Bảo đảm an toàn PCCC cho trạm sạc xe điện

Cùng với xu hướng sử dụng xe điện ngày càng phổ biến tại Việt Nam nói chung và Hà Tĩnh nói riêng, nhiều trạm sạc xe điện đã được lắp đặt tại các nhà chung cư, nhà ở riêng lẻ và các công trình công cộng như trạm xăng, trạm dừng nghỉ, trung tâm thương mại... Sự phát triển này đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an toàn PCCC đối với các công trình có bố trí trạm sạc xe điện.

Trạm sạc xe điện có chức năng cung cấp năng lượng cho phương tiện, tương tự như vai trò của cột bơm nhiên liệu tại các trạm xăng đối với xe sử dụng động cơ đốt trong. Với ưu điểm nhỏ gọn, dễ lắp đặt và thuận tiện trong sử dụng, các trạm sạc ngày càng được bố trí phổ biến tại bãi đỗ xe, khu dân cư, trung tâm thương mại, cửa hàng dịch vụ và nhiều địa điểm công cộng khác, đáp ứng nhu cầu sạc điện trong thời gian phương tiện dừng, đỗ.

Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích mang lại, việc lắp đặt và vận hành các trạm sạc, dù trong nhà hay ngoài trời, vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn về điện và cháy, nổ nếu không tuân thủ các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật.

Thực tế cho thấy, các sự cố cháy liên quan đến trạm sạc xe điện chủ yếu xuất phát từ nguyên nhân chập điện, quá tải hoặc lỗi trong quá trình vận hành. Khi xảy ra sự cố, dòng điện lớn có thể làm các thiết bị, linh kiện bên trong trạm sạc phát sinh nhiệt độ cao. Nếu nhiệt lượng không được kiểm soát và tản nhiệt kịp thời, nhiệt sẽ lan sang các bộ phận xung quanh, làm gia tăng nguy cơ cháy, nổ. Đáng chú ý, hiện nay phần lớn tủ sạc xe điện chưa được tích hợp hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động.

Vì vậy, đối với các trạm sạc được lắp đặt trong nhà, việc phát hiện và xử lý sự cố chủ yếu vẫn phụ thuộc vào hệ thống báo cháy, chữa cháy chung của công trình.

Về hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với trạm sạc xe điện, đến nay Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố 8 Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), quy định về các yêu cầu chung, tương thích điện từ, truyền thông giữa trạm sạc và xe điện, yêu cầu an toàn đối với hệ thống lắp đặt trạm sạc cũng như cụm đóng cắt, điều khiển hạ áp tại khu vực sạc. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn này vẫn chưa đề cập đến các giải pháp cảnh báo và chữa cháy dành riêng cho trạm sạc xe điện. Bên cạnh đó, trong lĩnh vực thiết kế công trình, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về gara ô tô (QCVN 13:2018/BXD) hiện cũng chưa có quy định cụ thể về yêu cầu thiết kế khi bố trí trạm sạc xe điện trong gara.

Để bảo đảm yêu cầu PCCC cho các trạm sạc trên cơ sở các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành, cần nghiên cứu, tham khảo một số giải pháp sau:

1. Về giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan

- Vị trí trạm sạc và xe điện cần bố trí thành khu vực riêng, độc lập với các khu vực để xe khác, được ngăn cách bằng các tường ngăn cháy hoặc tạo khoảng cách an toàn không nhỏ hơn 10 m đối với khu vực xung quanh trạm sạc

- Tủ điện, thiết bị điều khiển và cấp nguồn cho trạm sạc phải được ngăn cháy với khu vực gara và bảo đảm theo quy định tại Điều 2.3.4 của QCVN 13:2018/BXD. Các thiết bị phải bảo đảm theo các yêu cầu của QCVN 12:2014/BXD và các tiêu chuẩn kỹ thuật về thiết bị điện liên quan.

- Đối với trạm sạc tại cửa hàng xăng dầu: vị trí bố trí phải phù hợp với cấp vùng nguy hiểm trong cửa hàng quy định tại Điều 7 QCVN 01:2020/BCT “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu thiết kế cửa hàng xăng dầu”, thiết bị điện phải bảo đảm theo quy định tại Điều 11 QCVN 01:2020/BCT.

2. Về giải pháp chống tụ khói

- Khu vực gara bố trí trạm sạc phải thiết kế giải pháp hút khói theo quy định tại Điều 2.3.3 QCVN 13:2018/BXD và Phụ lục D QCVN 06:2022;

- Quạt hút khói phải bảo đảm giới hạn chịu lửa tối đa theo quy định tại D.9 QCVN 06:2022/BXD và phù hợp với nhiệt độ thực tế đám cháy xe điện, trạm sạc xe điện.

3. Về trang bị hệ thống PCCC

Khu vực trạm sạc phải trang bị phương tiện, thiết bị PCCC phù hợp với yêu cầu trang bị của nhà và công trình tại QCVN 10:2025/BCA.

- Đối với khu vực trang bị hệ thống chữa cháy tự động Spinkler, cần bảo đảm yêu cầu ngắt điện trước khi chữa cháy theo quy định tại Điều 5.1.6 TCVN 7336:2021 (bố trí thành 1 cụm chữa cháy riêng được điều khiển bởi 1 van tràn, van tràn chỉ được kích hoạt khi có tín hiệu của hệ thống báo cháy và tín hiệu xác nhận đã ngắt nguồn điện của trạm sạc)

- Việc ngắt nguồn trạm sạc phải được thực hiện bằng tay và tự động từ tín hiệu báo cháy. Công tắc ngắt khẩn cấp nguồn điện của trạm sạc phải bố trí trong phạm vi không quá 15 m từ trạm sạc và phải có dán nhãn, chỉ dẫn về cách vận hành, ngắt nguồn điện.

- Bố trí các bình chữa cháy xách tay, bình chữa cháy xe đẩy bố trí tại khu vực trạm sạc để kịp thời xử lý khi có sự cố cháy, nổ xảy ra.