Thiếu nhân lực, tư pháp cơ sở gặp khó trong triển khai nhiệm vụ

Theo thông tin từ Sở Tư pháp Hà Tĩnh, biên chế công chức văn phòng HĐND và UBND cấp xã phụ trách lĩnh vực tư pháp được giao tại Hà Tĩnh là 137 người, trong khi hiện nay mới chỉ có 115 người. Trong tổng số 69 xã, phường, chỉ duy nhất phường Thành Sen được bố trí 4 người do đặc thù địa bàn trung tâm; 33 đơn vị mới bố trí 1 người; 28 đơn vị bố trí 2 người; 7 đơn vị bố trí 3 người. Đa số công chức tư pháp đều có trình độ từ cử nhân luật trở lên.

Sau sáp nhập, xã Toàn Lưu có tất cả 4.999 hộ dân với 18.775 nhân khẩu tại 11 thôn; trong khi đó, Văn phòng HĐND và UBND xã chỉ có duy nhất 1 người phụ trách lĩnh vực tư pháp. Bà Từ Thị Hằng Nga - chuyên viên Văn phòng HĐND và UBND phụ trách lĩnh vực tư pháp (UBND xã Toàn Lưu) chia sẻ: "Theo công bố danh mục và quy trình nội bộ TTHC thuộc thẩm quyền quản lý của ngành tư pháp áp dụng tại UBND cấp xã, hiện có tất cả 65 thủ tục hành chính (TTHC) về lĩnh vực tư pháp. Toàn Lưu là địa bàn rộng, dân số đông và chỉ có 1 biên chế nên riêng việc giải quyết TTHC để trả hồ sơ đúng hạn cho người dân đã chiếm phần lớn quỹ thời gian của tôi. Chỉ tính riêng tháng 7 vừa qua, tôi tiếp nhận và giải quyết 643 hồ sơ về lĩnh vực tư pháp. Điều này dẫn đến các nhiệm vụ khác như: tổ chức theo dõi thi hành pháp luật, hoà giải cơ sở... không dễ thực hiện".

Nhằm khắc phục một phần khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, bà Từ Thị Hằng Nga đã tích cực phối hợp với các phòng, ngành, tổ chức đoàn thể, cán bộ cơ sở... để tuyên truyền, phổ biến pháp luật qua các nhóm zalo, mạng xã hội... Qua đó, góp phần phổ biến rộng rãi, thông tin về chính sách pháp luật mới cho người dân trên địa bàn nắm bắt, theo dõi.

Là địa bàn trung tâm, phường Thành Sen được bố trí 4 người làm công tác tư pháp, hộ tịch và trực tiếp tiếp nhận TTHC ở Trung tâm Phục vụ hành chính công. Ông Nguyễn Duy Cường - Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Thành Sen trao đổi: "Hiện nay, phần lớn thời gian của đội ngũ công chức tư pháp - hộ tịch đang tập trung cho công tác giải quyết TTHC. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, do xáo trộn, thay đổi về mặt nhân sự nên thời gian dành cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn hạn chế. Điều khiến chúng tôi trăn trở là việc triển khai nhiệm vụ hoà giải cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu trong khi Thành Sen là địa bàn trung tâm, tiềm ẩn nguy cơ mất ANTT nếu không giải quyết tốt các vấn đề khi mới phát sinh".

Ông Cường cho biết thêm, trong bối cảnh nguồn nhân lực cho lĩnh vực tư pháp còn thiếu so với yêu cầu thực tiễn, các đơn vị liên quan cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách nhằm nâng cao nhận thức, ý thức thượng tôn pháp luật cho người dân trên địa bàn. Cùng đó, nâng cao vai trò, trách nhiệm và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ cơ sở, tổ hoà giải và các hoà giải viên trên địa bàn nhằm kịp thời nắm bắt, giải quyết và tham mưu xử lý các vụ việc.

Kể từ ngày 1/7/2025, văn phòng HĐND và UBND cấp xã có trách nhiệm tham mưu, giúp UBND cấp xã quản lý nhà nước đối với 14 nhóm nhiệm vụ về lĩnh vực tư pháp như: tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật; quản lý công tác xây dựng pháp luật tại địa phương; tổ chức thi hành pháp luật; hành chính tư pháp...

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lĩnh vực tư pháp ở cấp xã đang chịu áp lực rất lớn khi tiếp nhận thêm hàng chục nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền. Khối lượng công việc tăng mạnh, đặc biệt ở các lĩnh vực hộ tịch, chứng thực, phổ biến giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở, xử lý đơn thư... trong khi biên chế và điều kiện bảo đảm chưa tăng tương ứng. Mặt khác, tư pháp là một lĩnh vực trong bộ máy của văn phòng HĐND và UBND cấp xã, vì vậy, không ít công chức phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc. Bên cạnh đó, một số người mới được bố trí từ lĩnh vực khác nên cần thêm thời gian để tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng xử lý các tình huống pháp lý phát sinh.

Ngoài ra, bất cập về hạ tầng công nghệ thông tin cũng là điểm nghẽn đáng quan tâm. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, hệ thống phần mềm hộ tịch, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và đường truyền đôi lúc chưa đồng bộ, còn xảy ra tình trạng quá tải hoặc thiếu một số chức năng nghiệp vụ, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Ông Đinh Văn Hồng - Phó Giám đốc Sở Tư pháp cho hay: "Nhằm nâng cao chất lượng công tác tư pháp ở cơ sở, chúng tôi đã tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ công chức; trong đó, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp; nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ Nhân dân. Ngoài ra, đề xuất các địa phương tiếp tục củng cố, kiện toàn đội ngũ công chức văn phòng HĐND và UBND cấp xã phụ trách lĩnh vực tư pháp chất lượng, đủ về số lượng và tiêu chuẩn nghiệp vụ; tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc; phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động rà soát các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của công chức phụ trách lĩnh vực tư pháp; bên cạnh đó, nghiên cứu, tìm hiểu các quy định pháp luật, cập nhật các hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền để quá trình triển khai công việc đạt hiệu quả".

Cùng với việc tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, Sở Tư pháp sẽ luôn đồng hành, hướng dẫn nghiệp vụ, kịp thời giải đáp những vướng mắc phát sinh từ cơ sở; đồng thời, tổng hợp các kiến nghị về hoàn thiện thể chế, đề xuất nâng cấp các phần mềm dùng chung, bảo đảm việc phân cấp đi đôi với điều kiện thực hiện. Mục tiêu là giúp đội ngũ công chức văn phòng HĐND và UBND cấp xã phụ trách lĩnh vực tư pháp kịp thời thích ứng với yêu cầu mới; nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, bảo đảm mọi thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng, đúng quy định và thông suốt.