Những năm gần đây, nhiều vụ cháy tại các khu chung cư trên cả nước đã để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản, gióng lên hồi chuông cảnh báo về công tác PCCC tại các tòa nhà cao tầng. Thực tế cho thấy, ngoài hệ thống kỹ thuật, trang thiết bị và phương án ứng phó, ý thức của cư dân là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả phòng ngừa và giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra hỏa hoạn.
Là loại hình nhà ở có mật độ dân cư cao và tích hợp nhiều chức năng như căn hộ, trung tâm thương mại, siêu thị, nhà trẻ, bãi đỗ xe hay khu vui chơi, chung cư luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu không được quản lý chặt chẽ. Vì vậy, khi thiết kế về PCCC của công trình, các chủ đầu tư đều phải có giải pháp đồng bộ về kiến trúc, kết cấu và cơ điện. Trong quá trình thiết kế, áp dụng các quy chuẩn để thiết kế, sau đó cần phải được thẩm duyệt, thẩm định bởi Cục Cảnh sát PCCC và CNCH hoặc Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an các địa phương tùy theo quy mô công trình.
Tuy nhiên, khi công trình đi vào vận hành, hiệu quả của hệ thống này lại phụ thuộc rất lớn vào ý thức chấp hành của cư dân và công tác quản lý của ban quản trị tòa nhà.
Thực tế cho thấy, không ít vụ cháy bắt nguồn từ sự chủ quan, bất cẩn trong sinh hoạt hằng ngày. Nhiều người ra khỏi căn hộ nhưng quên tắt các thiết bị điện, bếp từ hoặc để các nguồn nhiệt hoạt động trong thời gian dài. Tại khu vực tập kết rác, một số cư dân còn bỏ các vật liệu dễ cháy như giấy, bìa carton, túi ni-lông... làm gia tăng nguy cơ phát sinh hỏa hoạn.
Bên cạnh đó, vì muốn thuận tiện trong sinh hoạt, không ít người còn chèn cửa thang thoát hiểm hoặc tận dụng chiếu nghỉ cầu thang để chứa đồ đạc, nội thất cũ. Những hành vi tưởng chừng nhỏ này lại có thể cản trở việc thoát nạn và gây khó khăn cho lực lượng cứu hộ khi xảy ra sự cố. Dù ban quản lý thường xuyên nhắc nhở, kiểm tra, nhưng rất khó kiểm soát triệt để nếu cư dân chưa tự giác chấp hành.
Do đó, trong công tác vận hành quản lý, với phương châm phòng bệnh hơn chữa bệnh, ban quản trị tòa nhà cũng cần nghiêm túc tuân thủ các quy định, quy trình về an toàn PCCC, kiểm tra hệ thống PCCC thường xuyên, tối thiểu là định kỳ 1 năm/lần với các đơn vị giám sát độc lập nhiều kinh nghiệm để nắm rõ tình trạng của hệ thống, các thiết bị báo cháy, báo khói, chữa cháy (nước, khí…) các thiết bị điện, thông gió, hút khói… và hệ thống điều khiển trung tâm, các hệ thống cửa và lối thoát hiểm, hành lang an toàn PCCC của công trình.
Quan trọng hơn cả, mỗi cư dân cần nâng cao ý thức chấp hành các quy định về PCCC, chủ động loại bỏ các nguy cơ cháy nổ ngay trong chính căn hộ của mình và không làm ảnh hưởng đến không gian an toàn chung của tòa nhà. Chỉ khi mỗi người đều có trách nhiệm với sự an toàn của bản thân và cộng đồng, chung cư mới thực sự trở thành nơi đáng sống và an toàn.
