Video ngắn AI tràn ngập mạng xã hội: Cần tỉnh táo khi tiếp nhận

Trong thời đại công nghệ số, chỉ cần vài cú chạm trên màn hình, người dùng đã có thể tiếp cận hàng loạt video ngắn trên các nền tảng mạng xã hội. Nội dung khá đa dạng, từ phim ngắn, truyện kể, chuyện tình cảm, gia đình đến những sản phẩm được tạo hoặc hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Đặc biệt, thời gian gần đây, các phim ngắn Trung Quốc được tạo bằng AI cũng xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Những nội dung như “xuyên không”, “trùng sinh”, “tiên sư xuống núi”, “tổng tài”... có độ dài từ 5 - 10 phút/tập đang thu hút nhiều lượt tương tác của cộng đồng mạng. Hình ảnh nhân vật, bối cảnh và giọng đọc được tạo hoặc hỗ trợ bằng AI khiến những câu chuyện vốn chỉ tồn tại dưới dạng chữ nhanh chóng trở thành những thước phim ngắn.

Điểm đáng chú ý là không ít sản phẩm có nội dung khá xa thực tế nhưng vẫn thu hút người xem nhờ cách kể nhanh, hình ảnh bắt mắt và tình tiết liên tục tạo tò mò. Một câu chuyện có thể được chia thành nhiều tập, mỗi tập thường kết thúc ở một tình huống cao trào để người xem tiếp tục theo dõi.

Theo các chuyên gia tâm lý, các video ngày càng phổ biến nhờ cách sản xuất đơn giản, chi phí thấp và khả năng tiếp cận người xem lớn. Một mô típ thu hút sự chú ý có thể được lặp lại, chỉ cần thay đổi nhân vật, bối cảnh hoặc lời thoại rồi tiếp tục phát hành. Khi người dùng dừng lại xem, bình luận hoặc chia sẻ, video có thêm cơ hội được đề xuất đến nhiều người khác.

Thường xuyên sử dụng mạng xã hội để giải trí, em Nguyễn Thanh Tâm (18 tuổi, phường Thành Sen) cho biết: “Em thường xem các video giới thiệu phim hoặc những đoạn phim AI Trung Quốc có nội dung xuyên không, trùng sinh, tiên sư xuống núi… Có hôm vừa cắm sạc điện thoại vừa xem phim, thậm chí xem đến khuya rồi ngủ quên. Sau một thời gian, em nhận thấy việc xem quá nhiều khiến mình mất khá nhiều thời gian, ảnh hưởng đến việc học và sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, hiện em cố gắng chủ động dừng lại, không xem liên tục như trước”.

Theo ghi nhận trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube... nhiều phim ngắn được tạo hoặc hỗ trợ bằng AI thu hút hàng nghìn lượt xem và tương tác, không ít người để lại bình luận đề nghị nhà sản xuất đăng tiếp, cho thấy sức hút và khả năng giữ chân người xem của dạng nội dung này.

Đáng lo ngại, một số video xây dựng cuộc sống theo những tình huống cực đoan. Nhân vật giàu có thường được mô tả là người có quyền lực, người nghèo thường bị coi thường, mâu thuẫn gia đình được giải quyết bằng “trả đũa”, các nhân vật bị tổn thương tìm cách “trả thù” hoặc “lật ngược số phận”…

“Những video kể chuyện bằng AI về gia đình, con cái bất hiếu, tranh chấp tài sản thường dễ thu hút sự chú ý. Có những tình huống trong phim khiến tôi nghĩ đến cách con cháu đối xử với ông bà, cha mẹ ngoài đời. Tôi sợ nếu trẻ nhỏ thường xuyên xem những nội dung như vậy mà không được giải thích, các cháu có thể coi những cách ứng xử lạnh lùng, thiếu tôn trọng hoặc giải quyết mâu thuẫn bằng trả đũa là chuyện bình thường. Phim chỉ là phim, nhưng nếu xem nhiều, người lớn vẫn phải nhắc con cháu biết đâu là câu chuyện hư cấu, đâu là cách ứng xử đúng trong cuộc sống” - bà Nguyễn Thị Hồng (xã Cẩm Xuyên) chia sẻ.

Video ngắn bằng AI mang đến hình thức giải trí nhanh, thuận tiện, giúp người dùng thư giãn sau học tập, làm việc. Tuy nhiên, nếu dành quá nhiều thời gian cho những nội dung thiếu giá trị mà không có sự chọn lọc, người xem có thể vô tình bị cuốn vào việc xem liên tục, ảnh hưởng đến thời gian dành cho học tập, công việc, nghỉ ngơi và sức khỏe. Đáng lưu ý hơn, việc thường xuyên tiếp xúc với những câu chuyện phi thực tế, cách ứng xử lệch chuẩn cũng có thể tác động nhất định đến nhận thức người xem, nhất là trẻ em.

Trước lượng thông tin ngày càng đa dạng được tạo dựng bằng AI, người dùng cần biết lựa chọn nội dung phù hợp và chủ động kiểm chứng thông tin. Đặc biệt, với người trẻ, việc thường xuyên tiếp xúc với những câu chuyện về tình yêu, gia đình, tiền bạc hay cách ứng xử được xây dựng theo hướng cực đoan có thể khiến các em hình thành những suy nghĩ tiêu cực. Vì vậy, gia đình và nhà trường cần có sự định hướng, giúp các em sử dụng mạng xã hội hợp lý, đồng thời cân bằng giữa thời gian giải trí và học tập.

Tiến sĩ Lê Thị Bích Ngọc - Giảng viên bộ môn Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Hà Tĩnh