Vừa qua bà Đặng Thị Xuân ở xã Thạch Xuân bị một đối tượng mạo danh công an xã đe doạ có dính líu đến vay tiền và buộc phải chuyển một số tiền lớn để giải quyết. Không chỉ vậy, người này còn chuyển máy đến một người tự xưng là ở Bộ Công an để thao túng tâm lý, dẫn dụ bà Xuân thực hiện hành vi chuyển tiền. Rất may sau đó, bà Xuân đã tới trụ sở Công an xã để hỏi và được giải thích, kịp thời ngăn chặn lừa đảo.
Trước đó, vào tháng 12/2025, Phòng Cảnh sát Hình sự Công an Hà Tĩnh phối hợp với Công an phường Thành Sen, Công an xã Thạch Xuân ngăn chặn thành công vụ lừa đảo cụ bà 76 tuổi chuyển hơn 2 tỷ đồng cho các đối tượng lừa đảo.
Thời gian qua, nhiều người cao tuổi trên cả nước đã trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi như giả mạo người thân gặp nạn, mạo danh cơ quan công an, thông báo trúng thưởng, tri ân khách hàng hay mời nhận các gói ưu đãi, thực phẩm chức năng…
Đặc biệt, vụ lừa đảo liên quan đến hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ với số tiền các đối tượng chiếm đoạt ước tính lên tới 2.700 tỷ đồng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về thủ đoạn nhắm vào người cao tuổi, người nghỉ hưu. Đằng sau những khoản tiền bị mất, từ vài trăm triệu đến hàng chục tỷ đồng, là nỗi đau tinh thần, sự suy sụp về sức khỏe khi số tiền dành dụm cho tuổi già bỗng chốc tan biến.
Tuổi già là giai đoạn sức khỏe giảm sút, khả năng tiếp cận và thích ứng với những biến đổi nhanh của xã hội, đặc biệt là công nghệ số, cũng không còn như trước. Điều người cao tuổi quan tâm nhất thường là sức khỏe của bản thân, cuộc sống của con cháu, sự bình yên và danh dự của gia đình. Chính những mối bận tâm rất đỗi bình dị ấy lại trở thành điểm yếu để các đối tượng lừa đảo lợi dụng, dựng lên những kịch bản đánh vào tình thân, lòng trắc ẩn và tâm lý lo lắng.
Trong khi đó, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, các nền tảng số và những thủ đoạn lừa đảo liên tục biến đổi khiến không ít người cao tuổi khó nhận diện, phòng tránh. Cùng với sự thiếu cập nhật thông tin và hạn chế trong kỹ năng sử dụng công nghệ, người cao tuổi trở thành một trong những nhóm dễ bị các đối tượng lừa đảo nhắm tới.
Thực tế cho thấy, không ít người có học vấn, từng trải và giàu kinh nghiệm sống vẫn trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo. Điều khiến họ mắc bẫy không đơn thuần là sự cả tin hay thiếu hiểu biết, mà bởi các đối tượng đã nghiên cứu kỹ tâm lý người cao tuổi để xây dựng những kịch bản đánh trúng mối quan tâm và nỗi lo của họ.
Đằng sau những cái “gật đầu” để rồi trở thành “con mồi” của những kẻ lừa đảo có khi là mong muốn tốt hơn về tương lai tuổi già, là đỡ phần gánh nặng cho con cháu khi có thêm thu nhập hoặc đơn giản là cảm giác được quan tâm sau những ngày lặng lẽ. Bởi vậy, không ít cái “gật đầu” của người già nặng tính cảm xúc để rồi bị những kẻ xấu trục lợi.
Ông Nguyễn Văn Sơn, Nguyên Ủy viên Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng: “Trong xã hội phát triển nhanh, người già có sự cô đơn và họ cũng có nhu cầu chia sẻ nhất định. Bởi vậy, khi họ được chia sẻ, được an ủi thì rất dễ nghe theo. Đây chính là điểm để những kẻ xấu có cơ hội trục lợi. Ban đầu thường chỉ là quan tâm vấn đề sức khoẻ, hỏi han, động viên nhưng sau đó có thể là bán sản phẩm với nhiều chiêu thức".
Cùng với sự gia tăng của các hình thức lừa đảo, người cao tuổi đang trở thành nhóm đối tượng mà các đối tượng phạm tội thường xuyên nhắm tới. Chúng khai thác những mối quan tâm rất chính đáng của người cao tuổi như sức khỏe, cuộc sống tuổi già, mong muốn tự chủ về tài chính hoặc không muốn trở thành gánh nặng cho con cháu để dựng lên những kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi.
Một trong những thủ đoạn phổ biến là lợi dụng nhu cầu chăm sóc sức khỏe để chào mời các sản phẩm, dịch vụ với những lời quảng cáo được thổi phồng về công dụng. Nhiều người được mời tham gia các buổi tư vấn, trải nghiệm miễn phí, tặng quà hoặc khám sức khỏe không mất phí. Sau khi tạo dựng được niềm tin, các đối tượng tiếp tục thuyết phục mua thực phẩm chức năng, gói chăm sóc sức khỏe hoặc tham gia các mô hình đầu tư, bán hàng với số tiền lớn, vượt xa giá trị thực của sản phẩm.
Điều đáng lo ngại là sau khi phát hiện mình bị lừa, không ít người cao tuổi lựa chọn im lặng vì mặc cảm, sợ bị trách móc hoặc làm phiền con cháu. Sự im lặng ấy không chỉ khiến việc xử lý vụ việc gặp khó khăn mà còn tạo điều kiện để các đối tượng tiếp tục lừa đảo những nạn nhân khác.
Vì vậy, “lá chắn” hiệu quả nhất đối với người cao tuổi không chỉ là những khuyến cáo từ cơ quan chức năng mà còn là sự đồng hành của gia đình.
Khi cha mẹ, ông bà thường xuyên được quan tâm, chia sẻ và trao đổi về những thủ đoạn lừa đảo mới, họ sẽ có thêm sự tỉnh táo trước những lời mời chào hấp dẫn và sẵn sàng tìm đến người thân để kiểm chứng khi gặp tình huống bất thường.
Ông Dương Xuân Hoà, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh Hà Tĩnh cho rằng: "Gia đình, người thân phải quan tâm trò chuyện thường xuyên để người già được chia sẻ. Bên cạnh đó cần nâng cao vai trò tuyên truyền các hình thức lừa đảo để người cao tuổi nâng cao cảnh giác. Việc tham gia vào các phong trào tập thể cũng là cơ hội để người già được chia sẻ và tìm được nhiều niềm vui trong cuộc sống".
Những thủ đoạn lừa đảo sẽ còn tiếp tục biến đổi cùng sự phát triển của công nghệ. Vì vậy, bên cạnh các giải pháp từ cơ quan chức năng, điều quan trọng là mỗi người cao tuổi cần nâng cao cảnh giác, cân nhắc kỹ trước mọi quyết định về tài chính và không ngần ngại trao đổi với người thân khi gặp những lời mời chào bất thường.
