục được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Nghệ nhân Ưu tú Lương Thị Nguyên - thủ nhang đền Tam Lang cho biết: “Nguồn lực trùng tu chủ yếu được huy động từ sự đồng thuận, đóng góp của những tấm lòng hảo tâm, doanh nghiệp, cá nhân... Điều đáng mừng không chỉ là những hạng mục của di tích bị hư hỏng, xuống cấp đã được tôn tạo, xây dựng, mà khi cộng đồng cùng chung tay, vấn đề bảo tồn di tích sẽ trở thành trách nhiệm chung của mỗi người”.

Không chỉ đền Tam Lang, các địa chỉ văn hóa, tâm linh khác trên địa bàn Xuân Lộc cũng đang nhận được sự quan tâm, chung sức của cộng đồng. Tại chùa Mai Hoa (thôn Phú Xuân) - ngôi chùa cổ được xây dựng từ thời Hậu Lê, sau nhiều thế kỷ tồn tại đã xuống cấp nghiêm trọng, cần được tu bổ, tôn tạo. Từ nhu cầu thực tế ấy, năm 2025 địa phương đã tích cực kết nối, huy động các nguồn lực xã hội để từng bước trùng tu, tôn tạo di tích.

Với sự hỗ trợ của Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup), thượng điện chùa Mai Hoa được xây dựng theo kiến trúc truyền thống. Cùng với đó, các tổ chức, doanh nghiệp và người dân địa phương chung tay đóng góp kinh phí, ngày công, vật liệu để xây dựng nhà tăng, chỉnh trang khuôn viên và hoàn thiện các hạng mục liên quan. Với tổng kinh phí đầu tư hơn 5 tỷ đồng, đầu năm 2026, công trình đã hoàn thành.

Sư cô Thích Nữ Huệ Pháp - quản lý chùa Mai Hoa cho biết: “Trong quá trình tu bổ, nhà chùa nhận được sự quan tâm, đồng hành của chính quyền địa phương, sự đồng thuận, ủng hộ của người dân, phật tử và nhiều tổ chức, cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp. Mỗi sự đóng góp đều tạo thêm điều kiện để nhà chùa từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, duy trì các hoạt động tín ngưỡng, văn hóa tâm linh, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần của người dân”.

Sự chung tay của cộng đồng còn được thể hiện ở nhiều di tích khác trên địa bàn. Chùa Lưu Ly, ngôi chùa cổ ở thôn Bắc Sơn cũng đã được tu bổ một số hạng mục với kinh phí khoảng 500 triệu đồng. Tại các di tích nhà thờ họ cũng được con cháu đóng góp, công đức hàng tỷ đồng để sửa chữa, tôn tạo. Theo đó, trên mỗi công trình văn hoá tâm linh ở Xuân Lộc đều cho thấy sự gắn bó, trách nhiệm của cộng đồng trong gìn giữ những dấu tích văn hóa, lịch sử của quê hương.

Cùng với huy động nguồn lực, xã Xuân Lộc chú trọng nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ di tích. Theo đó, xã cũng đã thành lập ban quản lý các di tích, phối hợp với dòng họ, tổ chức, cá nhân trong quá trình tu bổ, chăm sóc cảnh quan. Qua đó, việc trùng tu từng bước được thực hiện phù hợp với giá trị vốn có của di tích, đáp ứng nhu cầu văn hóa, tín ngưỡng của người dân.

Ông Võ Thành Chung - Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Lộc cho biết: “Địa phương xác định hệ thống di tích là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của Nhân dân. Vì vậy, thời gian qua, xã đã tập trung kết nối, vận động các nguồn lực để tu bổ, tôn tạo, nâng cấp các công trình. Trên cơ sở đó, Xuân Lộc hướng tới phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa, tâm linh, kết nối các điểm đến, hình thành những sản phẩm tham quan, trải nghiệm gắn với lịch sử, văn hóa của vùng đất. Từ đó, đưa di tích gần hơn với cộng đồng và tạo thêm động lực để người dân cùng tham gia bảo tồn”.

Từ những nguồn lực được chung tay đóng góp, nhiều di tích ở Xuân Lộc đang từng bước được khôi phục. Quá trình ấy đã khơi dậy tình cảm, trách nhiệm của người dân với những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương. Khi di tích được gìn giữ bằng sự đồng lòng của cộng đồng và phát huy phù hợp với đời sống đương đại, những dấu tích xưa sẽ tiếp tục có sức sống, trở thành điểm tựa để kết nối văn hóa, lịch sử với phát triển du lịch của địa phương.