Những “góc khuất” của nghệ sĩ xiếc khiến ai nghe cũng phải đau lòng

Nghề xiếc được xem là nghề “bán mạng cho may rủi” bởi nguy cơ bị tai nạn dẫn đến chấn thương, mất mạng... luôn thường trực. Tuy nhiên, các nghệ sĩ xiếc vẫn chưa có được một chế độ đãi ngộ tương xứng.

Những cú tai nạn kinh hoàng, ám ảnh cả một đời

Chỉ trong chưa đầy một tháng, làng xiếc quốc tế đã phải chứng kiến sự ra đi của hai nghệ sĩ xiếc vì những tai nạn vô cùng thương tâm. Anton Martynov (33 tuổi) - một nghệ sĩ xiếc giỏi kinh nghiệm người Nga trong lúc đang biểu diễn trên cao đã bị tuột tay rơi từ độ cao 6 mét xuống sàn sân khấu, bị tổn thương tủy sống, chấn thương nặng ở phần đầu... và đã không thể qua khỏi sau 3 tuần điều trị tích cực.

Mới đây, nghệ sĩ xiếc Yann Arnaud (38 tuổi) - một nghệ sĩ xiếc đu dây của đoàn xiếc nổi tiếng thế giới Cirque du Soleil (Canada) đã tử vong sau cú ngã kinh hoàng trên sân khấu khi đang thực hiện tiết mục đu dây trên không tại Mỹ. Hai cái chết của hai nghệ sĩ xiếc tài năng và dày dạn kinh nghiệm khiến không ít người bàng hoàng. Người ta không khỏi nghĩ ngợi nhiều về sự nguy hiểm, có khi phải đánh đổi bằng tính mạng của những nghệ sĩ đã trót mang nghiệp với xiếc.

nhung goc khuat cua nghe si xiec khien ai nghe cung phai dau long

Nghệ sĩ xiếc luôn phải đối diện với những nguy cơ bị tai nạn trong quá trình biểu diễn và tập luyện.

Ở Việt Nam dù chưa có tai nạn nào quá đau lòng nhưng chuyện tai nạn đối với các nghệ sĩ xiếc là chuyện ngày thường ở huyện. NSND Tạ Duy Ánh - Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho rằng, các yếu tố như thiết bị an toàn, sân khấu hiện đại, đệm thật êm… cũng khó có thể tránh được câu chuyện tai nạn trong xiếc, nhất là do những nguyên nhân khách quan như đang diễn thì bị chuột rút hoặc những yếu tố ngoài tầm kiểm soát của diễn viên.

Ở Liên đoàn Xiếc Việt Nam nhiều nghệ sĩ như: Trần Ngọc Mỹ Hạnh, Lê Văn Tài, Lan Hương, Bùi Nhị Linh, Ngô Tuyết Hoàn, Dương Lệ Quyên… cũng từng phải đối diện với tai nạn khi đang tập luyện hoặc biểu diễn. Bản thân NSƯT Kim Hạnh - người nổi tiếng với tiết mục đu cánh diều đã bị ngã gãy tay khi đang cố gắng tập động tác mạo hiểm hơn trên không. NSƯT Ngô Tuyết Hoàn gặp tai nạn trong quá trình tập luyện dẫn đến bị liệt nửa người, trở thành tàn phế, phải ngồi trên xe lăn…

Đến như cặp đôi “hoàng tử xiếc” Quốc Cơ - Quốc Nghiệp cũng từng suýt phải giã từ nghề xiếc vì gặp tai nạn kinh hoàng khi đang lưu diễn ở Đài Loan. Theo đó, năm 2009, trong lúc đang biểu diễn tiết mục chồng đầu thì Quốc Nghiệp bị ngã dẫn đến bị chấn thương rất nặng ở vùng cổ. Các bác sĩ Đài Loan đã khuyên Quốc Nghiệp nên bỏ nghề để giữ mạng sống bởi những chấn thương đó nếu không giữ gìn có thể khiến anh tàn phế suốt đời. Sau cú ngã đó, Quốc Nghiệp lại tiếp tục bị ngã thêm một lần nữa dẫn đến đốt sống cổ bị vẹo chèn vào màng cứng - tuỷ, khả năng bị liệt hoàn toàn rất cao.

Vào trung tuần tháng 3/2017, một diễn viên khi biểu diễn tiết mục đưa đầu vào miệng cá sấu ở Hà Nam cũng đã gặp tai nạn rất nặng ở vùng mặt. Nam diễn viên này ngay sau đó phải trải qua một cuộc phẫu thuật và chịu nhiều tổn thương vùng mặt do vụ tai nạn lúc đang biểu diễn gây ra.

