Cảnh giác trước các chiêu lừa nhắm vào tân sinh viên mùa nhập học

Tháng 8 là thời điểm các trường công bố kết quả tuyển sinh, tiếp nhận thí sinh xác nhận nhập học và triển khai các thủ tục chuẩn bị cho năm học mới. Đây cũng là thời điểm nhu cầu tìm kiếm thông tin của phụ huynh, học sinh và tân sinh viên tăng cao, tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng để lừa đảo.

Các đối tượng thường đánh vào tâm lý nôn nóng hoàn tất thủ tục nhập học, đăng ký ký túc xá, tìm nhà trọ hoặc việc làm thêm để giăng bẫy. Chúng tạo các website, fanpage, tài khoản mạng xã hội hoặc địa chỉ thư điện tử có giao diện, tên gọi gần giống với các trường đại học, cao đẳng rồi đăng tải thông tin tuyển sinh, lịch nhập học, học bổng hoặc hỗ trợ tân sinh viên tìm nhà trọ hay việc làm thêm.

Do phần lớn thủ tục được thực hiện trực tuyến, phụ huynh và sinh viên chủ yếu tìm kiếm thông tin trên mạng. Lợi dụng điều này, các đối tượng đưa ra những thông báo như "hệ thống sắp đóng", "chỉ còn một suất cuối cùng", "không hoàn tất ngay sẽ bị hủy kết quả trúng tuyển"… để tạo áp lực, buộc nạn nhân chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân.

Theo Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh), các trang giả mạo thường sao chép nội dung từ kênh chính thức của nhà trường nhưng thay đổi đường dẫn truy cập, số tài khoản ngân hàng hoặc mã QR thanh toán nhằm chiếm đoạt tài sản. Một số trường hợp còn giả danh cán bộ tuyển sinh, giảng viên hoặc ban quản lý ký túc xá để yêu cầu chuyển học phí, lệ phí vào tài khoản cá nhân.

Ngoài ra, các đối tượng còn đăng tin cho thuê phòng trọ với giá rẻ bất thường hoặc tuyển cộng tác viên làm việc trực tuyến với thu nhập hấp dẫn. Sau khi tạo lòng tin, chúng yêu cầu nạn nhân chuyển tiền đặt cọc, phí hồ sơ, phí đào tạo hoặc thực hiện các "nhiệm vụ" phải ứng tiền trước để chiếm đoạt.

Chị N.T.T. (phường Thành Sen) - phụ huynh có con là sinh viên Trường Cao đẳng FPT Hà Nội chia sẻ: “Cách đây hơn một tuần, con trai tôi nhận được email thông báo trúng tuyển chương trình học bổng trao đổi sinh viên quốc tế giữa Trường Cao đẳng FPT Hà Nội và Trường Đại học Kyungnam (Hàn Quốc). Thông báo nêu học bổng bao gồm toàn bộ học phí và chi phí nhà ở nhưng yêu cầu gia đình phải chứng minh tài chính với số dư tài khoản tối thiểu 250 triệu đồng. Văn bản còn đưa ra nhiều quyền lợi hấp dẫn như được làm thêm với mức lương 13.000 Won/giờ, được ở lại học tiếp 2 năm và có cơ hội học liên thông lên đại học... Đọc kỹ, tôi nhận thấy phần đầu văn bản ghi “Bộ Giáo dục và Đào tạo” ra quyết định, trong khi phía dưới lại có dấu đỏ và chữ ký của hiệu trưởng nhà trường. Nghi ngờ có điều bất thường, tôi lập tức liên hệ với nhà trường và được xác nhận toàn bộ giấy tờ trên là giả mạo”.

Không chỉ phụ huynh, tân sinh viên cũng phải đối mặt với những tình huống khó nhận biết khi tự tìm kiếm thông tin trên môi trường mạng. Những ngày đầu chuẩn bị nhập học, nhiều bạn trẻ phải chủ động tìm hiểu lịch trình, nơi ở và các vấn đề sinh hoạt tại môi trường mới. Chưa quen với cách thức liên hệ của nhà trường, một số sinh viên thường tìm kiếm, trao đổi thông tin qua mạng xã hội và các nhóm cộng đồng. Tuy nhiên, giữa nhiều nguồn thông tin khác nhau, việc nhận biết đâu là thông tin chính thống không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Em Đ.K.H. (xã Hương Sơn) cho biết: “Dạo gần đây em thường lên mạng tìm thông tin về nhà trọ và các địa điểm làm thêm. Giữa tháng 8, em nhận được cuộc gọi của một người tự xưng là đội ngũ hỗ trợ sinh viên của nhà trường và đề nghị giúp tìm phòng. Sau đó, người này gửi một đường link để em xem thông tin. May mắn là trước khi làm theo, em tham khảo ý kiến của chị gái đang học cùng trường và được khuyên không truy cập đường link. Nhờ vậy, em không bị mắc bẫy”.

Tình trạng giả danh, tiếp cận sinh viên qua mạng xã hội cũng được nhiều trường đại học cảnh báo trong thời gian gần đây. Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng từng cảnh báo việc đối tượng giả danh giảng viên, cán bộ nhà trường liên hệ với sinh viên để yêu cầu chuyển tiền hoặc thực hiện các yêu cầu không thuộc quy trình chính thức. Trường Đại học Tài chính - Marketing (TP Hồ Chí Minh) cũng lưu ý tân sinh viên thận trọng với các hội, nhóm tự phát trên mạng xã hội và khuyến nghị người học ưu tiên tiếp nhận thông tin từ các kênh chính thức của nhà trường...

Với tân sinh viên, sự thiếu kinh nghiệm trong tiếp nhận và kiểm chứng thông tin có thể trở thành “điểm yếu” để các đối tượng lừa đảo khai thác. Khi chưa nắm rõ quy trình và đầu mối liên hệ, nhiều người dễ bị dẫn dắt bởi những thông tin giả mạo được tạo dựng tinh vi. Vì vậy, phụ huynh và tân sinh viên cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi thực hiện các thủ tục, đặc biệt với những yêu cầu liên quan đến chuyển tiền, truy cập đường dẫn hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân.

Người dân không nên làm việc với người lạ qua điện thoại về các thủ tục nhập học; không cài đặt ứng dụng theo yêu cầu của người tự xưng là cán bộ, nhân viên nhà trường; không truy cập các đường link lạ; không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân cho bất kỳ ai. Khi cần xác minh thông tin, phụ huynh và sinh viên nên liên hệ trực tiếp với nhà trường hoặc cơ quan chức năng thông qua các kênh chính thức. Người dân cũng cần chủ động chia sẻ thông tin cảnh báo đến người thân, đặc biệt là tân sinh viên, để cùng nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

Thượng tá Nguyễn Trường Diệu - Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh)