Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

(Baohatinh.vn) - Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).

Chuyện người chiến sĩ Xô viết kiên trung

Đồng chí Phan Viết Chiểu (SN 1905, bí danh Linh Đài, Bá, Thoát Nhu, Phong...) là con thứ 6 trong một gia đình có 7 người con ở làng Vân Hải, thuộc tổng Cổ Đạm (nay là thôn Vân Hải, xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh).

dhdh.jpg

Từ nhỏ, ông đã chứng kiến cảnh sống lầm than, cơ cực dưới ách áp bức của thực dân, phong kiến; lại được nghe cha kể về các phong trào đấu tranh chống sưu cao, thuế nặng của người dân nên ông sớm nuôi chí lớn, lòng căm thù giặc.

Lớn lên, ông dạy học cho trẻ em trong làng, thường xuyên giao lưu với các thầy đồ nho, giáo viên ở Cổ Đạm nên sớm tiếp thu những tư tưởng tiến bộ. Cuối năm 1927, ông cùng một số đồng chí được kết nạp vào Đảng Tân Việt ở huyện Nghi Xuân. Với sự hoạt động tích cực của những đảng viên đầu tiên, tổ chức Đảng Tân Việt từng bước mở rộng, ảnh hưởng ngày càng lan tỏa tại địa phương.

Tháng 3/1930, Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh được thành lập. Đầu tháng 4/1930, Chi bộ Nghi Xuân ra đời với 5 đảng viên: Hồ Văn Ninh, Ngô Hữu Yên, Phan Viết Chiểu, Trần Mạnh Táo và Nguyễn Thị Kim. Để chuẩn bị cho lễ kỷ niệm Quốc tế Lao động 1/5, ông Chiểu cùng một số đồng chí được giao nhiệm vụ in truyền đơn, may cờ Đảng.

Sáng 1/5/1930, cờ đỏ búa liềm tung bay, truyền đơn được rải khắp các ngả đường, người dân địa phương hăng hái tham gia biểu tình chống thực dân Pháp. Sau sự kiện đó, một số đồng chí bị mật thám Pháp bắt giữ, theo dõi; cơ quan ấn loát của tổ chức bị lộ. Tuy nhiên, sự kiểm soát, đàn áp của địch không thể dập tắt phong trào. Những cuộc mít tinh vẫn được tổ chức, hoạt động cách mạng tiếp tục được duy trì trong bí mật.

Đầu tháng 5/1930, Chi bộ Đảng Vân Hải được thành lập gồm 5 người, do đồng chí Phan Viết Chiểu làm Bí thư. Với vai trò người đứng đầu, ông tích cực vận động, phát triển tổ chức. Ngày 12/5/1930, Đại hội thành lập Đảng bộ lâm thời huyện Nghi Xuân được tổ chức; đồng chí Phan Viết Chiểu được bầu làm Bí thư Huyện ủy đầu tiên của huyện. Dưới sự lãnh đạo của ông, đình làng Vân Hải trở thành căn cứ bí mật, nơi Xứ ủy Trung Kỳ và Tỉnh ủy Hà Tĩnh tổ chức họp bàn, chỉ đạo phong trào đấu tranh của quần chúng.

Đình làng Vân Hải (xã Cổ Đạm) nơi gắn với nhiều hoạt động của các chiến sĩ trong phong trào Xô viết ở Nghi Xuân.

Đình làng Vân Hải (xã Cổ Đạm) nơi gắn với nhiều hoạt động của các chiến sĩ trong phong trào Xô viết ở Nghi Xuân.

Tối 1/8/1930, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Phan Viết Chiểu, Nhân dân Cổ Đạm nổi trống, mõ, cùng Nhân dân các xã lân cận hô vang khẩu hiệu chống thực dân Pháp và phong kiến, đòi ruộng đất cho dân cày. Cuộc biểu tình trở thành một trong những dấu mốc mở màn cho cao trào đấu tranh của Nhân dân Nghi Xuân nói chung, Cổ Đạm nói riêng, góp phần tạo nên hào khí của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Tháng 12/1930, ông bị mật thám bắt, giam tại Nhà lao Hà Tĩnh rồi bị đày qua nhiều nhà lao ở Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk...

