Theo CNN, các mức nhiệt độ kỷ lục đang liên tiếp bị phá vỡ trên khắp châu Âu khi nhiều khu vực của lục địa này oằn mình trong đợt nắng nóng cực đoan đến sớm đáng báo động trong năm.
Châu Âu hiện đang đối mặt với một “vòm nhiệt” mạnh – hệ thống áp suất cao kéo dài hoạt động như chiếc nắp trên nồi, giữ không khí nóng bên dưới và ép nó xuống mặt đất. Hiện tượng này có thể kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần và là kiểu thời tiết đang trở nên phổ biến cũng như khắc nghiệt hơn do biến đổi khí hậu do con người gây ra.
Hôm 25/5, Anh trải qua ngày tháng 5 nóng nhất lịch sử khi nhiệt độ tại Kew Gardens ở London tăng lên 34,8 độ C, phá vỡ kỷ lục cũ tới 2 độ C. Thông thường, các kỷ lục nhiệt độ chỉ bị vượt qua với mức chênh lệch vài phần nhỏ của độ C.
Đến ngày 26/5, kỷ lục lại tiếp tục bị phá khi nhiệt độ tăng lên 35 độ C. Trong khi đó, nhiệt độ cao trung bình của London vào cuối tháng 5 thường chỉ khoảng 20 độ C.
Khi nhiệt độ tăng cao hôm 25/5, một vụ cháy rừng đã bùng phát gần Arthur’s Seat – một ngọn đồi ở Edinburgh, Scotland – và hàng trăm ngôi nhà ở đông nam nước Anh bị mất nước do nhu cầu sử dụng tăng đột biến.
Nước Anh thậm chí còn hầu như không có thời gian hạ nhiệt trong đêm khi phải trải qua một “đêm nhiệt đới”, tức nhiệt độ không giảm xuống dưới 20 độ C.
Những mức nhiệt này có thể không quá cực đoan ở một số nơi trên thế giới, nhưng lại rất khó chịu, thậm chí nguy hiểm tại Anh, nơi phần lớn nhà ở không được cách nhiệt đủ tốt để chống nóng và chỉ khoảng 5% số hộ gia đình có điều hòa nhiệt độ. Một báo cáo công bố tuần trước của Ủy ban Biến đổi Khí hậu Anh cảnh báo nước này “được xây dựng cho một kiểu khí hậu không còn tồn tại nữa”.
“Dù đôi khi chúng tôi vẫn có các đợt nóng vào tháng 5, nhưng những gì đang diễn ra hiện nay là chưa từng có tiền lệ”, Stephen Dixon, người phát ngôn của Cơ quan Khí tượng Anh, nói. Ông cho biết biến đổi khí hậu đang làm tăng khả năng xuất hiện các kỷ lục nhiệt độ trong tháng 5. “Điều từng là sự kiện 100 năm mới xảy ra một lần thì nay chỉ còn khoảng 33 năm xảy ra một lần”.
Anh không phải nơi duy nhất chịu ảnh hưởng. Phần lớn Tây Âu đang trải qua mức nhiệt cao hơn bình thường từ 10 đến 15 độ C trong tuần này.
Pháp đang hứng chịu đợt nóng “chưa từng có” đối với thời điểm này trong năm, theo cơ quan khí tượng quốc gia Météo France. Ngày thứ Hai, 25/5 vừa qua là ngày tháng 5 nóng nhất từng được ghi nhận tại nước này.
Nền nhiệt cực đoan đang gây ra những hậu quả chết người. Người phát ngôn Chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết đã có “7 trường hợp tử vong liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến nắng nóng, trong đó ít nhất 5 người chết đuối và một số trường hợp tử vong trong các sự kiện thể thao dưới thời tiết cực đoan”.
Hôm 24/5, một người đàn ông 53 tuổi đã tử vong trong một sự kiện chạy bộ ở Paris và một phụ nữ khác tử vong tại sự kiện thể thao Hyrox ở thành phố Lyon, theo hãng tin AP dẫn truyền thông địa phương.
Hiện chưa xác nhận liệu các ca tử vong này có liên quan trực tiếp đến nắng nóng hay không, nhưng Bộ trưởng Thể thao Pháp Marina Ferrari dường như đã liên hệ vấn đề này khi nói rằng các trường hợp tử vong là “lời nhắc nhở nghiêm khắc rằng việc chơi thể thao trong điều kiện nắng nóng cực đoan đòi hỏi sự cảnh giác tuyệt đối”.
Tây Ban Nha cũng đang trải qua mức nhiệt “cao bất thường so với thời điểm trong năm”, theo cơ quan khí tượng AEMET. Nhiệt độ tại miền Nam nước này được dự báo có thể lên tới 40 độ C vào nửa cuối tuần.
Nắng nóng là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của khủng hoảng khí hậu. Các loại khí gây hiệu ứng nhà kính sinh ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch đang bao phủ Trái Đất như một tấm chăn giữ nhiệt, khiến hành tinh nóng lên. Các nhà khoa học khẳng định biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các đợt nắng nóng cực đoan – và châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới.
“Chúng tôi biết chắc chắn rằng những đợt nắng nóng như thế này đang trở nên dễ xảy ra hơn và nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu”, Peter Thorne, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS tại Đại học Maynooth (Ireland), cho biết. “Tuy nhiên, nhiều kỷ lục đang bị phá vỡ, đặc biệt ở Anh và Pháp, vẫn điên rồ đến khó tin”.
Hậu quả của nắng nóng là rất nghiêm trọng. Hơn 62.000 người đã tử vong do các nguyên nhân liên quan đến nhiệt độ tại châu Âu trong năm 2024 – năm nóng nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất. Hiện tượng El Niño đang hình thành, vốn có thể khiến nhiệt độ toàn cầu cao hơn bình thường, có thể khiến các năm 2026 và 2027 còn nóng hơn nữa.
Các nhà khoa học cảnh báo rằng những đợt nắng nóng cực đoan hơn sẽ tiếp tục xuất hiện trong nhiều năm và nhiều thập kỷ tới. Năm nay được dự báo sẽ là một trong những năm nóng nhất lịch sử, nhưng nhiều khả năng vẫn sẽ là một trong những năm “mát nhất” mà con người còn trải qua trong phần đời còn lại.