NSND Tạ Duy Ánh cho rằng, đã theo nghiệp xiếc thì đồng nghĩa phải chấp nhận sự rủi ro, thậm chí là cả tử vong vì nghề. Quốc Cơ - Quốc Nghiệp cũng khẳng định, nghề xiếc là nghề nguy hiểm bởi mức độ bị chấn thương (thậm chí mất mạng) do tai nạn trong lúc biểu diễn hoặc tập luyện là rất cao dù nghệ sĩ có tài năng lẫn kinh nghiệm đến mấy.

Chưa có chế độ đãi ngộ hợp lí

Nhiều chuyên gia cho rằng, sở dĩ Việt Nam tránh được những cú tai nạn kinh hoàng – đáng tiếc là do xiếc Việt chưa thực hiện các động tác kỹ thuật - kỹ xảo quá khó như nghệ sĩ quốc tế. Mặt khác, thiết bị đạo cụ tập luyện - biểu diễn ở Việt Nam vẫn còn thô sơ nên diễn viên cũng thận trọng hơn khi thực hiện các động tác kỹ thuật, dẫn tới giảm thiểu tối đa những chấn thương trong tập luyện.

Ở Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam còn có riêng một ban an toàn lao động thường xuyên cùng với ban giám hiệu đôn đốc, kiểm tra các đạo cụ tập luyện cho học sinh. Mặt khác, trường còn có một chuyên viên kỹ thuật chuyên treo lắp các thiết bị đạo cụ trên cao để đáp ứng yếu tố an toàn trong tập luyện của thầy và trò.

nhung goc khuat cua nghe si xiec khien ai nghe cung phai dau long

Quốc Cơ - Quốc Nghiệp từng suýt phải bỏ nghề vì những cú chấn thương.

Ngoài ra, Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam, Liên đoàn Xiếc Việt Nam và một số đoàn xiếc đã có chính sách mua bảo hiểm thân thể ở mức “đặc biệt” cho các nghệ sĩ xiếc, cải thiện môi trường tập luyện và các giải pháp về an toàn lao động. Đặc biệt các chính sách đặc thù đối với các bệnh nghề nghiệp đối với loại hình nghệ thuật xiếc. Tuy nhiên, thực tế là những chính sách đó vẫn chưa đáp ứng được giảm thiểu được những nguy cơ mà nghề xiếc phải đối mặt.

Theo NSND Tạ Duy Ánh, các nghệ sĩ xiếc phải vất vả vì khổ luyện, nguy hiểm luôn rình rập, đối diện với chấn thương thường xuyên… thậm chí có thể đánh đổi cả mạng sống nhưng nghề xiếc ở Việt Nam vẫn chưa thực sự có chế độ đãi ngộ hợp lí.

Riêng nghệ sĩ xiếc Quốc Nghiệp lại cho rằng, nghề xiếc không chỉ nguy hiểm, vất vả và tuổi thọ không cao… mà còn khiến người thân phải luôn ngổn ngang với hàng trăm mối lo sợ. Mặc dù cho đến nay, nhiều biện pháp đảm bảo an toàn cho nghệ sĩ khi biểu diễn hoặc tập luyện đã được chú trọng nhưng nguy cơ chấn thương trong xiếc là luôn luôn rình rập. Vì thế, có người gọi nghề xiếc là nghề “bán tính mạng cho may rủi”.

Mặc dù phải hoạt động trong môi trường nguy hiểm nhưng các nghệ sĩ xiếc của Việt Nam vẫn đang có nhiều thiệt thòi. Bằng chứng là trong các đợt xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú thì các nghệ sĩ xiếc vẫn không được xét theo quy chế đặc thù mà áp dụng theo “khung” cứng như các lĩnh vực khác. Bên cạnh đó, lương thưởng của các nghệ sĩ xiếc, nhất là các đoàn công lập vẫn thực hiện theo quy định của nhà nước. Các chế độ đãi ngộ lẫn chính sách ưu đãi vẫn chưa tương xứng với tính chất nghề nghiệp.

NSND Tâm Chính - Chủ tịch Liên chi hội Xiếc Việt Nam cho rằng: “Nhà nước cần quan tâm và có chế độ đãi ngộ riêng cho những người làm nghệ thuật xiếc, nhất là khi những nghệ sĩ xiếc gặp tai nạn khi đang tập luyện, biểu diễn. Cần phải có chế độ bảo hiểm đặc biệt cho cả người bị tai nạn tàn phế cho đến người bị tử nạn. Mặt khác, Nhà nước cần nghiên cứu sao để có những chế độ lương bổng đặc cách cho những nghề đặc biệt nguy hiểm như xiếc, nếu không sẽ khó có ai có thể gắn bó với nghiệp xiếc khi mà sự sống, tai nạn luôn kề cận”.