Với những đóng góp to lớn cho cách mạng, đồng chí Phan Viết Chiểu được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.

Với những đóng góp to lớn cho cách mạng, đồng chí Phan Viết Chiểu được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.

Trong ký ức của anh Phan Viết Sơn (SN 1971, cháu nội đồng chí Phan Viết Chiểu), vẫn còn in đậm những câu chuyện kể về ông mình. Anh Sơn chia sẻ: “Những năm tháng tù đày, trước đòn roi và sự tra tấn dã man của quân thù, vợ con và em trai ở quê nhà qua đời nhưng ông tôi vẫn giữ vững khí tiết, kiên định lý tưởng cách mạng. Trong cuốn hồi ký viết tay còn lưu giữ tại Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh, ông tôi viết: “Tôi không sợ bị tù đày, tra tấn, chỉ sợ Việt Nam cách mạng lâu thành công”. Tinh thần, ý chí ấy trở thành niềm tự hào để các thế hệ con cháu gìn giữ, tiếp nối truyền thống của gia đình, dòng họ”.

bqbht_br_6.jpg
Các con cháu của đồng chí Phan Viết Chiểu luôn tự hào và phát huy truyền thống cách mạng của gia đình.

Năm 1937, đồng chí Phan Viết Chiểu được ra tù. Trở về quê hương, ông tiếp tục dạy học, tích cực hoạt động cách mạng, vận động quần chúng đấu tranh. Cùng với những tù nhân chính trị trở về địa phương, ông nhanh chóng tham gia hoạt động tại các đảng bộ, chi bộ, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Nghi Xuân.

Do tuổi cao, sức yếu, đồng chí Phan Viết Chiểu từ trần ngày 7/5/1996, hưởng thọ 91 tuổi. Với những đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, ông được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và Ba, Huy chương Vì sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân, Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng... Cuộc đời hoạt động của ông để lại dấu ấn trong truyền thống cách mạng của quê hương Cổ Đạm.

Tiếp nối truyền thống cách mạng

Với người dân làng Vân Hải, mỗi khi nhắc đến gia đình, dòng họ của đồng chí Phan Viết Chiểu là nhắc đến một truyền thống được hun đúc qua nhiều thế hệ. Cha của đồng chí Phan Viết Chiểu là cụ Phan Công Chính (? - ?), mẹ là bà Tô Thị Quán (? - ?). Sinh thời, cụ Chính từng tham gia phong trào khởi nghĩa chống Pháp của cụ Phan Đình Phùng. Căn nhà của gia đình cụ cũng trở thành nơi hội họp, in ấn, cất giấu tài liệu của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931.

bqbht_br_2.jpg
Gia đình và dòng họ của đồng chí Phan Viết Chiểu có nhiều đóng góp cho cách mạng.

Người con trai thứ 7 của cụ Phan Công Chính là Phan Viết Biểu (1911-1931, em trai đồng chí Phan Viết Chiểu) cũng là một chiến sĩ cách mạng kiên trung. Dưới sự dìu dắt của người anh và các bậc tiền bối, Phan Viết Biểu sớm tham gia hoạt động cách mạng, trực tiếp đấu tranh chống thực dân Pháp trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931.

Cùng các đồng chí, ông sử dụng đình làng làm cơ sở bí mật để hội họp, in ấn tài liệu, truyền đơn và xây dựng lực lượng cách mạng. Giữa năm 1931, khi phong trào đang phát triển mạnh, đồng chí Phan Viết Biểu bị địch bắt, tra tấn dã man nhưng vẫn giữ vững khí tiết.

