Sáng 24/8, với 472/475 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Điều 24 của luật đã bổ sung quy định: Tác phẩm, tài liệu có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.
Ở vòng kiểm soát thứ hai, cơ quan chủ quản sẽ xem xét, đánh giá kết quả thẩm định và phê duyệt kế hoạch xuất bản. Sau khi xuất bản phẩm hoàn thành và nộp lưu chiểu, Bộ VH-TT-DL tổ chức thẩm định và cho ý kiến trước khi phát hành, trừ trường hợp được miễn thẩm định do Chính phủ quy định. Đây là vòng kiểm soát thứ ba.
Trước khi Quốc hội thông qua, Bộ trưởng VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật.
Theo báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết có ý kiến đề nghị mở rộng yêu cầu thẩm định đối với bản thảo mới được biên soạn, dịch thuật trong nước có nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc cần quản lý chặt chẽ, không chỉ dựa vào thời điểm hoặc nơi công bố tác phẩm.
Chính phủ cho biết, khoản 1 Điều 24 quy định tác phẩm, tài liệu có nội dung thuộc chủ đề, đề tài về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.
Với các tác phẩm, tài liệu quy định tại khoản 2 Điều 24, gồm một số tác phẩm, tài liệu xuất bản trong các giai đoạn lịch sử và tác phẩm, tài liệu xuất bản ở nước ngoài, việc thẩm định trước khi đăng ký kế hoạch tái bản chỉ đặt ra khi nội dung có dấu hiệu vi phạm khoản 1 Điều 10.
Khoản 3 Điều 24 yêu cầu việc thẩm định phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn theo tính chất, nội dung bản thảo, có căn cứ đánh giá và kết luận rõ ràng.
Bổ sung tiêu chí, tiêu chuẩn chức danh Giám đốc nhà xuất bản
Một số ý kiến đề nghị bảo đảm tiêu chuẩn chặt chẽ đối với giám đốc, tổng giám đốc, tổng biên tập; coi trọng phẩm chất chính trị, đạo đức, chuyên môn, kinh nghiệm; rà soát yêu cầu bồi dưỡng, điều kiện cư trú, trường hợp đã bị kỷ luật và cơ chế kiêm nhiệm chức danh.
Chính phủ tiếp thu và chỉnh lý quy định các tiêu chí cơ bản về quốc tịch, cư trú, chính trị, trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ; tổng biên tập, phó tổng biên tập phải có chứng chỉ hành nghề biên tập.
Tiêu chuẩn cụ thể được giao Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền quy định; việc đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức, quy hoạch, bổ nhiệm, kỷ luật và tuổi công tác thực hiện theo quy định của Đảng và pháp luật về cán bộ.
Khoản 3 Điều 17 quy định nguyên tắc chủ tịch hội đồng thành viên hoặc chủ tịch công ty đồng thời là tổng giám đốc hoặc giám đốc; trường hợp cần bố trí không kiêm nhiệm thì cơ quan chủ quản phải báo cáo, xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền trước khi quyết định.
Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu mở rộng chủ thể được thành lập nhà xuất bản; làm rõ trường hợp cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh thành lập nhà xuất bản; xác định địa vị pháp lý, tiêu chí, quản trị của mô hình cơ quan, tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực và xử lý chuyển tiếp khi sắp xếp các nhà xuất bản hiện hữu.
Chính phủ tiếp thu và chỉnh lý Điều 12 tiếp tục quy định nhà xuất bản được tổ chức và hoạt động theo loại hình đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Về chủ thể được thành lập nhà xuất bản, dự thảo quy định các cơ quan, tổ chức tại trung ương và cấp tỉnh theo luật định; đơn vị sự nghiệp công lập ở trung ương; tổ chức hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ ở trung ương trực tiếp sáng tạo tác phẩm, tài liệu khoa học, học thuật; cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ.
Dự thảo chưa mở rộng cho cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập, viện nghiên cứu tư thục hoặc doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối.
Cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh chỉ được thành lập nhà xuất bản khi UBND cấp tỉnh không thành lập nhà xuất bản.
Chính sách về cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia và tập đoàn xuất bản, truyền thông được quy định tại Điều 7 nhưng không làm thay đổi loại hình pháp lý của nhà xuất bản tại Điều 12. Việc xử lý các giấy phép, hoạt động, hồ sơ và chủ thể đang hoạt động khi luật có hiệu lực được quy định tại khoản 3 Điều 3 của dự thảo luật.