Theo Hà Tùng Long/Dantri.com

Đọc thêm

Thành Sen bình yên ngày mùng 1 Tết

Thành Sen bình yên ngày mùng 1 Tết

Đường phố trung tâm tỉnh lỵ Hà Tĩnh sáng mùng 1 Tết tĩnh lặng, bình yên tạo một bầu không khí khoan khoái, tin tưởng vào những điều tốt đẹp trong năm mới.
Mãn nhãn màn pháo hoa đêm Giao thừa ở Hà Tĩnh

Mãn nhãn màn pháo hoa đêm Giao thừa ở Hà Tĩnh

Trong thời khắc thiêng liêng chuyển giao năm cũ với năm mới, màn pháo hoa rực sáng trên bầu trời Hà Tĩnh thể hiện niềm tin, khát vọng về một năm mới thịnh vượng và phát triển.
Năm Tỵ nói chuyện rắn

Năm Tỵ nói chuyện rắn

Trong các nền văn hóa trên thế giới, hình tượng con rắn thể hiện những hình ảnh khác nhau: thần hiền, thần ác, điều tốt, điều xấu, sự hủy diệt, tái sinh... Nhân dịp xuân Ất Tỵ, Báo Hà Tĩnh giới thiệu đến độc giả một số mẩu chuyện đặc sắc về con vật này.
Podcast truyện ngắn: Những trái cau non

Podcast truyện ngắn: Những trái cau non

Bà Mùi lén lau mắt, nhìn ra đường, người người đang hối hả về nhà. Trong nhà, ông Thời đã châm lên cây hương trầm cỡ đại, mùi thơm dâng lên ấm cả khoảnh sân rộng mênh mông, ấm lan cả ba trái cau non nhà bà...
Bài chòi Trung Bộ: Câu hò xứ Quảng

Bài chòi Trung Bộ: Câu hò xứ Quảng

Tiết mục "Câu hò xứ Quảng" là loại hình hò khoan đối đáp, dân ca Quảng Nam do Thu Mây biên tập và sáng tác lời mới, dựa trên làn điệu dân ca cổ. Biên đạo: Như Hà. Đoàn ca kịch Quảng Nam biểu diễn tại Liên hoan Di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh tại Hà Tĩnh.
Đặc sắc mâm cỗ tết của các dân tộc

Đặc sắc mâm cỗ tết của các dân tộc

Mỗi dịp Tết đến, xuân về, đồng bào các dân tộc ở Việt Nam lại rộn ràng chuẩn bị mâm cỗ Tết. Báo Hà Tĩnh giới thiệu đến độc giả một số mâm cỗ đặc sắc của các dân tộc trên cả nước.
Podcast truyện ngắn: Cánh đồng mùa xuân

Podcast truyện ngắn: Cánh đồng mùa xuân

Anh thấy lòng rộng mở. Mọi ngại ngần đột nhiên biến mất. Trên cánh đồng làng mùa xuân, bó hoa trên tay Tín báo hiệu cho anh một cơ hội mới đã lại bắt đầu…!
Hát xoan Phú Thọ: Bỏ bộ

Hát xoan Phú Thọ: Bỏ bộ

Tiết mục hát xoan Phú Thọ "Bỏ bộ" do các nghệ nhân dân gian phường Xoan An Khái, Kim Đức, Phú Thọ biểu diễn tại Liên hoan Di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh tại Hà Tĩnh.
Podcas tản văn: Xuân quê hương

Podcas tản văn: Xuân quê hương

Đã bao mùa xuân trôi qua nơi đất khách, nay trở về quê nhà, tôi như thấy mình lạc bước vào một thước phim cũ, nơi mà từng khung hình đều nhuốm màu ký ức...
Hát xoan Phú Thọ: Trống quân đón đào

Hát xoan Phú Thọ: Trống quân đón đào

Tiết mục hát xoan Phú Thọ "Trống quân đón đào" do các nghệ nhân dân gian phường Xoan An Khái, Kim Đức, Phú Thọ biểu diễn tại Liên hoan Di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh tại Hà Tĩnh.
"Anh hùng xạ điêu: Hiệp chi đại giả" lập kỷ lục

"Anh hùng xạ điêu: Hiệp chi đại giả" lập kỷ lục

Mặc dù bị chê lạm dụng kỹ xảo và diễn viên chính không hợp vai, "Anh hùng xạ điêu: Hiệp chi đại giả" vẫn lập kỷ lục là tác phẩm nội địa có doanh thu đặt trước cao nhất điện ảnh Trung Quốc.
Mùa vui nay đã về

Mùa vui nay đã về

Còn gì đẹp hơn trong khung cảnh mùa xuân ấm áp, thanh bình, lứa đôi hò hẹn. Còn gì hạnh phúc hơn khi xuân về, nhà nhà đoàn viên trong một đất nước hòa bình, ấm no. Mùa vui nay đã về...
Podcast truyện ngắn: Chiều đông

Podcast truyện ngắn: Chiều đông

Trái tim bà Tuyết bỗng rộn ràng, cái giá lạnh của mùa đông dường như tan biến. Bà cứ thế ôm lấy đứa trẻ, chạy thật nhanh qua con đường, băng qua bóng tối và giá lạnh. Bà Tuyết tin rằng, trước mắt mình chắc chắn là ánh sáng.