Không khuất phục được người chiến sĩ trẻ, ngày 1/6/1931, thực dân Pháp kết án và xử bắn ông ngay tại quê nhà khi ông vừa tròn 20 tuổi. Sự hy sinh ấy là một trong những câu chuyện được người dân Cổ Đạm nhắc nhớ khi nói về những năm tháng đấu tranh của quê hương. Đồng chí Phan Viết Biểu đã được Nhà nước công nhận liệt sĩ, trao tặng Bằng “Tổ quốc ghi công”.

bqbht_br_1.jpg
Những phần thưởng cao quý này là động lực để các thế hệ con cháu gìn giữ truyền thống và nỗ lực học tập, lao động, góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

Trong số những người con của cụ Phan Công Chính còn có ông Phan Phức (1901-1945, anh trai đồng chí Phan Viết Chiểu) cũng là người có nhiều đóng góp cho phong trào cách mạng tại địa phương. Là hương kiểm của làng Vân Hải, ông thường xuyên tạo điều kiện để cán bộ cách mạng lẩn trốn, hoạt động bí mật. Khi bị mật thám Pháp nghi ngờ, ông bị tra tấn dã man, sinh bệnh rồi qua đời.

Truyền thống cách mạng của gia đình tiếp tục được các thế hệ con cháu gìn giữ. Nhiều người tham gia các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, trong đó có ông Phan Văn Phiên (SN 1932, con trai ông Phan Phức, gọi đồng chí Phan Viết Chiểu là chú ruột). Trong kháng chiến chống Pháp, ông Phiên chiến đấu anh dũng và được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huy chương Chiến thắng hạng Nhì, Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng... Từ năm 1981-1989, ông giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Cổ Đạm, góp phần xây dựng quê hương sau chiến tranh.

bqbht_br_3.jpg
Ông Phan Văn Phiên có nhiều năm tham gia kháng chiến chống Pháp và giữ chức vụ lãnh đạo tại địa phương.

Em trai ông Phiên là Phan Viết Thái (1944-1969) hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, được công nhận là liệt sĩ và được cấp Bằng “Tổ quốc ghi công”. Với những đóng góp, hy sinh to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, gia đình cụ Phan Công Chính được Thủ tướng Chính phủ trao tặng Bằng “Có công với nước”. Không chỉ gia đình cụ Chính, trong dòng họ Phan còn có nhiều người tham gia kháng chiến, trong đó có 2 liệt sĩ; nhiều con cháu trưởng thành, công tác trong các cơ quan, doanh nghiệp trên cả nước.

Ông Phan Văn Phiên chia sẻ: “Giá trị truyền thống của gia đình, dòng họ không chỉ nằm ở những phần thưởng hay những danh hiệu được trao tặng, mà còn ở cách các thế hệ sau tiếp nhận và gìn giữ những gì cha ông để lại. Với con cháu dòng họ Phan, ký ức về những người đi trước trở thành một phần căn cốt của gia đình, nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm với quê hương, đất nước”.

bqbht_br_5.jpg
Ông Phan Văn Phiên chia sẻ với phóng viên những tư liệu về gia đình, dòng họ.

Ông Phan Đình Ca - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Cổ Đạm cho biết: “Gia đình, dòng họ đồng chí Phan Viết Chiểu có truyền thống cách mạng được vun đắp qua nhiều thế hệ. Từ chiến tranh đến thời bình, các thế hệ con cháu vẫn tiếp nối truyền thống ấy, đóng góp trên nhiều lĩnh vực, góp phần làm rạng danh dòng họ, quê hương”.

Gần một thế kỷ trôi qua kể từ những ngày tiếng trống Xô viết vang lên nơi làng Vân Hải, câu chuyện về sự hy sinh, tinh thần đấu tranh anh dũng của đồng chí Phan Viết Chiểu và những người thân của ông vẫn được nhắc nhớ trong ký ức gia đình, trong câu chuyện của làng quê. Những câu chuyện ấy được các thế hệ con cháu gìn giữ, để một phần ký ức về những năm tháng đấu tranh của quê hương không bị lãng quên.

Chủ đề Đất và người Hà Tĩnh

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!